مرحله دوم مذاكرات كشاورزي در سازمان جهاني تجارت

پايان يافت

 

پنجمين نشست غير رسمي و دهمين نشست رسمي كميته كشاورزي در پايان مرحله دوم مذاكرات كشاورزي برگزار شد. مذاكرات كشاورزي كه از سال 2000 آغاز شده ، مرحله اول و دوم خود را سپري كرد . مرحله دوم اين مذاكرات كه از فوريه سال 2001 شروع شده بود در فوريه  سال  جاري ‌(2002) با برگزاري پنجمين نشست غير رسمي و دهمين نشست رسمي به پايان رسيد و بزودي كميته كشاورزي گزارش اين مرحله را به شوراي عمومي تسليم خواهد كرد. در جلسات فوق پيرامون ”جعبه توسعه“ ، توليد كنندگان تك محصولي، كشورهاي درحال توسعه متشكل از جزاير كوچك ، رفتار ويژه و متفاوت و ساير موضوعات بحث و تبادل نظر شد.

در نشستهاي ياد شده در مورد جعبه توسعه كه توجه اغلب كشورهاي عضو را به خود معطوف نموده ، بيشترين بحث صورت گرفت.

گروهي از كشورهاي در حال توسعه با اشاره به تفاوتهاي موجود بين توليد كشاورزي و نگرانيهاي تجاري در كشورهاي در حال توسعه در مقايسه با كشورهاي توسعه يافته ، به لزوم برخورداري از انعطاف بيشتر كشورهاي در حال توسعه در اتخاذ سياستهاي كشاورزي جهت تضمين بهبود بهره وري‌، سطوح بالاتر درآمدي و كاهش آسيب پذيري در برابر نوسانات قيمتي تاكيد نمودند. در اين راستا انتظار مي‌رود جعبه توسعه پيشنهادي بتواند زمينه هاي عملي چنين انعطافي را براي كشورهاي در حال توسعه تامين كند. اغلب كشورها در عين حالي كه از مفهوم جعبه توسعه حمايت مي‌كردند به لزوم بحث و تبادل نظر بيشتر در اين زمينه و تعيين اقداماتي كه كمترين اختلال تجاري را ايجاد كنند، پافشاري نمودند. مفهوم جعبه توسعه از طرف كانادا، هند، چين ، كلمبيا، مالزي ، اندونزي ، آرژانتين، بوليوي ، استراليا و برخي ديگر ازكشورها مورد حمايت قرار گرفت.

درخلال بحث هاي مربوط به جعبه توسعه صحبت از معاف شدن وجوه اختصاص يافته به امنيت غذايي از محاسبات حمايت داخلي به ميان آمد. اين نظر نيز مطرح شد گروهي كه عملاً هدف اقدامات جعبه توسعه در كشورهاي در حال توسعه خواهند بود گروه كوچكي از كشاورزان اين كشورها را شامل خواهد شد. همچنين به معاف شدن كالاهاي اساسي غذايي از تعهدات كاهشي اشاره شد. ايالات متحده مطرح نمود كه كشورهاي عضو بايد از ايجاد دوگانگي به منظور معاف نمودن عده اي از كشورهاي عضو از انجام برخي اصلاحات اجتناب كنند چراكه اين برخلاف روح تصميم دوحه است.

   در مورد توليدكنندگان تك محصولي، گروه آفريقايي و سوازيلند پيشنهاداتي ارائه كردند. در اين پيشنهاد عنوان شده كه وابستگي به يك محصول در برخي كشورهاي در حال توسعه با عنايت به كاهش مستمر قيمت محصولات كشاورزي موجب به حاشيه رانده شدن كشورهاي آفريقايي در نظام تجاري چندجانبه مي شود. در اين راستا درخواست حذف تعرفه‌هاي حداكثر ، خاتمه دادن به تعرفه افزايي و برچيدن موانع غير تعرفه اي مطرح شد. همچنين توجه به ثبات قيمت ها و توجه به دسترسي به تكنولوژي و متنوع سازي و ظرفيت سازي مورد تاكيد قرار گرفت . اتحاديه اروپا و ايالات متحده آمريكا عنوان كردند كه چنين موضوعي بايد در مذاكرات مربوط به ”سياست رقابتي“ مطرح شود.

   گروهي از كشورهاي در حال توسعه متشكل از جزاير كوچك به مشكلات خاص اين كشورها كه ناشي از بلاياي طبيعي و مشكلات جغرافيايي آنهاست، اشاره كردند و خاطر نشان نمودند كه آزادسازي تاثير منفي بر بخشهاي كشاورزي آنها داشته است. در همين رابطه انعطاف بيشتري براي اين كشورها در چارچوب توافقها درخواست شد تا به اتكاء آن امكان غلبه بر نگراني هاي تجاري و غير تجاري اين كشورها امكانپذيرشود.

   درخصوص رفتار ويژه و متفاوت با كشورهاي در حال توسعه نيز بحث‌هاي زيادي صورت گرفت. عنوان شدكه رفتار ويژه و متفاوت در موافقتنامه كشاورزي مشابه ساير موافقتنامه‌هاي دور اروگوئه، اقدامات غير الزام‌آوري را شامل مي‌شود كه عملاً به ناكارآمدي كامل آن منتهي شده است. در اين رابطه نرخهاي كاهش پايين‌تري براي حمايت داخلي كشورهاي در حال توسعه ، امكان استفاده از حفاظتهاي ويژه در برابر كاهش قيمت‌ها و افزايش حجم واردات و دسترسي بيشتر به بازار كشورهاي توسعه يافته درخواست شد. هند نيز درخواست تعهدات الزام آور به منظور ارائه كمك‌هاي فني و مالي در چارچوب رفتار ويژه و متفاوت را مطرح كرد. در خلال اين بحث با اشاره به تاكيد اعلاميه وزيران در دوحه بر لزوم رعايت رفتار ويژه و متفاوت ، دستيابي به نتايج مشخصي به منظور تمهيد اقدامات لازم در اين زمينه مورد توجه قرار گرفت.

   علاوه بر مطالب فوق نسبت به بازنگري در اقدامات ”جعبه سبز“ و كمك هاي غذايي و همچنين نسبت به ضرورت توسعه تعرفه هاي سهميه اي و توجه به نحوه اجراي آنها ، مباحثي مطرح شد.

   گروهي از كشورهاي در حال توسعه عضو سازمان جهاني تجارت در آسيا، آفريقا و آمريكاي لاتين ازجمله جمهوري دومينيكن ، السالوادور، پاكستان ، نيجريه ، كوبا، زامبيا، هندوراس، كنيا و سري لانكا پيشنهاد ايجاد ”جعبه توسعه“ در زمينه كشاورزي در سازمان جهاني تجارت را ارائه كرده اند. هدف آنها برخورداري از معافيتهايي در مورد يارانه ها و ساير شيوه هاي حمايتي است تا با توسل به آنها بتوانند توسعه صادرات  و تامين امنيت غذايي داخلي را در اقتصادكشورهاي فقير امكانپذير كنند.

   هم اكنون در چارچوب موافقتنامه كشاورزي ، 144 عضو سازمان جهاني تجارت مي توانند اقدامات حمايتي را كه تاثيري بر قيمت ها و اختلال تجاري ندارد ادامه دهند كه اين اقدامات به ”جعبه سبز“ معروف است اما يارانه‌هايي را كه بايد تدريجاً كاهش يابند تحت عنوان اقدامات ”جعبه زرد“ مشمول تعهدات كاهشي قرار داده اند. ارائه دهندگان پيشنهاد جعبه توسعه عنوان مي كنند كه در اعلاميه وزيران در دوحه بر توسعه اي بودن دور جديد تاكيد شده بنابراين چنين اقدامي مي تواند روش عملي براي پي گيري هدف فوق تلقي شود.

   اتحاديه اروپا با ايجاد سيستمي كه به كشورهاي فقير امكان كنار گذاشتن قواعد تجارت جهاني فعلي را داده و افزايش حمايت از كشاورزان آنها را سبب شود، مخالفت كرده است.

   گفته مي شود ايالات متحده نيز موضع مشابهي در خلال جلسات بحث در زمينه اصلاحات كشاورزي اتخاذ نموده است.

   با اين حال كوفي عنان در مجمع اقتصاد جهاني در نيويورك اعلام كرد دسترسي آسانتر به بازارها مي تواند به رشد درآمد كشورهاي فقير كمك كرده و زمينه لازم را براي محو شرايطي كه به تروريسم جهاني دامن زده فراهم مي آورد.

   يكي از مسئولين اتحاديه اروپا عنوان كرده ، منافع حاصل از تجارت از صادرات و واردات عايد مي‌شود و نبايد چنين منافعي را فقط در قالب افزايش صادرات جستجو كرد. وي اعلام كرد تمام پيش بيني ها حاكي از آن است كه افزايش تقاضاي كشورهاي در حال توسعه بطور بالقوه عامل افزايش تجارت كشاورزي خواهد بود. حال با افزودن به موانع تجاري در كشورهاي در حال توسعه عملاً چنين تاثير بالقوه اي در تجارت بين كشورهاي در حال توسعه خنثي مي شود.

   البته در كنار مخالفت‌هايي كه از طرف اتحاديه اروپا ، آمريكا ، ژاپن ، سوييس، و گروه كرنز مطرح شده، حمايت هايي نيز ابراز گرديده است. چين بعنوان عضو جديد سازمان جهاني تجارت با حدود 900 ميليون كشاورز از اين پيشنهاد حمايت كرده است.