گفتگو با صادر كننده نمونه
ارگانهاي درگير با امر صادرات
همگام و هماهنگ نيستند
|
اشاره: جهش در صادرات غيرنفتي و كاهش اتكاي اقتصاد ملي به درآمد ارزي حاصل از صدور
نفت، براي اقتصاد ايران يك الزام غيرقابل انكار است. اين امر با يك بسيج عمومي
براي ساماندهي توليد و صادرات برمبناي شناخت دقيق از مزيتهاي نسبي موجود و قابل
خلق در اقتصاد كشور، برنامهريزي جامع و منسجم براي راهيابي به بازارهاي هدف و
ارايه تسهيلات و امكانات مناسب براي تقويت بنيه رقابت توليدات داخلي در بازارهاي
برونمرزي تحقق مييابد. در اين مكان نظرات و تجربيات صادركنندگان موفق جاي
بررسي و تعمق بيشتري دارد، زيرا آنها از نزديك دستي بر آتش دارند و ميتوانند به
سهولت موانع و تنگناها را شناسايي و راهكارهايي را براي رفع آنها پيشنهاد كنند. خبرنگار
نشريه «بررسيهاي بازرگاني» در اين شماره با آقاي محمدعلي محمدي، رييس هيأتمديره شركت شهرام ريختهگر
نوين كه صادركننده نمونه شناخته شده، گفتوگويي در خصوص روند ارايه تسهيلات براي
رونق توليد و صادرات دارد كه با هم ميخوانيم. |
■ تسهيلات دولت در جهت توسعه صادرات كالاهاي
غيرنفتي چه پيامدهاي مثبتي به دنبال داشته است؟
□ دولت تسهيلات موردنياز صادركنندگان را در چند سال اخيرمدنظر داشته
است، اما زيرمجموعههايي كه مسؤوليت صدور كالاهاي غيرنفتي را دارند، با يكديگر
هماهنگ نيستند. به ديگر سخن تسهيلاتي كه دولت به نفع صادركنندگان اعلام ميكند، ميبايستي
بانكها، وزارت بازرگاني، وزارت صنايع و... از آنها مطلع باشند و همگام با اين
تسهيلات، خدمات موردنياز صادركنندگان را فراهم آورند، اما اغلب ارگانهاي يادشده
از اين تسهيلات اطلاع كافي ندارند.
البته گمرك جمهوري اسلامي ايران جزو
معدود ارگانهايي است كه با سياستهاي دولت همراه و همگام است.
■ مشكلات مبتلابه صادرات را اعلام فرماييد.
□ دريافت وثايق منقول و غيرمنقول از سوي بانكها مهمترين مشكل
صادركنندگان است. منزل مسكوني يك صادركننده و يا زمين كارخانه و ماشينآلات آن با
قيمت كارشناسي كه از سوي بانكها تعيين ميشود، جوابگوي بانكها نيست. از آنجا كه
مراحل توليد «زمانبر» است و صدور اكثر كالاها نيز با اعتبار اسنادي (L/C) صورت ميگيرد،
دريافت پول آن از خريدار حدود شش ماه به طول انجامد. در اين دوره نقدينگي موردنياز
در زمان مناسب به دست صادركننده نميرسد. براي آنكه صادركننده بتواند پول موردنياز
توليد و صادرات كالا را تأمين كند، به استقراض از بانك نيازمند خواهد شد. متأسفانه
سود تسهيلات براي توليدكنندگان ايراني بسيار بالا است و در برخي مواقع تا 25 درصد
ميرسد كه با هزينههاي جانبي آن به 27 درصد بالغ ميشود. اين امر قيمت تمام شده
محصول را بالا ميبرد و باعث ميشود صادركننده ايراني در بازارهاي جهاني نتواند به
رقابت برخيزد. در مقابل صادركنندگان خارجي با مراجعه به بانكهاي خود، تسهيلات را
با نرخ 2 درصد دريافت ميكنند.
هزينه تأمين انرژي، كارگر و جذب
نيروي متخصص براي صادركنندگاني كه در شهركهاي صنعتي به توليد و صادرات ميپردازند،
بالا است. هزينه سربار نقل و انتقال، ارتباطات و... در اين شهركها باعث ميشود
قيمت تمام شده كالا قابل رقابت در بازارهاي جهاني نباشد. در ضمن پايين بودن بازده
(راندمان) كار در ايران نيز مزيد بر علت است.
قوانين كار نيز يك طرفه به نفع
كارگر است و كارفرما بهطور دايم درگير دادگاههاي كارگري است. قانون كار به دليل
آنكه برضد كارفرما است، همواره به عنوان يك عامل منفي بر توليد اثرگذار است. اين
مشكلات باعث شده است ميزان صادرات شركت «شهرام ريختهگر نوين» در سال جاري حدود 40
درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل كاهش يابد.
تغيير مديريتها و ادغام دو
وزارتخانه صنايع و معادن و فلزات، براي توليدكنندگاني كه نياز به مجوز عدم ساخت
داخل و مجوزهاي خاص دارند، مشكلاتي را پديد آورده است.
اكنون ميزان مراجعه توليدكنندگان و صادركنندگاني
كه با اين دو وزارتخانه سروكار داشتند، به وزارت صنايع و معادن به دو برابر افزايش
يافته است. امروز حركت كند ارگانها و وزارتخانههاي مرتبط با صادرات و همسو نبودن
آنان با صادركنندگان، حركت صادرات را كند كرده است.
مشكلات مبتلابه حمل و نقل نيز از جمله
مشكلاتي است كه صادركنندگان با آن مواجه هستند.
پرداخت هزينههاي سربار چون خريد
سفته و... براي هر معامله، قيمت تمامشده كالاهاي صادراتي را به نحو چشمگيري
افزايش داده است.
هزينههاي سربار توليد در بخشهاي
مختلف از جمله حمل و نقل، خريد سفته، نرخ سود تسهيلات، بهاي الكتريسيته و... قيمت
تمام شده توليد را افزايش ميدهد.
وامهاي ارزي كه دولت در اختيار
توليدكنندگان قرار داده است، از تسهيلات قابل ذكر است. بخشي از اين وامها در
اختيار اين شركت قرار گرفته كه به نحو احسن از آن استفاده شده است. اما تشريفات
(بوروكراسي) اداري كه براي دريافت اين وامها وجود دارد و مصوبات آن فوقالعاده
دستوپاگير است،در واقع دريافت وامهاي ارزي با مشكلاتي مواجه است، زيرا اين گونه
وامها بايد از محل صادرات با بهره 5 درصد با توجه به نرخ «ليبور» بازپرداخت شود.
عدم پرداخت بهموقع آن نيز سبب ميشود كه 6 درصد جريمه به آن تعلق گيرد. اين رقم
بسيار زياد و يك نرخ غيرمنطقي تلقي ميشود.
دولت بايد يك دستورالعمل به بانك
مركزي ابلاغ كند تا راه چارهاي بينديشد تا نرخ جريمه تأخير از 6 درصد به يك رقم
قابلقبول كاهش يابد.
■ با توجه به وضعيت فعلي صادرات، ارزيابي
جنابعالي از صدور كالاهاي غيرنفتي در برنامه سوم توسعه چيست؟ آيا ارقام ارايه شده
از سوي دولت محقق خواهد شد؟
□ از آنجا كه زيرمجموعههاي مرتبط با فعاليتهاي صادراتي همگام و
همراه نيستند، در دستيابي به ارقام اعلام شده بايد شك كرد.
مشكلات موجود بر سر راه صادرات،
قيمت تمام شده كالا را افزايش ميدهد و صادركننده را از مسير رقابت در بازارهاي
جهاني خارج ميكند. اگر سياستهاي صادراتي همخوان شوند، ميتوان به دستيابي به
ارقام پيشبيني شده اميدوار بود.
■ شركت «شهرام ريختهگر نوين» به چه دليل به
عنوان صادركنندة موفق شناخته شد؟
□ اين شركت به دليل استفاده از دانش فني روز در توليد كالاهاي صنعتي
و نيز روند روبهرشد توليد و صادرات، به عنوان صادركننده نمونه شناخته شد.
اين شركت بازارهاي هدف دارد و در
زمينه انواع فروآلياژها، محصولات تمامشده ريختهگري و تمامي كالاهاي صنعتي به 30
كشور جهان صادرات دارد.
■ ميزان صادرات شركت را اعلام فرماييد.
□ اين شركت در سال مالي 79 حدود 22 ميليون دلار صادرات داشت. در سال
80 به دليل تغيير در محل و جابهجايي كارخانه، صادرات آن به حدود 13 ميليون دلار
كاهش يافت. ميزان صادرات پيشبيني شده براي سال 1381 حدود 23 تا 25 ميليون دلار
است.
■ بازار صادرات توليدات شركت خود را اعلام
فرماييد.
□ كشورهاي انگليس، سوئد، هلند، پاكستان، سريلانكا و امارات متحده
عربي از كشورهايي هستند كه كالاهاي اين شركت را خريداري كردهاند. بسياري از اقلام
صادراتي شركت «شهرام ريختهگر نوين» از امارات متحده عربي به كشورهاي مختلف صادر
شده است. اين شركت براي دستيابي به بازارهاي جديد در كنفرانسهاي سالانه اين صنعت
حضور مستمر و فعال دارد. در جريان اين كنفرانسها، مشتريان و بازارهاي جديد براي
محصولات شركت پيدا ميشود. اين شركت براي نخستين بار فروكروم با درصد كربن مازاد
توليد كرده است كه شركتهاي انگليسي خريدار آن هستند.
اين شركتها در سال 1380 حدود يك
هزار تن از اين محصول را خريداري كردند، اما به دليل مرغوبيت آن، در سال جاري
درخواست 12 هزار تن دارند.
■ شركت «شهرام ريختهگر نوين» چه كالاهايي صادر
ميكند؟
□ اين شركت انواع بوتههاي ريختهگري و نسوزهاي صنعتي را توليد و
صادر ميكند. بوتههاي ذوب آلومينيوم و مس نيز در اين شركت توليد ميشود كه مصرف
داخلي دارد. البته بخشي از اين بوتهها با استانداردهاي خاصي توليد ميشود كه مصرفكنندگان
خاصي در سراسر جهان دارد.
■ آيا محصولات توليدي شركت به بازاريابي و
تبليغات براي صادرات نياز دارد؟
□ به دليل آنكه محصولات اين شركت شناخته شده است و مشتريان خارجي از
آنها آگاهي كامل دارند، نياز به بازاريابي و تبليغات ندارند. به نظر من كالاي مورد
تأييد نيازي به تبليغ ندارد. استمرار در توليد و صادرات بهترين راه تبليغ است.
■ با توجه به ويژگيهاي توليد در اين مجتمع،
آيا پيشنهاد خارجي براي سرمايهگذاري دريافت داشتهايد؟
□ از كشور امارات پيشنهادهايي مبني بر اين كه يك واحد توليدي در آن
كشور احداث كنيم، ارايه شده است. شركت پيشنهاد دهنده آمادگي دارد در ازاي بهكارگيري
هر تبعه اماراتي، 300 هزار دلار بلاعوض سرمايهگذاري كند. شرط شركت اماراتي فقط
دادن تعهد در استمرار فعاليت است.
■ به عنوان يك صادركنندة نمونه، از دولت چه
انتظاراتي داريد؟
□ دولت بايد براساس شناخت كامل، گذشته توليدكنندگان را مورد بررسي
قرار دهد و اگر مورد تأييد باشند، به آنها تسهيلات ويژه ارايه دهد. به عنوان مثال
قوانين دستوپاگير را از مقابل اين گونه توليدكنندگان بردارد و راههاي صدور كالا
را براي آنان هموار سازد. دولت بايد توليدكننده و صادركننده واقعي را از قشر
غيرواقعي تميز دهد و تسهيلات به معناي واقعي در اختيار آنان بگذارد.
دولت بايد تسهيلات با نرخ سود ارزان
در اختيار توليدكنندگان واقعي قرار دهد تا اين قشر بتوانند در بازارهاي بينالمللي
به رقابت بپردازند.
■ نظر شما در زمينة حضور در نمايشگاههاي تخصصي
داخلي و خارجي چيست؟
□ من نسبت به حضور در نمايشگاههاي تخصصي، نظر مثبتي ندارم.
مشترياني كه در نمايشگاه پيدا ميشوند، مانند دوستاني هستند كه در خيابان پيدا ميشوند.
اين گونه مشتريان دايمي و درازمدت نيستند. يك صادركننده بايد مشتريان «ريشهاي»
داشته باشد تا از كم و كيف يكديگر بهطور كامل آگاه باشند.
اين شركت در زمينة حضور در نمايشگاههاي
تخصصي، چه داخلي و چه خارجي، تجربه خوبي نداشته است.
■ آيا در فعاليتهاي صادراتي خودتان از تجارت
نوين استفاده ميكنيد؟
□ استفاده از روشهاي نوين تجاري جزو ملزومات يك توليدكننده و
صادركننده است. اين شركت سايت رايانهاي دارد و از اين طريق مشترياني جذب كرده
است.