بررسي اجمالي رسوايي‌هاي مالي شركت‌هاي آمريكايي

 

اشاره:

موضوع رسوايي‌هاي مالي شركت‌هاي آمريكايي كه از سال گذشته ميلادي آغاز شده، تاكنون ضربات زيادي به اقتصاد آمريكا وارد كرده و ميلياردها دلار سرمايه از اين كشور خارج شده است. در پي اين رسوايي‌هاي مالي، بازار سهام سقوط كرده و ارزش دلار به‌شدت تنزل يافته است.

بحث رسوايي‌هاي مالي درشركت‌هاي آمريكايي، دامن رييس‌جمهور اين كشور را نيز گرفت،‌تا جايي كه جرج بوش مجبور شد كه براي داشتن ارتباط با برخي از شركت‌ها به كنگره آمريكا توضيح دهد و از خود دفاع كند. رسوايي‌هاي مالي از اقدامات حسابرسان شركت‌ها در انجام حسابرسي غيراستاندارد و مخدوش شدن حساب‌ها ناشي شده و به سهامداران جزء كه بر مبناي ترازنامه‌هاي شركت‌ها به دادوستد سهام مبادرت مي‌ورزند، خسارت وارد كرده است، تا جايي كه امروز بسياري از آمريكايي‌ها دربارة عملكرد اقتصاد اين كشور و شركت‌ها پرسش و از آن انتقاد مي‌كنند.

نشريه «اكونوميست» در مقاله‌اي به بررسي اجمالي رسوايي‌هاي مالي در شركت‌هاي آمريكايي پرداخته است. اين مقاله توسط مژگان توانا برگردان شده و براي اطلاع خوانندگان نشريه «بررسي‌هاي بازرگاني» منتشر مي‌شود.

 

رسوايي‌هاي مالي در شركت‌ها، آمريكا را به ستوه آورده است، لرزه به بازارهاي سهام انداخته و به ارزش دلار ضربه زده است. حتي رييس‌جمهوري جرج بوش مجبور شد از خودش در برابر ارتباطاتش با فعاليت بزرگ و ادعاهاي معاملات نامناسب دفاع كند. اما هر رسوايي آنگونه نيست و هر بازرگاني كلاهبردار نيست.

آمريكايي‌ها گيج شده‌اند. آنها متقاعد بودند كه بهترين اقتصاد دنيا را داشتند، جايي كه كارآترين كارگران، مبتكرين، شركت‌ها را به‌وجود آوردند كه در نتيجه از قوي‌ترين ارز كه در شفاف‌ترين و روان‌ترين بازارهاي سرمايه جريان يافت، حمايت كرد. اگر هر كشور ديگري بخواهد چنين خوب عمل كند، مجبور خواهد بود از سرمايه‌داري به سبك آمريكايي تقليد كند.

براي آمريكا «سرمايه‌داري صميمانه» آسيا يا مساوات بشر اروپا مطرح نيست، آمريكا به كار و تلاش سخت و مردم باهوش اجر داد، اما اكنون آمريكايي‌ها دربارة اين كه چقدر از توسعة عظيمي كه در كشور انجام شده، واقعي بوده است، يا دربارة نتيجة جريان فاسد كه با هزينة سهامداران با كمك حسابداران شريك جرم و بانكداران طماع، خودشان را ثروتمند كردند، سؤال مي‌كنند.

اما همان طور كه جرج بوش در نهم ژوئيه در گفت‌وگو با وال‌استريت ضمن بيان يك سلسله از پيشنهادات براي پايان دادن به فساد شركتي در آمريكا،‌اظهار داشت، «همه مشاغل بد نيستند.» حتي در بين آنهايي كه به بي‌نظمي‌هاي حسابداري متهم و برجسته شده‌اند، تفاوت وسيعي ميان آنهايي كه فقط فرضيه‌هاي خوش‌بينانه درست كردند و آنهايي كه دروغ گفتند، وجود دارد.

«انرون» در بالاي فهرست بزرگ‌ترين سقوط‌هاي مالي شركتي آمريكا قرار دارد. اين شركت عظيم انرژي در دسامبر گذشته، پس از آنكه پذيرفت، سودهاي مورد ادعا در چند سال قبل حدود 600 ميليون دلار كمتر از ميزان واقعي بوده است، درخواست كمك و حمايت در قبال مسأله ورشكستگي كرد.

شهرت «انرون» وقتي خراب شد كه آشكار گرديد از «ابزارهاي هدف خاص» و يا وجوه خارج از ترازنامه (نقل و انتقالات غيرقانوني) براي افزايش درآمد و كاهش بدهي‌ها استفاده كرده است. بدتر آنكه در يك درگيري آشكار شد «آندرو فاستو» در يكي از مشاركت‌هاي مربوط به نقل و انتقالات غيرقانوني به عنوان كارمند مالي ارشد «انرون» نقش داشته است.

او از آن مشاركت 30 ميليون دلار به‌دست آورد. «فاستو و كنت‌لي» مدير ارشد «انرون» زماني كه از آنها درخواست شد در مقابل كميته سنا شهادت دهند،‌هر دو براي پنجمين بار درخواست تجديدنظر از دادگاه براي اجتناب از متهم شدن كردند. از هيأت عامل نيز در گزارشي كه از سوي كميته سنا در ماه ژوئيه منتشر شد، از اين كه مديران در چندين علامت هشداردهنده كه اشتباهاتي در حساب‌ها بوده است، خطا كرده‌اند، انتقاد شد.

آندرسن، مؤسسه حسابرس «انرون» بود. اين شركت قبل از آن كه به عنوان مانع عدالت در ماه ژوئن گناهكار شناخته شود، تباه شده بود. «جو براردينو» مدير اجرايي ارشد «آندرسن» در ابتدا فقط تعدادي از قضاوت‌هاي نادرست را پذيرفت، اما وقتي پذيرفت كه پاره شدن «سريع» اسناد مربوط به «انرون» در دفترش در هر ستون، بعد از آنكه كميسيون اوراق بهادار و ارز تحقيق دربارة حسابرسي «انرون» را آغاز كرده، اتفاق افتاده است، شركتش واژگون شد.

«ديويد دانكان» شريكي كه حساب «انرون» را در اختيار داشت، پذيرفته است كه در جلوگيري از اجراي عدالت گناهكار است، اما انتظار دارد بعد از پذيرش موضوع و گواهي دادن، برخورد ملايمي با وي شود.

شركت «تيكو» نيز خود را در مركز شايعات ديد. اين شركت با مجموعه‌اي از فعاليت‌هاي مراقبت بهداشتي تا مخابرات، توسط «دنيس كزلوسكي» سازندة كوچك الكترونيكي نيوانگلندي ايجاد شد. اما اين شركت از سوي سهامداران براي از هم پاشيدن گروه تحت فشار قرار گرفت، گرچه آن برنامه در ماه آوريل كنار گذاشته شد.

«كزلوسكي» سپس گفت كه فقط “CTI” بخش مالي «تيكو» را تغيير خواهد داد. او سهامداران را با اظهار درآمد كم و اغراق دارايي‌هاي بخش مخابرات ناراحت كرد، اما گفت كه همه وقايع بد، روشن است. اما اين طور نبود. «كزلوسكي» در ماه ژوئن به دليل طفره رفتن از پرداخت يك ميليون دلار ماليات فروش نيويورك براي خريدهاي هنري، تحت تعقيب قانوني قرار گرفت. بدون منتظر شدن براي رأي دادگاه، هيأت عامل او را اخراج كرد. گرچه هنوز داراي درجه اعتبار سرمايه‌گذاري است و پابرجا خواهد ماند.

شركت «گلوبال كراسينگ» با پنج سال سابقه فعاليت يكي از شركت‌هاي مخابراتي مشهور و فعال بود. اما در ماه ژانويه بعد از اشتباه در شرط‌بندي شكستي كه خورد، اعلام ورشكستگي كرد. مديران شركت فكر مي‌كردند كه با استقراض ميلياردها دلار براي گذاشتن كابل‌هاي فيبر نوري و فروش فناوري ظرفيت انتقال سيگنال‌ها به شركت‌ها، مي‌توانند آينده خود را بسازند. اما «گلوبال كراسينگ» تنها شركت فعال در اين بخش نبود. مقادير زيادي كابل‌هاي فيبر نوري روي دست شركت ماند و قيمت‌ها سقوط كرد. گرچه كميسيون اوراق بهادار و ارز هنوز در حال بررسي است كه آيا شركت در مبادله ظرفيت با ديگر اپراتورها در تلاش براي افزايش درآمد بوده است.

«كاست كاميونيكيشن» شركت مخابراتي ديگري است كه به عنوان استفاده‌كننده با پشتكار از چنين به اصطلاح معاملات صوري شناخته شده بود. اين فعاليت‌ها از سوي كميسيون اوراق بهادار و ارز در حال بررسي است و تحقيقات در ماه مارس آغاز شد.

مدير اجرايي ارشد «كاست»، «جو ناكچيو» در ماه ژوئن از سوي هيأت مديره اخراج شد. او بيش از 300 ميليون دلار سهام در مدت تصدي‌اش فروخت. «كاست» در ماه ژوئيه اعلام كرد كه با يك تحقيق جنايي روبه‌رو بوده است. شركت با نااميدي تلاش مي‌كند تا دارايي‌هايش را قبل از پايان سال براي اجتناب از ناتواني در بازپرداخت 6/26 ميليارد دلار بدهي‌هايش، بفروشد.

«ورلدكام» گروه مخابراتي بزرگ ديگري است كه مشكلاتش كمتر از «گلوبال كراسينگ» است. «ورلدكام» كه شبكه مخابرات راه دور MCT آمريكا را در اختيار دارد، در ماه ژوئن پذيرفت كه اشتباهي 8/3 ميليارد دلار از هزينه‌ها را به عنوان هزينة سرمايه ثبت كرده است و سودهاي ثبت شده در مدت پانزده ماه از شروع سال 2001 زيان مي‌باشد. شركت كه حساب‌هايش توسط مؤسسه «آندرسن» حسابرسي مي‌شود، «اسكات سوليوان» كارمند مالي ارشد خود را اخراج كرد.

«برني ايبرز» مؤسس و مدير اجرايي ارشد ورلدكام درماه آوريل تحت فشار قرار گرفت. اما حتي اعتراف به اشتباه براي رضايت كميسيون اوراق بهادار و ارز كافي نبود و كميسيون در حال بررسي حساب‌هاي شركت است.

«هاروي پيت» رييس كميسيون اوراق بهادار و ارز اظهارات شركت را ناكافي و ناكامل توصيف كرد. «ايبرز» و «سوليوان» هر دو وقتي براي شهادت در برابر كميته كنگره در هشتم ژوئيه فراخوانده شدند، درخواست پنجمين تجديدنظر را كردند. شركت اكنون در بازپرداخت مقادير قابل توجهي از بدهي‌هايش ناتوان است، زيرا حساب‌هايش با استانداردهاي حسابرسي آمريكا مطابقت ندارد. شركت بايد درباره بدهي‌هايش دوباره مذاكره كند و ممكن است خودش را براي برپا بودن، بفروشد. اما با راكد بودن بازار فعاليت شركت‌هاي مخابراتي (تلكوم‌ها)، خريداران زيادي در ميان نخواهند بود.