مذاكرات دشوار الحاق روسيه در بخش انرژي و كشاورزي

 

دور جديد مذاكرات الحاق روسيه به سازمان جهاني تجارت كه در روزهاي آخر ماه اكتبر (9ـ8 آبان) در ژنو  برگزار گرديد با مناقشه بر سر موضوعاتي همچون انرژي و كشاورزي همراه بود. رييس نروژي دور مذاكرات ضمن اينكه از برگزاري دور بعدي مذاكرات الحاق روسيه در 18ـ 16 دسامبر (27ـ25 آذر) براي بررسي آخرين ويراست پيش‌نويس توافق خبر داد، گفت : مذاكرات الحاق روسيه وارد مرحله نهايي خود شده‌است اما هنوز ممكن است به زماني طولاني محتاج باشد.

رييس هيأت مذاكراتي روسيه نيز اين مذاكرات را بازگشتي به مسير اصلي، پس از دشواريهاي مذاكرات در چند ماهة پيشين، خواند. وي از پيشرفت در مذاكرات دو جانبه با برخي از اعضاي مهم گروه‌كاري در زمينه سطوح تعرفه‌اي و اجازه ورود به  عرضه كنندگان  خارجي خدمات  از جمله   بنگاه‌هاي  بيمه  و بانك‌ها خبر داد و افزود بسياري از اعضاي سازمان وضعيت قيمت‌هاي دو گانه انرژي در روسيه را درك مي‌كنند  چرا  كه  نظام‌هاي  مشابهي در بسياري ازكشورهاي عضو  سازمان جهاني تجارت وجود دارد و اين سياست‌ها با مقررات سازمان جهاني تجارت مغايرت ندارد.

وجود قيمت‌هاي متفاوت داخلي و صادراتي برق و گاز طبيعي در روسيه، اينك به مانع اصلي پيشرفت مذاكرات الحاق اين كشور تبديل شده‌است. اتحاديه اروپا، بزرگترين شريك تجاري روسيه، قيمت‌هاي ارزانتر داخلي انرژي را (كه در خصوص گاز يك ششم قيمت صادراتي مي‌باشد) يارانه‌اي به صنايع صادراتي روسيه تلقي مي‌كند و مؤكداً از روسيه مي‌خواهد كه اين قيمت‌ها را يكسان گرداند. روس‌ها كه در داخل نيز با پافشاري صنايع روسي براي حفظ حمايت‌ها مواجه‌اند، ضمن بيان اينكه اصلاح قيمت‌هاي دو گانه انرژي در اين كشور به سازمان جهاني تجارت مربوط نمي‌شود كوشيده‌اند با اعطاي امتيازاتي در زمينة خدمات مالي، اتحاديه اروپا را از پافشاري در خصوص اصلاح قيمت‌هاي انرژي باز دارند. روس‌ها آماده‌اند سهم مجاز مالكيت خارجي در بخش بيمه را از 15 درصد كنوني به 20 تا 25 درصد افزايش دهند و محدوديت‌هاي فعلي را در خصوص مالكيت خارجي بانك‌ها برچينند.

در زمينه كشاورزي نيز روسيه بر حق خود مبني بر استفاده از تمامي ابزارهاي حمايتي كشاورزي كه توسط اعضاي سازمان جهاني تجارت اعمال مي‌گردد، اصرار دارد. معاون وزير كشاورزي روسيه ضمن تاكيد بر اين موضع، گفت : در حالي كه بسياري از كشورها  از يارانه‌هاي  صادراتي كشاورزي  برخوردارند  روسيه  براي قطع اين يارانه‌ها تحت فشار قرار دارد.

وي در خصوص سهميه‌هاي تعرفه‌اي گفت تعداد اين سهميه‌ها در اتحاديه اروپا 87، آمريكا  54  و  در  روسيه  تنها يك مورد است. وي  اظهار  داشت  چنين برخوردهايي كه تشديد شرايط ورود روسيه به سازمان جهاني تجارت را به همراه دارد ما را به اين نتيجه مي‌رساند كه اعضاي اين سازمان، روسيه را رقيبي بالفعل تلقي مي‌كنند.

بخش ارتباطات راه دور نيز يكي ديگر از بخش‌هاي دشوار در مذاكرات الحاق روسيه است. سوپاچاي، مديركل جديد سازمان جهاني تجارت، در حاشيه اجلاس آپك ـ مجمع همكاريهاي اقتصادي آسيا و اقيانوس آرام ـ با تاكيد بر سه بخش كليدي كشاورزي، انرژي و ارتباطات راه دور در مذاكرات الحاق روسيه، از روسيه خواست بازارهايش را دراين سه بخش بيشتر بگشايد تا بتواند به عضويت سازمان جهاني تجارت درآيد. وي از تعيين زمان احتمالي الحاق روسيه خودداري كرد.

انتقادات كشورهاي غربي از عدم اعمال نظام بازار آزاد و وجود يارانه‌هاي سنگين كشاورزي و صنعت كه موجب انحراف قيمت‌ها مي‌گردد يكي ديگر از مشكلات روسيه در طول مذاكرات الحاق آن بوده‌است. اواخر ماه مه گذشته (اوايل خرداد ماه) رومانو پرودي رييس كميسيون اروپا در سفر به مسكو از شناسايي روسيه به عنوان اقتصاد بازار توسط اتحاديه اروپا سخن گفت و يك هفته بعد آمريكا نيز بيانيه‌اي با مضمون مشابه صادر كرد. اتحاديه اروپا اكنون با اصلاح قانون ضد يارانه و قيمت‌شكني خود به اين شناسايي رسميت بخشيده‌است. به موجب بيانيه اتحاديه اروپا در اين خصوص كه در هفتم نوامبر (16 آبان) صادرگرديد از اين پس در تحقيقات ضد قيمت شكني، با روسيه همچون ديگر كشورها رفتار خواهد شد. انتظار مي‌رود اين امر صادرات روسيه به اتحاديه اروپا و عضويت روسيه در سازمان جهاني تجارت  را  تسهيل  كند. وجود  ماليات‌ها  و  جريمه‌هاي  بالاي  وارداتي  بر محصولات روسيه نظير فولاد، كود و آلومينيوم زيان‌هاي قابل توجهي براي روسيه در بر داشته‌است. اتحاديه  اروپا  در  بيانيه خود اقدام  به  اين شناسايي  را تقدير ازپيشرفت‌هاي مهم روسيه در پايبندي به اصول اقتصاد بازار خواند.

مذاكرات الحاق روسيه با طرف‌هاي بزرگ تجاري هنوز زمان بيشتري را مي‌طلبد اما روسها اميدوارند بتوانند مذاكرات با پاره‌اي از طرف‌هاي كوچكتر تجاري را به پايان برسانند. روس‌ها وعده كرده‌اند كه تا اوايل سال جديد ميلادي تغييرات قانوني را به تصويب پارلمان خود برسانند. اگر چه مطابق هدف اعلام شده توسط دولت روسيه اين كشور بايد تا پايان سال آينده به اين سازمان بپيوندد اما مقامات روسي پذيرفته‌اند كه با وجود فشارهاي صنايع داخلي براي كسب حمايت در مقابل رقابت مستقيم خارجي، زمان الحاق ممكن است حتي تا سال 2007 نيز به تعويق بيفتد.

روسيه كه بزرگترين قدرت اقتصادي و تجاري خارج سازمان جهاني تجارت محسوب مي‌شود از سال 1993 براي عضويت در اين سازمان تلاش مي‌كند و اكنون در دهمين سال مذاكرات الحاق خود قرار دارد.