^{گفت‌ و گو با  صا د ر كـنـندة  نـمـو نـه}

كاربرد تجارت الكترونيكي زيادي در صادرات فرش دستباف ندارد

 

■ چه عواملي در رشد صادرات غيرنفتي مؤثر است؟

□ در رشد صادرات غيرنفتي عوامل مختلفي مؤثر است كه اهم آن‌ها قيمت كالاي صادراتي، كيفيت آن، روابط بازرگاني ميان دولت‌ها، بازاريابي صحيح و... است. مهم‌ترين اين عوامل قيمت كالاي عرضه شده است. همان طور كه وقتي براي خريد كالايي مراجعه مي‌كنيم، نخستين پرسش، قيمت كالا است و يا اگر پروفرمايي صادر مي‌شود، از اركان اصلي آن قيمت كالا است.

هر كالايي كه عرضه مي‌شود،در قيمتي بالاتر از قيمت تعادلي قابل فروش نيست و پايين‌تر از آن تقاضا براي خريد كالا افزايش مي‌يابد. به هر اندازه قيمت را كاهش دهيم، تقاضا افزايش مي‌يابد. بنابراين ركن اصلي در موفقيت براي صادرات، قيمت مناسب نسبت به قيمت‌هاي بين‌المللي با توجه به كيفيت آن است.

از آنجا كه قيمت تمام شدة هزينه‌هاي مالي سهم عمده‌اي دارند و اثر آنها فقط به هزينة مالي مؤسسه منحصر نبوده، بلكه هزينه‌هاي مالي (سود تسهيلات) در ساير هزينه‌هاي عوامل توليد مانند مواد اوليه، دستمزد، انرژي، استهلاك و... از طريق اثرگذاري در قيمت هر يك از عوامل باعث افزايش يا كاهش قيمت تمام شده مي‌شود. بنابراين مهم‌ترين عامل براي كاهش قيمت تمام شدة كالاهاي صادراتي، كاهش هزينه‌هاي مالي (سود تسهيلات) تا حدود عرف بين‌المللي براي سود منابع مالي است.

با يكسان‌سازي هزينه‌هاي مالي توليدكنندة داخلي با رقباي خارجي، مي‌توان قيمت تمام شده را كاهش داد و علاوه بر آن كه در بازارهاي صادراتي موفق شد، با كالاهاي وارداتي نيز رقابت نموده و رشد بازار داخلي براي توليدات داخلي و نيز محدوديت واردات از طريق رقابت قيمتي را باعث شد.

■ مشكلات مبتلابه صادرات غيرنفتي ايران چيست؟

□ همان طور كه اشاره شد، در شرايطي كه هزينه‌هاي مالي توليدكنندگان رقيب در ساير كشورها حدود يك‌چهارم هزينه‌هاي مالي توليدكنندگان ايراني است، رسيدن به اهداف صادرات غيرنفتي مشكل است. بديهي است كه با اصلاح مشكلات فراروي صادرات، با توجه به مزيت نسبي كشور در مورد انرژي، مواد معدني و... در كالاهايي كه در توليد مزيت نسبي داريم، اعم از صنعتي، كشاورزي و... مي‌توانيم قدم‌هاي ارزنده و بزرگي برداريم.

■ صادرات فرش ايران به بازارهاي جهاني در سال‌هاي اخير با چه تحولاتي روبه‌رو شده است؟

□ در زماني كه رقباي كمتري داشتيم، فرش ايران به طور سنتي توليد و عرضه مي‌شد، يعني در حدود 30 سال قبل نزديك به 50 درصد بازار جهاني فروش فرش را در اختيار داشت. اما پس از پيروزي انقلاب اسلامي، به دليل كاهش صدور فرش ايران به علل مختلف، رقبا جاي خالي فرش ايران را در بازارهاي جهاني به تدريج در اختيار خود گرفتند و همزمان با آن نسبت به اصلاح روش‌هاي توليد و عرضه اقدام كردند. نتيجة آن، كاهش سهم ايران در بازار جهاني فرش از حدود 50 درصد بازار به حدود 25 درصد مي‌باشد.

■ براي رونق بخشيدن به صادرات فرش چه بايد كرد؟

□ ما نمي‌توانيم فرش را با رنگ، طرح، اندازه و كيفيت مورد قبول خود توليد و آن را در بازاري كه رقبا آن را با رنگ، طرح و اندازه مورد سفارش خريدار توليد و عرضه مي‌كنند، به فروش رسانيم و در اين بازار رقابتي موفق باشيم. بهتر بگويم، ‌ديگر نمي‌توان سنتي توليد و عرضه كرد و موفق بود. بلكه مي‌بايست با فراهم كردن سيستم سفارش‌پذيري طبق نظر خريدار بافت و در زمان‌بندي مورد نظر خريدار تحويل داد تا موفق شد. اين امر ميسر نخواهد شد، مگر اين كه سهم زيادي از توليدات فرش با احداث كارگاه‌هاي قالي‌بافي و بر اساس سفارش خريداران انجام شود تا بتوان در صحنه رقابت بين‌المللي موفق شد. خوشبختانه با تصويب قانون آن در اسفند 1380 توسط مجلس شوراي اسلامي با ابلاغ آيين‌نامة آن از سوي دولت در آينده ميسر خواهد شد.

■ آيا بازارهاي خارجي زمينة جذب بيشتر فرش صادراتي ايران را دارند؟

□ اگر نظري به صادرات فرش ايران بيفكنيم، مشاهده مي‌شود كه در مقابل حدود 6 ميليارد نفر جمعيت كره زمين، سالانه حدود 600 هزار متر مربع فرش صادر مي‌كنيم. يعني صادرات فرش ايران به طور متوسط يك متر مربع براي هر يك هزار نفر است. اگر به ميل مصرف‌ فرش در ايران كه دست‌كم 50 برابر رقم يادشده است، توجه كنيم، ملاحظه مي‌شود كه اكثر بازارهاي جهان قابليت گسترش زيادي دارند، اما گسترش آنها مستلزم عرضة فرش با كيفيت و قيمت مطلوب و حضور در بازار از طريق شبكه‌هاي توزيع قدرتمند است. بنابراين مي‌توان گفت بازار اكثر كشورها به شرط توجه و اقدام روي آنها مي‌تواند پتانسيل صادراتي خوبي براي هر صادركنندة فرش باشند.

■ صادرات فرش ايران با چه شرايطي روبه‌رو است؟

□ به طور اصولي صادرات فرش به طور اماني انجام مي‌شود و به دليل استاندارد نبودن آن صدور فرش با گشايش اعتبار (L/C) مشكل است و نيازمند اطمينان كامل خريدار به فروشنده است. يكي از عوامل موفقيت فرش ايران، همانا شرايط فروش آن است كه به دليل سهولت آن، تمايل خريداران به خريد فرش ايراني بيشتر از فرش رقبا مي‌باشد كه اكثر آنها سعي دارند كالايشان را با گشايش اعتبار بفروشند.

■ آيا تجارت الكترونيكي مي‌تواند به رشد صادرات فرش ايران كمك كند؟

□ به دليل استاندارد نبودن فرش و نياز به ارتباط مستقيم خريدار و فروشنده و قابل لمس و رؤيت بودن فرش مورد معامله، تجارت الكترونيكي تاكنون موفقيت چنداني در بخش فرش دستباف نداشته است.

■ حذف پيمان‌ ارزي براي صادرات فرش چه تأثيري در رونق آن داشته است؟

□ حذف پيمان‌سپاري از اقدامات ارزندة دولت براي كاهش مشكلات صدور فرش بوده است. اگر در سال جاري با وجود حذف پيمان صادرات فرش توسعة چشمگيري نداشته و يا اين كه حركتي نكرده است، بايد توجه داشت كه در صورت حذف نشدن پيمان ميزان صادرات به يقين خيلي كمتر از رقم كنوني مي‌شد، زيرا شرايط عمومي حاكم بر اقتصاد جهان به طور كلي كاهش صادرات اكثر كالاها را سبب شده كه فرش نيز از آن مستثني نبوده است. بنابراين حذف پيمان اثر مثبتي براي كاهش اثر منفي ركود اقتصاد جهاني داشته است.

■ علت موفقيت نساجي تبريز در صادرات فرش چه بوده است؟

□ نساجي تبريز به دليل آن كه تمام خدمات مربوط به توليد و عرضة‌فرش را در يك مجموعه با خريد پنبه و پشم شروع مي‌كند و تمام عمليات ريسندگي، رنگرزي، طراحي، بافت، تكميل و عرضة فرش در كشور خريدار را با مديريت واحد انجام مي‌دهد و نيز به علت استفاده از متخصصان هر رشته در بخش‌هاي مختلف، ‌فرش را با كيفيت مطلوب توليد و عرضه مي‌كند. چنين واحدي در ايران و خارج از كشور منحصر به فرد است و با عنايت به سوابق صادراتي به عنوان صادركنندة نمونه انتخاب شد.

با توجه به رضايت خريداران محصولات شركت كه بر اثر كيفيت مطلوب فرش عرضه شده تحصيل گرديده به شرط تأمين منابع مالي براي گسترش فعاليت، مشكلي براي رشد صادرات ندارد.

بايد توجه داشت كه فرش دستباف به دليل هنري و دستي بودن آن مانند كالاهاي صنعتي قابل استاندارد و طبقه‌بندي نيست. حتي دو فرش مشابه از نظر مواد اوليه و طرح به دليل كيفيت بافت يا تغيير جزيي در برخي رنگ‌ها مي‌تواند از نظر قيمت، متفاوت باشند.

براي بازاريابي فرش، ارتباط مستقيم با توزيع‌كنندگان در خارج از فضاي نمايشگاهي مهم‌تر از شركت در نمايشگاه‌ها براي جلب مشتري است. اگرچه حضور در نمايشگاه‌ها براي شروع آشنايي با مشتريان جديد كارساز است.