افزايش يارانه‌هاي كشاورزي آمريكا تهديدي براي مذاكرات كشاورزي

 

   در خلال انتخابات رياست جمهوري در آمريكا هردو نامزد رياست جمهوري همواره به جامعه كشاورزي قول افزايش يارانه‌هاي كشاورزي مي‌دادند. حتي پس از انتخاب جورج بوش به رياست جمهوري، وي قول داد ظرف چهار سال آتي به افزايش يارانه‌ها اقدام نمايد. سرانجام با تصويب لايحه كشاورزي در كنگره و امضاي آن توسط جورج بوش آن وعده‌ها عملي شد. مطابق تحقيقات انجام شده در سال 2001 در ايالت ايلي‌نويز متوسط درآمد كشاورزان بالغ بر 37 هزار دلار بود كه 16 هزار دلار آن از محل يارانه‌هاي دولتي تامين مي‌شد. حال در چارچوب لايحه مصوب انتظار مي‌رود سهم بيشتري از درآمد كشاورزان از محل يارانه‌هاي دولتي تامين شود. مطابق لايحه تصويب شده، رقم تخميني يارانه‌هاي كشاورزي طي ده سال آتي جمعاً به حدود 190 ميليارد دلار بالغ خواهد شد. اين لايحه افزايشي معادل با 5/73 ميليارد دلار در برنامه قبلي ايجاد مي‌كند. لايحه، نرخ يارانه محصولات غلات و پنبه را افزايش مي‌دهد و در اين مورد نظام حمايت قيمتي كنار گذاشته شده در سال 1996 تحت عنوان نظام هدف گذاري قيمتي (target-price) را جهت ارايه كمك درآمدي به كشاورزان احياء ‌مي‌كند. علاوه بر اين حمايت از محصولاتي نظير پشم و عسل را نيز احيا كرده و پرداختهاي بيشتري براي محصول شير ، بادام زميني، عدس و حبوبات خشك در نظر مي‌گيرد.

   اين در حالي است كه مطابق نتايج تحقيقات انجام شده بر اساس اطلاعات قبلي (قبل از افزايش فعلي يارانه‌ها) تاثير منفي يارانه‌هاي كشاورزي آمريكا بر ديگر كشورها بسيار زياد بوده است. يك موسسه تحقيقاتي استراليايي اعلام‌كرده است كه حدود 37 درصداز توليد كشاورزان استراليايي در نتيجه اقدامات حمايتي آمريكا، در معرض تهديد قرار گرفته است.

   همچنين مطابق نظر اقتصاددانان بانك جهاني ، اگر آمريكا پرداخت يارانه توليد داخلي خود به پنبه را متوقف كند صادر كنندگان پنبه در غرب و مركز آفريقا 250 ميليون دلار بيشتر از عايدي فعلي‌شان درآمد كسب خواهند كرد چرا كه آمريكا با پرداخت ساليانه 2 ميليارد دلار به پنبه كاران خود باعث كاهش قيمت جهاني اين محصول شده است.

   يكي ديگر از موسسات پژوهشي اعلام كرد آمريكا به اتكاء يارانه‌هاي پرداختي به كشاورزي، گندم را 46 درصد و ذرت را 20 درصد زير هزينه توليد آن روانه بازارهاي جهاني مي‌كند.

   با توجه به نتايج مطالعات فوق معلوم مي‌شود كه افزايش يارانه‌هاي كشاورزي در آمريكا اثرات زيانباري بر كشاورزي  ديگر كشورهاي جهان بجا‌خواهد گذاشت ، به همين دليل لايحه جديد كشاورزي آمريكا واكنش‌هاي زيادي را برانگيخت.

   وزير تجارت كانادا اعلام كرد لايحه كشاورزي آمريكا كشورهاي عضو سازمان همكاري اقتصادي آسيا و اقيانوسيه (آپك) را بيش از پيش مصمم به‌وضع محدوديت‌هاي‌جديد بين‌المللي بر‌پرداخت يارانه‌هاي كشاورزي كرده است.

   وزراي تجاري 15 كشور عضو جامعه كارائيب از تاثير منفي لايحه كشاورزي آمريكا اظهار نگراني كرده و اعلام كردند اين لايحه تاثير مخربي بر اقتصاد داخلي آنها بجا خواهد گذاشت. آنها افزودند آمريكا درست در جهت مخالفي كه ما حركت مي‌كنيم اقدام كرده است. در حالي كه آمريكا كشورهاي كوچك منطقه را براي بازكردن اقتصادشان تحت فشار قرار مي‌دهد خود برخلاف چنين خواسته‌هايي عمل مي‌كند.

   رئيس جمهور آفريقاي جنوبي نيز در اين باره گفت: اين لايحه ، ادعاي حمايت از اقتصادهاي در حال توسعه را نقش بر آب كرده است. وي افزود: نمي توان هم مدافع پروپا قرص تجارت آزاد بود و هم چنين لوايحي را تصويب كرد.

   وزير كشاورزي آلمان نيز اعلام كرد: آمريكا به عكس موعظه‌هاي خود در مورد حذف يارانه‌ها عمل كرده است. او گفت: يارانه‌هاي جديد كشاورزي آمريكا تعهد اين كشور به دور جديد مذاكرات كشاورزي را  كه از سال 2001 آغاز شده مورد ترديد قرار مي‌دهد درواقع آمريكا اعتبار خود را در اين زمينه ازدست داده است.

   وزير خارجه برزيل اعلام كرد:كشورش اقدام درخصوص طرح دعوي عليه آمريكا در سازمان جهاني تجارت به دليل لايحه كشاورزي آن كشور را مورد بررسي قرار داده است.

   اتاق بازرگاني تايلند نيز از دولت اين كشور خواست تا به منظور حمايت از كشاورزان در برابر اثرات مخرب لايحه كشاورزي آمريكا سطح يارانه‌هاي كشاورزي را حفظ كرده و حتي افزايش دهد.

   واكنش اتحاديه اروپا و ژاپن به نظر مي‌رسد قدري متفاوت از ساير واكنشها بود. ظاهراً در عين مخالفت با لايحه مزبور تمايل به عمل متقابل در اتحاديه اروپا وجود داشته باشد. در همين رابطه كميسر كشاورزي اتحاديه اروپا اعلام كرد بدليل تصويب لايحه اخير كشاورزي آمريكا، بحث راجع به بودجه ساليانه كشاورزي اتحاديه اروپا را به تعويق خواهد انداخت. وزير كشاورزي اسپانيا نيز بر ضرورت به تعويق انداختن مذاكرات مربوط به اصلاحات كشاورزي تاكيد كرده و گفت: قطعاً لايحه مزبور بر برخي حوزه‌هاي توليدي تاثير خواهد گذاشت، بنابراين قبل از هر اقدامي در اتحاديه اروپا ، بايد تاثير آنرا بر قيمت‌هاي جهاني كالاهاي كشاورزي و نتيجتاً بر پيش بيني هاي بازار مورد ارزيابي قرار داد.

   وزير كشاورزي، جنگلداري و ماهيگيري ژاپن نيز در ديدار با مايك مور مدير كل سازمان جهاني تجارت بدون اشاره به لايحه كشاورزي در آمريكا گفت، بدليل نگراني‌هاي غيرتجاري نظير حفاظت از محيط زيست و حفظ جوامع روستايي در مذاكرات كشاورزي بايد به نحو متفاوتي از ديگر حوزه‌هاي مذاكراتي عمل شود.

   پيش بيني مي‌شود اقدامات اخير آمريكا در مسئله افزايش تعرفه‌هاي فولاد و افزايش يارانه‌هاي كشاورزي تاثير منفي بر روند مذاكرات تجاري دور دوحه در سازمان جهاني تجارت برجا گذارد. يك مقام ارشد سازمان جهاني تجارت گفت: اين دو مسئله مي‌تواند مذاكرات دور دوحه را تضعيف كند. او افزود از ميان هيات‌هاي مستقر در سازمان جهاني تجارت هيچ هياتي نيست كه موضوع افزايش يارانه‌هاي كشاورزي آمريكا را با نگراني و دقت دنبال نكند، طبعاً اين هيات‌ها كساني هستند كه نگراني‌شان را بخوبي مي‌توانند در فرآيند مذاكرات نشان دهند و بر آن تاثير بگذارند.

   البته رابرت زوليك نماينده تجاري آمريكا در واكنش به انتقادات ، اعلام كرد:‌لايحه كشاورزي آمريكا نبايد تمايل ايالات متحده به آزادسازي تجاري را مورد ترديد قرار دهد. او گفت ما مي‌خواهيم بازارهاي آمريكا را بيشتر از مقدار كنوني باز كنيم اما براي اين منظور بايد بتوانيم در سطح داخلي اجماع به نفع آزادسازي تجارت ايجاد كنيم. زوليك گفت: هم در اتحاديه اروپا و هم در ژاپن سطح يارانه‌ها بيشتر از آمريكاست. در حالي كه سقف يارانه‌هاي اتحاديه اروپا حداقل 60 ميليارد دلار  و ژاپن بيش از 30 ميليارد دلار است رقم مشابه در آمريكا فقط 1/19 ميليارد دلار مي‌باشد.

   او گفت پيام لايحه كشاورزي آمريكا اين است كه اين كشور از كشاورزان خود بطور كامل حمايت خواهد كرد در حالي كه به تعهدات خود در سازمان جهاني تجارت نيز وفادار خواهد ماند، او گفت به همين دليل در خود لايحه، كاهش سطح حمايتها در صورت فراتر رفتن آنها از تعهدات مربوط در سازمان جهاني تجارت ، پيش بيني شده است.