اشاره؛

شناسايي بازارهاي قابل نفوذ و حفظ و توسعه بازارهاي موجود براي دست‌اندركاران تجارت كه خواهان گسترش سهم خود در بازارهاي برون‌مرزي هستند، حايز اهميت است. با وجود آن كه گسترش تجارت منطقه‌اي به ويژه در قالب بلوك‌هاي اقتصادي براي بسياري از كشورها در اولويت قرار دارد، اما براي اقتصادهاي منطقه‌اي كه مشابهت زياد در توليد و صادرات محصولات يكسان دارند، نمي‌تواند ضامن رشد صادرات باشد. از اين رو تجارت فرامنطقه‌اي مي‌تواند بازارهاي تازه‌اي را به روي صادركنندگان بگشايد. البته شناسايي اين گونه بازارهابه ويژه اگر در فاصله بسيار دور از مرزهاي ملي قرار داشته باشند، چندان آسان نيست. با اين حال براي كشورهاي خواهان توسعه صادرات، تقبل هزينه‌هاي بازاريابي براي شناسايي بازارهاي دور و نزديك و حفظ و توسعة آنها مي‌تواند به رشد صادراتشان كمك بسزايي داشته باشد و در اين زمينه دولت‌ها مي‌توانند نقش كليدي ايفا كنند.

يكي از بازارهاي فرامنطقه‌اي براي صادرات غيرنفتي ايران، اروگوئه است كه مي‌تواند دريچه‌اي براي حضور صادركنندگان ايراني در بازارهاي آمريكاي لاتين باشد.

در اين مقاله به بررسي روند تجارت غيرنفتي ايران با اروگوئه مي‌پردازيم.

محصولات غيرنفتي ايران در بازار اروگوئه چندان شناخته شده نيست و اين بازار هنوز به روي صادركنندگان كالاهاي غيرنفتي گشوده نشده است.

بر اساس آمار منتشره از سوي گمرك جمهوري اسلامي ايران، حجم مبادلات تجاري غيرنفتي ايران با اروگوئه با وجود رشد چشمگير صادرات ايران به اين كشور در سال 1379 نسبت به سال قبل از آن، كاهش يافته است.

ارزش مبادلات تجاري دوجانبه از 4/69 ميليون دلار در سال 1378 با 3/35 درصد كاهش به 9/44 ميليون دلار در سال 1379 رسيد. اين در حالي بود كه طي همين دوره صادرات غيرنفتي ايران به بازار اروگوئه با رشدي به ميــزان 6/356 درصد از 2/219 هزار دلار در سال 1378 به بيش از يك ميليون دلار در سال 1379 بالغ شد.

بر اساس همين آمار، ارزش واردات ايران از اروگوئه با 6/36 درصد كاهش از 2/69 ميليون دلار در سال 1378 به 9/43 ميليون دلار در سال بعد رسيد.

اقلام مورد مبادله ميان دو كشور بسيار محدود است. در حالي كه برنج بخش عمده واردات ايران از اروگوئه را تشكيل مي‌دهد، فرش دستباف تنها كالاي غيرنفتي بوده است كه به صورت تجاري به بازار اروگوئه عرضه شده است. محدوديت اقلام مورد مبادله ميان دو كشور نشان از شناخت ناكافي تجار دو كشور از نيازهاي بازار يكديگر دارد.

چنانچه اطلاعات كافي در خصوص نيازهاي وارداتي اروگوئه و كشورهاي اصلي تأمين‌كننده آنها به‌دست آيد، صادركنندگان ايراني مي‌توانند در اين بازار حضوري موفقيت‌آميز داشته باشند و در جهت رونق صادرات غيرنفتي كشور گام بردارند.

گزارش گمرك جمهوري اسلامي ايران نشان مي‌دهد كه واردات برنج از اروگوئه به ميــزان 6/113 هزار تن و ارزش 7/38 ميليون دلار بخش عمــده واردات 1/115 هزار تني ايران از اين كشور را در سال 1379 تشكيل داده است.

واردات پشم شانه زده (به صورت توده‌اي) به ميزان 4/866 تن و ارزش 1/3 ميليون دلار، پشم حلاجي شده به ميزان 600 تن و ارزش 1/2 ميليون دلار از اقلام مهم وارداتي ايران از اروگوئه در همين سال بود. در همين حال جمهوري اسلامي ايران 2/105 تن مواد دباغي غيرآلي به ارزش 8/73 هـزار دلار، 5/1 تن جوال و كيسه بسته‌بندي از جنس پلي‌اتيلن و پلي پروپيلن به ارزش 2/4 هزار دلار، 6/1 تن جوال و كيسه بسته‌بندي از الياف نسجي مصنوعي به ارزش 4/2 هزار دلار و 7/0 تن جوال يا كيسه كنفي به ارزش 4/2 هزار دلار در سال 1379 از اروگوئه وارد كرد.

ايران در سال 1379 در مجموع 4/43 هزار تن كالاي غيرنفتي به ارزش بيش از يك ميليون دلار به اروگوئه صادر نمود كه از اين مقدار 2/43 هزار تن آن به ارزش 04/1 ميليون دلار مربوط به صادرات فرش دستباف بود.

به عبارتي فرش دستباف بيش از 95 درصد ارزش صادرات غيرنفتي ايران به بازار يادشده را تشكيل داد. اقلامي مانند پارچه و گليم در حد غيرتجاري به اين كشور صادر شد.

بر اساس آمار گمرك جمهوري اسلامي ايران در سال 1379 حدود 95 كيلوگرم پارچه مخصوص روميزي و دستمال سفره به ارزش 1425 دلار و 70 كيلوگرم گليم به ارزش 459 دلار به اروگوئه ارسال شد.

به عقيدة كارشناسان بازرگاني، شناخت دقيق از نيازهاي متقابل در ميان تجار ايراني و اروگوئه وجود ندارد و ضرورت دارد كه نمايندگي ايران در اروگوئه در اين زمينه بيش از پيش فعال شده و اطلاعات تجاري مربوط به بازار اروگوئه را به ايران عرضه و توانمندي‌هاي تجاري ايران را در اروگوئه ارايه نمايد.

نداشتن اطلاعات كافي از نيازهاي وارداتي اروگوئه سبب شده است كه صادركنندگان به اين بازار بي‌اعتنا باشند، در حالي كه اروگوئه مي‌تواند روزنه ورود به بازار آمريكاي لاتين تلقي شود و از اين بازار روبه‌رشد براي صادرات غيرنفتي به نحو مطلوب بهره‌برداري شود.

با اين وجود رشد چشمگير صادرات غيرنفتي ايران (5/4 برابر شدن صادرات ايران به اروگوئه در ظرف يك سال) نشانگر آن است كه چنانچه بازاريابي مناسبي براي عرضه محصولات غيرنفتي در اين كشور صورت گيرد، مي‌توان از رشد صادرات به اين بازار اطمينان خاطر كسب كرد. در همين حال توجه به افت تجارت ميان دو كشور كه به طور عمده از كاهش واردات برنج ايران از اروگوئه ناشي شده، حايز اهميت است.

به عقيدة برخي كارشناسان، بازار براي صدور محصولات پتروشيمي، فلزات و مواد معدني ديگر ايران در اروگوئه و كشورهاي همسايه آن وجود دارد كه مي‌بايست از اين توانمندي براي رشد صادرات غيرنفتي كشور بهره جست.