نشست توكيو نتوانست بن‌بست مذاكرات كشاورزي و

دسترسي به داروهاي ارزان را برطرف كند

اعضاي سازمان جهاني تجارت نتوانستند بر اختلافات عميق خود در خصوص كشاورزي و دسترسي كشورهاي فقير به داروهاي ارزان قيمت فائق آيند. نشست غير‌رسمي وزيران كه با شركت نمايندگان 25 عضو از اعضاي سازمان جهاني تجارت به منظور دستيابي به تفاهم در باره مذاكرات جاري بويژه مسائل مربوط به كشاورزي و نحوه دسترسي كشورهاي فقير به داروهاي حياتي در روزهاي چهاردم تا شانزدهم فوريه 2003 (25 تا 27 بهمن 81) در ژاپن برگزار شده بود بدون دستيابي به نتيجه پايان يافت. پاسكال لامي نماينده تجاري و فرانس فيشلر كميسر كشاورزي اتحاديه اروپا اظهار داشتند : پيش‌نويس چهارچوب براي موافقتنامه كشاورزي كه توسط استوارت هاربينسون نماينده تجاري هنگ‌كنگ در سازمان جهاني تجارت و رئيس كميته مذاكرات كشاورزي ارائه شده بود نشان داد كه فاقد توازن لازم از نقطه نظر اتحاديه اروپا است.

در عين حال به نظر مي‌رسد بن‌بست موجود در مذاكرات درباره نحوه دسترسي كشورهاي فقير به داروهاي حياتي با ارائه پيشنهاد برزيل كه با استقبال گرم اعضا مواجه شد در حال رفع شدن است.

 

بن بست درمذاكرات كشاورزي

گفتگوهاي غير رسمي سه روزه بين نمايندگان و سفراي تجاري حاضر در نشست توكيو نتوانست اختلافات بين آنها را درباره تعرفه‌ها و يارانه‌هاي كشاورزي التيام بخشد. وزير خارجه ژاپن در پايان اين نشست اظهار داشت: «اختلافات زيادي بين ديدگاهها و نقطه نظرات اعضاي حاضر در نشست وجود داشت.» اتحاديه اروپا از جمله 22 عضوي بود كه آخرين پيشنهاد رئيس كميته مذاكرات كشاورزي سازمان جهاني تجارت را در مورد كاهش تعرفه‌هاي وارداتي بر محصولات كشاورزي و كاستن از يارانه‌هاي كشاورزي بعنوان مبنايي براي تسريع بخشيدن به گفتگوها رد كرد.

اعضاي سازمان جهاني تجارت طبق ضرب‌الاجل تعيين شده در بيانيه دوحه تا پايان ماه مارس سال جاري ميلادي (11 فروردين 1382) فرصت دارند تا در خصوص چارچوب موافقت‌نامه براي تجارت محصولات كشاورزي به توافق برسند. هاربنسيون سفير هنگ‌كنگ در سازمان جهاني تجارت كه رياست كميته مذاكرات كشاورزي را برعهده دارد گفت: «هنوز اختلاف بين اعضا زياد است. » در اولين پيش‌نويس طرح پيشنهادي «هاربنسيون» پيشنهاد 60 درصد كاهش در تمامي اشكال يارانه‌هاي كشاورزي و 25 تا 60 درصد كاهش در تعرفه‌هاي وارداتي محصولات كشاورزي ارائه شده بود. وي گفت: «من انتظار واكنش‌هاي حاد را داشتم . بالاخره يك كسي بايد سعي كند كه بن‌بست موجود را بشكند.» طرح پيشنهادي مذكور واجد اثرات عمده‌اي بر كشورهايي همچون ژاپن كه گاه تعرفه هاي وارداتي آن بر روي برنج تا 490 درصد هم مي‌رسد خواهد بود. در پيش‌نويس طرح جديد ، هاربنسيون سعي كرده تا تعديلي در ديدگاههاي اعضايي كه بي‌صبرانه و مشتاقانه منتظر كاهش‌هاي بيشتر موانع تجاري برسر راه كشاورزي هستند همچون برزيل، استراليا و كانادا با نقطه نظرات كشورهايي همچون ژاپن و اتحاديه اروپا كه طرفدار حداقل كاهش حمايت‌ها هستند بعمل آورد و به نوعي مصالحه بين آنها دست يابد. در پيش ‌نويس طرح رد شده پيش‌بيني شده تا يارانه ‌هاي صادراتي طي مدت 5 سال 50 درصد كاهش يافته و ظرف 9 سال به صفر برسد.

پاسكال لامي نماينده تجاري اتحاديه اروپا در واكنش به طرح مذكور در يك كنفرانس اعلام كرد: « اين طرح بسيار تحريك كننده بود و واكنش‌هاي شديدي را هم برانگيخت و ما به خوبي روشن ساختيم كه اين طرح از نظر ما فاقد توازن لازم است و ملاحظات غير تجاري بخش كشاورزي كه محور اصلي توجهات اتحاديه اروپا است در آن ديده نشده است.»

او همچنين واشنگتن را مورد حمله قرار داد و گفت : ايالات متحده آمريكا با اختصاص يارانه‌هاي كشاورزي به كشاورزانش و ايجاد انحرافات تجاري مقصر اصلي در اين زمينه است و ما بدنبال آنيم تا نظام ايالات متحده آمريكا اختلالات تجاري كمتري را ايجاد كند. اين عمل آمريكا سبب ايجاد انحرافات تجاري شده و با افزايش حجم عظيمي از بودجه‌هاي ساليانه براي اين منظور، اين اختلالات روز به روز بيشتر مي‌شود. لازم به ذكر است ناكامي در دستيابي به توافق در زمينه مذاكرات كشاورزي ، حصول توافق در ساير  زمينه‌ها از جمله كاهش موانع تجاري براي محصولات صنعتي و بخش خدمات را كه فقط ارزش آزادسازيها در اين بخش معادل 700 ميليارد يورو برآورد شده است با تهديد مواجه ساخته است. تمامي اعضا سازمان جهاني تجارت در نشست بعدي كنفرانس وزيران كه در سپتامبر آينده (شهريور 82) در كانكون مكزيك برگزار خواهد شد گردهم خواهند آمد تا طبق برنامه از قبل تعيين شده به ارزيابي وضعيت جاري مذاكرات و چگونگي پيشرفت‌هاي حاصله در دستور كار مذاكرات دوحه بپردازند.

دكتر سوپاچاي مدير‌كل سازمان جهاني تجارت در اين خصوص اظهار داشت: «من مي‌خواهم با دست پر و پيشرفت قابل ملاحظه‌اي در موافقت‌نامه ها به كانكون بروم نه اينكه مشكلات مان را براي حل‌وفصل به اين اجلاس ببرم.» او كه پس از شركت در نشست توكيو با خبرنگاران صحبت مي‌كرد گفت: «مي‌توانم بگويم در مجموع موضوعات تحت مذاكره حركت رو به جلو دارند هر چند كه ما هنوز اثري از موافقت‌نهايي مشاهده نمي‌كنيم.»

ايالات متحده آمريكا و هيجده كشور عضو گروه كرنز كه طرفدار حداكثر سقف تعرفه‌اي كشاورزي در سطح 25 درصد در كشورهاي توسعه يافته هستند اعلام داشتند كه اين طرح به حد كافي پيشرفت نداشت و مورد بررسي قرار نگرفت. رابرت زوليك نماينده تجاري آمريكا گفت : اگر در اين زمينه (كشاورزي ) تغييراتي بوجود نيايد، كل دور جديد مذاكرات مستقيماً به ورطه سقوط خواهد افتاد . او گفت : «اختلافات بسيار عميقي در اين خصوص آشكار شد و من تصديق مي‌كنم كه تعدادي از كشورها  آماده امتياز دادن نيستند.»

وي همچنين اضافه كرد: « موفقيت دور جاري مذاكرات دوحه تا حد زيادي بستگي به اين دارد كه چگونه چند پايتخت كليدي در اروپا بتوانند خارج از حصار تنگ خود نگاهي هم به تصوير بزرگ اقتصاد جهان در بيرون بياندازد .»

مارك ويل وزير بازرگاني استراليا هم صريحاً اظهار داشت: « از اينكه اتحاديه اروپا و ژاپن فاقد رهبري و اراده سياسي لازم در اين زمينه هستند بسيار سرخورده شدم.»

لازم به ذكر است استراليا و ساير كشورهاي عضو گروه كرنزذينفع‌اصلي‌آزادسازي‌هاي تجاري در بخش كشاورزي هستند و از اينرو به مذاكرات دور جديد در اين بخش بسيار چشم دوخته‌اند.

مذاكرات مربوط به نحوه دسترسي كشورهاي فقير به داروهاي حياتي

نشست توكيو فشار سياسي لازم را براي پيشبرد مذاكرات مربوط به تضمين دسترسي كشورهاي فقير به داروهاي ارزان قيمت ژنريك تا حدي آشكار ساخت. خواست واشنگتن مبني بر اعمال محدوديت اضافي و بيشتر برروي انواع بيماريهايي كه تحت پوشش اين سازوكار قرار مي‌گيرند ، تلاشهاي قبلي 145 كشور عضو سازمان جهاني تجارت را با ناكامي مواجه ساخت و منجر به نقض ضرب‌الاجل قبلي تعيين شده تا پايان سال 2002 براي دستيابي به توافق در اين زمينه شد. به منظور شكستن بن‌بست حاضر در مذاكرات مربوط به نحوه دسترسي كشورهاي فقير به داروهاي حياتي، برزيل پيشنهادي را در نشست توكيو ارائه كرد كه به موجب آن تصميم‌گيري درباره اينكه چه كشورهايي داراي ظرفيت‌هاي لازم براي توليد داروهاي ژنريك ارزان قيمت براي مبارزه با بيماريهاي مهلك در مواقع بحراني هستند را به سازمان بهداشت جهاني واگذار مي‌كند و كشورهايي كه فاقد اين ظرفيت باشند اجازه مي‌يابند تا با معافيت از حق اختراع داروهاي مربوطه، اين نوع داروها را از ساير كشورهاي پيشرفته تر جهان در حال توسعه كه داراي اين ظرفيت‌ها و توليدات هستند نظير هند، تايلند و برزيل وارد كنند.

رابرت زوليك نماينده تجاري آمريكا از اظهار نظر در مورد پيشنهاد برزيل به استناد اينكه پيشنهاد مذكور يك پيشنهاد غير‌رسمي بوده خودداري كرد اما ساير هئيت‌هاي نمايندگي از اين پيشنهاد استقبال و آن را سازنده ارزيابي كردند.

لازم به يادآوري است درست دو ماه قبل نيز به منظور دستيابي به توافق پيرامون اختلافات موجود در مذاكرات جاري بويژه در مورد كشاورزي و نحوه دسترسي كشورهاي فقير به داروهاي حياتي ، نشست غير‌رسمي ديگري در سطح وزيران در سيدني استراليا برگزار گرديد تا شايد قبل از انقضاء ضرب‌الاجل مربوط به مذاكرات تريپس توافق لازم بدست آيد كه نشست مذكور نيز قادر به حل اختلافات و حصول توافق بين طرفين نگرديد. نشست غير رسمي وزيران در توكيو دومين نشست اعضا در سطح وزيران بود كه از بعد از نشست دوحه در نوامبر 2001 برگزار مي‌گرديد.