استقبال سازمان جهاني تجارت از موضع گروه هشت‌

درخصوص پيشبرد دستور كار دوحه

 

مدير‌كل سازمان جهاني تجارت با استقبال از حمايت كشورهاي عضو گروه هشت (G8) براي خاتمه به موقع مذاكرات تجاري دور دوحه از رهبران گروه كشور‌هاي ثروتمند دنيا خواست تا اين تعهد و حمايت را به تيم‌هاي مذاكراتي خود بر سر ميز مذاكره نيز منتقل سازند به نحوي كه دستيابي به نتايج مهم اين دور از مذاكرات در چارچوب برنامه زماني تدارك ديده شده كه تا اول ژانويه 2005 خاتمه مي‌يابد عملي گردد.

دكتر سوپاچاي در حاشيه نشست دو روزه سران گروه هشت كه از اول تا سوم ژوئن 2003 (11تا 13 خرداد82) در شهر اويان فرانسه برگزار شد تأكيد كرد: اگرمي‌خواهيم نشست وزيران در كانكون و تمامي تلاشهايي كه بدنبال تضمين منافع تمامي شهروندان جهاني بويژه براي 2 ميليارد انساني است كه در فقر مطلق بسر مي‌برند، به ثمر بنشيند ، ضروري است هرچه زودتر ترجمه عملي اين حمايت‌ها بر سر ميز مذاكرات نشان داده شود.

وي گفت از اينكه رهبران كشورها گروه هشت از اهميت رابطه بين گسترش تجارت، توسعه و فقرزدايي كاملاً آگاه بودند ، شديد اً دلگرم شده است و اضافه كرد: در زماني كه تنش‌ها و بي‌ثباتي‌هاي اقتصاد جهاني روبه افزايش است، براي رهبران دنيا هر اقدامي كه منجر به تحريك رشد و توسعه اقتصادي شود فوق‌العاده حياتي خواهد بود و يكي از بهترين راههايي كه يك چنين محيطي را ايجاد خواهد كرد قطعاً خاتمه موفقيت‌آميز دور دوحه است. دكتر سوپاچاي با قدرداني از تلاش سران گروه هشت براي حل وفصل موضوعات مربوط به اصلاح در سياست تجاري كشاورزي غرب و يافتن راهي براي دسترسي ارزان كشورهاي فقير به داروهاي حياتي افزود: من به خوبي درك مي‌كنم كه اتخاذ تصميم در خصوص تجارت محصولات كشاورزي و اصلاح يارانه هاي كشاورزي و ساير موانع تجاري در اين حوزه براي رهبران كشورها، كار بسيار دشواري است. همچنين من به خوبي از مشكلات و گرفتاريهايي كه از توسعه و بسط سيستمي كه تقويت دسترسي ارزان كشورهاي فقير به داروهاي حياتي را بدنبال دارد، به نحوي كه همچنان انگيزه‌هاي لازم براي تقويت و تشويق كار آفريني و اختراعات جديد و سرمايه‌گذاري در اين حوزه مهم را در كشورهاي توسعه يافته حفظ نمايد، آگاهم. اما ناگزيريم تأكيد كنم كه در هر دوي اين حوزه‌هاي مهم ما شديداً احتياج داريم تا يك فضاي همكاري و اعتماد متقابل را فراهم سازيم، زيرا بدون دستيابي به توافق در اين دو حوزه، دستيابي به نتايج موفقيت‌آميز دور دوحه امكان نخواهد داشت و اين ضربه‌ مهلكي را به مبارزه فراگير با فقر جهاني وارد خواهد ساخت.

 دكتر سوپا چاي همچنين در ملاقات‌هاي جداگانه متعددي كه با رهبران و سران كشورها داشت موضوعات مختلفي را از الحاق كشورهاي الجزاير ، روسيه و عربستان سعودي به سازمان جهاني تجارت گرفته تا مسائل مربوط به كندي رشد اقتصاد جهاني و تكثير و ازدياد بي‌رويه موافقتنامه‌هاي تجارت منطقه‌اي مورد بحث و گفتگو قرار داد.

در نشست سالانه سران گروه هشت (G-8) كه از اول تا سوم ژوئن در اويان فرانسه برگزار شد ، موضوعاتي از قبيل تقويت و ارتقاي رشد اقتصاد جهاني ، توسعه پايدار و امنيت، محور گفتگوهاي سران قرار داشت. امسال در نشست سران گروه هشت علاوه بر رهبران هشت كشور آمريكا ، كانادا، انگليس، فرانسه، آلمان ، ايتاليا، ژاپن و روسيه از رهبران برخي از كشورهاي در حال توسعه ديگر هم از جمله الجزاير، برزيل، چين، مصر، هند، مالزي، مكزيك، نيجريه، عربستان سعودي، سنگال و آفريقاي جنوبي دعوت بعمل آمده بود تا در اين نشست شركت كنند. همچنين نمايندگاني از سازمان ملل متحد، بانك جهاني ، صندوق بين‌المللي پول و سازمان جهاني تجارت در اين نشست شركت داشتند.

سران گروه هشت در بيانيه خود بار ديگر بر تعهد خود مبني بر تسهيل و حذف موانع از سر راه تجارت در جهان تأكيد نمودند. در بخشي از اين بيانيه با توجه به بن‌بست موجود در مذاكرات تجاري تحت هدايت سازمان جهاني تجارت كه از نوامبر سال 2001 در دوحه قطر آغاز گرديده، تصريح شده است: « ما همگي متعهد به حركت در چارچوب برنامه زماني دور جديد گفتگوهاي تجاري كه تا پايان سال 2004 بايستي خاتمه يابد بوده و نسبت به اهداف تعيين شده در دستور كار توسعه‌اي دوحه و همچنين تضمين موفقيت نشست ميان دوره‌اي وزرا كه در سپتامبر آينده در كانكون مكزيك برگزار خواهد شد به هر ترتيبي كه بتواند تصميمات مقتضي را به منظور كمك به دستيابي اهداف دور جديد اتخاذ كند همچنان متعهد و وفاداريم.

مقامات دولتي و تحليلگران تجاري قبلاً نسبت به سرنوشت دور جديد گفتگوهاي تجاري و همچنين شكست نشست وزرا در كانكون تحت تأثير اختلافات عميق بين طرفهاي مذاكره بر سر يارانه‌هاي صادراتي بخش كشاورزي و تضمين دسترسي كشورهاي فقير به داروهاي ژنريك ابراز نگراني كرده‌اند. در اين خصوص رهبران گروه هشت در بيانيه پاياني خود پايبندي و تعهد خود را در دستيابي به يك موافقتنامه چارچوب براي نهايي كردن مذاكرات جهت رسيدن به آزادي و گشايش‌هاي اساسي در همه حوزه‌هاي تجاري از جمله محصولات كشاورزي و غير كشاورزي ، خدمات و غيره اعلام كرده‌اند. گروه هشت همچنين مشكلات مربوط به دسترسي كشورهاي فقير به داروهاي ژنريك را از طريق راه حل‌هاي چند جانبه در درون سازمان جهاني تجارت ممكن دانستند و اعلام داشتند كه تا قبل از نشست كانكون به تلاشهاي خود براي يافتن راه‌حلي در اين خصوص ادامه خواهند داد. همچنين شش ‌گروه تجاري از جمله اتاق بازرگاني بين‌الملل (ICC) در پيامي به سران گروه هشت از آنها مصراً خواستند تا با اعلام تعهد جدي خود نسبت به موفقيت دور جديد گفتگوهاي تجاري ، رهبري خود را در اين زمينه نشان دهند. در همين رابطه رئيس اتاق بازرگاني بين‌الملل تأكيد كرد كه پس از بحران عراق، براي نشان دادن همكاري‌هاي چند جانبه راهي بهتر از تضمين موفقيت نشست وزرا در كانكون وجود ندارد.

در بيانيه پاياني سران گروه هشت همچنين به مسئله توسعه پايدار و همچنين نيازهاي خاص قاره آفريقا توجه شده است و در اين خصوص تصريح شده است:  ما از طريق رهبري و پيشبرد مذاكرات جاري متعهد به ارتقاء نظام چند جانبه هستيم به نحوي كه در عمل منجر به بهبود دسترسي به بازار براي تمامي اعضاء سازمان جهاني تجارت به ويژه براي فقير‌ترين آنها شده و ادغام سودمند آنها را در نظام چند جانبه تضمين كند. در اين بيانيه همچنين  بر تعهد سران مبني بر تعقيب دستيابي به توافق بر سر شروع مذاكرات در حوزه‌هاي جديد يعني در حوزه‌هاي مربوط به سرمايه‌گذاري، خريد دولتي، سياست رقابتي و تسهيل تجاري در كانكون تأكيد شده است.

در عين حال برخي منتقدين معتقدند كه رهبران گروه هشت از سپردن هرگونه تعهد معيني كه بتواند مذاكرات از رمق افتاده جاري را به پيش براند اجتناب كرده‌اند. بعلاوه بسياري از سازمان‌ها و تشكل‌هاي توسعه‌اي فعال در جنوب - شمال يأس و نااميدي خود را از نشست مذكور ابراز داشته‌اند. در همين رابطه مؤسسه بين‌المللي آكسفام اعلام داشته است كه نشست سران گروه هشت از اتخاذ هرگونه اقدام جدي كه به حل مشكلات آفريقا بيانجامد، بويژه در زمينه محصولات كشاورزي برخوردار از يارانه‌هاي هنگفت اتحاديه اروپا و آمريكا كه موجب تضعيف و انهدام معيشت ميليون‌ها نفر از مردم اين قاره شده است طفره رفته است.

تامبوامبكي، رئيس جمهور آفريقاي جنوبي نيز كه به نشست سران گروه هشت دعوت شده بود در ملاقات خود با رهبران كشورهاي عضو اين گروه تأكيد كرد كه براي بيرون آوردن ميليون‌ها نفر از مردم جهان از فقر مطلق ضروري است تا كشورهاي ثروتمند موانع تجاري خود  را از سر راه محصولات كشاورزي ملل فقير برچينند. او همچنين اضافه كرد: مادام كه كشورهاي فقير اين قاره نتوانند محصولات خود را آزادانه به كشورهاي ثروتمند صادر كنند هرگونه برنامه‌ كمكي كه گروه هشت در نشست سران خود براي كمك به آفريقا اعلام نموده است ، بي‌معنا خواهد بود . او همچنين با توجه به نشست بعدي وزيران عضو سازمان جهاني تجارت گفت: ما خواهان آنيم تا وقتيكه نشست كانكون برگزار مي‌شود، تعهد جدي جديدي مبني بر رفع بن‌بست موجود در مذاكرات كشاورزي بوجود آمده باشد، زيرا تجارت در اين حوزه براي توسعه آفريقا بسيار حياتي است.

لازم به ذكر است براساس برآوردي كه بانك جهاني بعمل آورده است، مجموع يارانه‌هايي كه دولتهاي كشورهاي توسعه يافته به محصولات صادراتي كشاورزي خود مي‌دهند ساليانه بالغ بر 350 ميليارد دلار (296 ميليارد يورو) بوده كه اين يارانه‌ها نقش مهمي را در پايين نگهداشتن قيمت جهاني محصولات كشاورزي بر عهده دارد و فشار زيادي را بر كشورهاي فقيري كه شديداً به صادرات محصولات كشاورزي وابسته‌اند وارد مي‌كند. اين در حالي است كه مجموع كمك‌هاي مالي و توسعه‌اي كشورهاي صنعتي به كشورهاي فقير و در حال توسعه  در حدود 50 ميليارد دلار مي‌باشد.

رئيس جمهور آفريقاي جنوبي همچنين از پيشنهاد جرج بوش رئيس جمهور آمريكا مبني بر تخصيص 15 ميليارد دلار براي مبارزه با ايدز در آفريقا استقبال كرد اما هشدار داد چنانچه اين كمكها مشروط باشد و بعنوان مثال صرفاً براي خريد داروهاي توليد شده توسط شركتهاي دارو سازي آمريكا اختصاص يابد، امر نادرستي خواهد بود.

تامبوامبكي به بن بست موجود در مذاكرات مربوط به نحوه دسترسي كشورهاي فقير به داروهاي حياتي نيز اشاره كرد و گفت : ما انتظار داريم و اميدواريم كه آمريكائيها بتوانند بفهمند كه آفريقا دقيقاً چه مي‌گويد و براي مواجهه واقعي با بحران مهم ايدز به چه چيزي نياز دارد.

لازم به ذكر است مذاكرات بر سر نحوه دسترسي كشورهاي فقيري كه فاقد ظرفيت‌‌هاي توليد براي داروي‌هاي حياتي هستند، بدليل مخالفت آمريكا كه بواسطه وجود شركت‌هاي عظيم داروسازي در اين كشور ذينفع اصلي آن است ، همچنان در بن بست قرار دارد و ضرب‌الاجل اوليه مذاكرات آن نيز كه طبق دستور كار دوحه پايان سال گذشته ميلادي تعيين شده بود، بدليل عدم دستيابي به توافق نهايي از دست رفت.

نشست سران گروه هشت در حالي برگزار شد كه تظاهرات ضد جهاني شدن نيز برغم تمام تدابير امنيتي پيش‌بيني شده ، در شهرهاي مختلف برگزار شد. اين تظاهرات بويژه در دو شهر ساحلي و نزديك به محل برگزاري نشست يعني در ژنو كه پايتخت سنتي نهادهاي نظام تجاري چند جانبه و مقر اصلي سازمان جهاني تجارت و ساير سازمان هاي بين‌المللي است و همچنين در شهر لوزان سوئيس كه به شهر مرزي اويان فرانسه نزديك‌تر بود به شكل حادتري برگزار شد و به خشونت گرائيد.

تظاهر‌كنندگان در مقابل ساختمان اصلي سازمان جهاني تجارت در ژنو نيز خواستار و پايان بخشيدن به خصوصي سازي منابع عرضه آب شدند. آنها در حاليكه فرياد مي‌زدند: «آب و زندگي ما براي فروش نيست» و «دسترسي ارزان و آزاد به آب براي همه»، سازمان جهاني تجارت را به فشار براي خصوصي سازي منابع عرضه آب در دور جديد گفتگوهاي تجاري متهم كردند. بدليل عدم دسترسي تظاهر كنند‌گان ضدجهاني شدن به محل برگزاري نشست سران گروه هشت كه از 10 كيلومتري محل برگزاري نشست با شديد ترين تدابير امنيتي محافظت مي‌شد، مخالفان جهاني سازي توجه اصلي خود را به دو شهر مرزي و همسايه محل برگزاري نشست يعني ژنو و لوزان در سوئيس معطوف ساخته بودند. دولت فرانسه شهر مرزي اويان را كه داراي راه دسترسي باريكي از ساحل درياچه ژنو است به اين دليل بعنوان محل برگزاري نشست سران گروه هشت تعيين كرده بود كه اتخاذ تدابير حفاظتي را آسان‌تر مي‌ساخت.