شركاي تجاري

ارزش مبادلات تجاري ايران و عراق

بيش از چهار برابر شد

 

 

تهاجم نظامي عراق به خاك كويت در مرداد 1369 و حمله نيروهاي چندمليتي به سركردگي آمريكا به خاك عراق، منجر به برقراري تحريم‌هاي سازمان ملل عليه عراق شد.

با اين حال از اواسط دهه 1990 بر اثر فشارهاي افكار عمومي جهان و گزارش‌هايي كه از عراق در خصوص مرگ و مير و بيماري‌هاي زنان و كودكان مي‌رسيد، سازمان ملل با فروش مقادير معيني از نفت عراق براي تأمين نيازهاي بشردوستانه موافقت كرد و اين برنامه كه به «برنامه نفت در برابر غذا» معروف است، همچنان هر شش ماه يك بار تمديد شده است.

عراق به لحاظ همجواري تا پيش از پيروزي انقلاب اسلامي در ايران، مناسبات بازرگاني با ايران داشت، اما در سال‌هاي پس از پيروزي انقلاب، جنگ تحميلي عراق عليه ايران مناسبات دو كشور را تيره ساخت، تا اين كه پس از برقراري آتش‌بس و پذيرش قطعنامه صلح ميان دو كشور، بار ديگر روابط تجاري دوجانبه در سطح محدودي برقرار شد. ارزش مناسبات بازرگاني ميان ايران و عراق در سال 1380 به چهار برابر سـال 1379 رسيـد و بــه 9/167 ميليون دلار بالغ شد.

تراز تجارت ميان ايران و عراق كه در سال 1379 با 9/20 ميليون دلار مازاد به نفع عراق همراه بود، در سال گذشته تغيير يافت و مازاد تراز بازرگاني ايران با عراق با رشد چشمگير صادرات به اين كشور محقق شد. مازاد تراز بازرگاني ايران با عراق بر اساس آمار منتشره از سوي گمرك جمهوري اسلامي ايران در سال گذشته به 5/122 ميليون دلار بالغ شد.

ارزش صادرات ايران به عراق در سال گذشته به 2/145 ميليون دلار رسيد كه حدود 14 برابــر صـادرات 2/10 ميليون دلاري به اين كشور در سال 1379 بود.

ايران سال گذشته در مجموع 490 هزار تن كالاي غيرنفتي و به طور عمده پوشاك و مواد غذايي به عراق صادر كرد. اما ارزش واردات ايران از عراق در سال گذشته با 27 درصد كاهش نسبت به سال 1379 به 7/22 ميليون دلار بالغ شد. ارزش صادرات عراق به ايران در سال 1379 به ميزان 1/31 ميليون دلار ثبت شد.

بر اساس آمارهاي رسمي گمرك ايران، در سال گذشته 9/7 هزار تن انواع كفش به ارزش 6/15 ميليون دلار، 1/33 هزار تن سيب تازه درختي به ارزش نزديك به 6 ميليون دلار، 3/13 هزار تن گوجه‌فرنگي و رب آن به ارزش 7/5 ميليون دلار و 5/1 هزار تن انواع كفپوش و موكت به ارزش 5/5 ميليون دلار از ايران به عراق صادر شد كه از اقلام عمده صادراتي به اين كشور محسوب مي‌شود.

در همين حال،‌ ايران 8/322 هزار تن سيمان پورتلند به ارزش 7/3 ميليون دلار، 8/348 هزار تن شـلوار به ارزش 1/3 ميليون دلار، 9/14 هزار تن شيشه كارنشده به ارزش 8/2 ميليــون دلار، 9/5 هزار تن تخم پرنــدگان به ارزش 8/2 ميليون دلار، 270 تن انواع دامن به ارزش 6/2 ميليون دلار، 1/13 هزار تن انواع چوب خام به ارزش 6/2 ميليون دلار، 4/2 هزار تن انواع كفپوش غيرمخملي‌باف به ارزش 6/2 ميليون دلار و 7/21 هزار تن انواع سبزي‌هاي يخ زده به ارزش 2/2 ميليون دلار به بازار عراق صادر كرد.

اما بخش عمده واردات 1/31 هزار تني ايران از عراق را در سال 1380 موز و قراضه‌هاي آلومينيوم و مس تشكيل داد. بر اساس گزارش گمرك ايران، در سال گذشته ايران 9/19 هزار تن موز به ارزش 4/5 ميليون دلار، 5/3 هزار تن قراضه و ضايعات آلومينيوم به ارزش 4/4 ميليون دلار، 7/909 هزار تن قراضه و ضايعات مــس به ارزش 7/1 ميليون دلار و 1/174 تن لامپ‌هاي هالوژنور فلزي به ارزش 6/1 ميليون دلار از عراق خريداري كرد.

ديگر اقلام وارداتي ايران از عراق شامل 201 تن جرثقيل شاسي‌دار متحـرك به ارزش 7/981 هـزار دلار، 5/914 تن پشم حلاجي نشده به ارزش 2/525 هزار دلار، 70 تن بولدوزر به بهاي 2/507 هزار دلار، 3/24 تن دستگاه فتوكپي الكترواستاتيك به ارزش 496 هزار دلار، 40 تن جرثقيل‌هاي دريـك به ارزش 8/386 هــزار دلار، 2/107 تن انواع توتون و تنباكو به ارزش 7/368 هزار دلار،‌بيش از يك هزار تن برنج به ارزش 358 هزار دلار، 6/37 تن قطعات موتورهاي درون‌سوز به ارزش 350 هزار دلار و 6/32 تن وسايط نقليه با موتورهاي پيستوني تناوبي به ارزش 7/345 هزار دلار بود.

كارشناسان با اشاره به تهديدهاي نظامي آمريكا عليه عراق كه به بهانه دستيابي عراق به سلاح‌هاي كشتار جمعي و ضرورت انهدام اين سلاح‌ها و قريب‌الوقوع بودن جنگ در عراق براي بركناري صدام حسين رييس ‌جمهوري اين كشور اظهار مي‌دارند، با روشن شدن سرنوشت عراق، فرصت‌هاي تجاري و سرمايه‌گذاري گسترده‌اي براي بازرگانان و صاحبان صنايع به ويژه صنايع غذايي و نفتي ايران فراهم خواهد شد. به ويژه آن كه بازسازي عراق نيازمند محصولات صنعتي به ويژه مصالح ساختماني است.

با توجه به همجواري عراق با ايران، تجار و بازرگانان، صاحبان صنايع و شركت‌هاي پيمانكاري فني – مهندسي مي‌توانند از توانمندي‌هاي خود براي گسترش مبادلات و همكاري‌هاي اقتصادي – بازرگاني با عراق بهره جويند.

كارشناسان تأكيد دارند كه با وجود عتبات عاليات در عراق كه مورد علاقه ايرانيان است، با روشن شدن سرنوشت اين كشور، سفرهاي زيارتي شيعيان ايران به عراق گسترش خواهد يافت و عراق از اين زمينه مساعد مي‌تواند براي افزايش درآمدهاي ارزي حاصل از توسعه گردشگري بهره‌برداري كند.

در همين حال چنانچه چاه‌هاي نفتي عراق لطمه ببيند كه احتمال آن در صورت بروز درگيري بسيار زياد خواهد بود، فرصت‌هاي ارزشمندي براي نيروهاي متخصص صنعت نفت ايران و شركت‌هاي فني – مهندسي فعال در زمينة انرژي (نفت، نيروگاه و...) فراهم خواهد شد كه به صدور خدمات فني – مهندسي ايران به عراق كمك بسزايي خواهد داشت.

مبادلات غيررسمي ميان مرزنشينان دو كشور به ويژه در زمينه دارو، مواد غذايي، پوشاك و... در سال‌هاي اخير گسترش يافته است كه در آينده نيز با توجه به نيازهاي مردم عراق زمينه مساعدي را براي صدور كالاهاي غيرنفتي ايران فراهم خواهد ساخت.