^{معرفي نهادهاي بين‌المللي اقتصادي - بازرگاني}

 

سازمان جهاني مالكيت فكري

World Intellectual Property Organization (WIPO)

(قسمت دوم)

                                            

 

 

 

اشاره:

نهادهاي بين‌المللي با اهداف ويژه‌اي تأسيس مي‌شوند كه براي دستيابي به آن با هماهنگي و همكاري ملل مختلف جهان را فرامي‌خواند. از اين رو نهادهاي بين‌المللي در تعيين سياست‌ها و راهبردها و پيشبرد اهداف خود همكاري و همسويي بخش وسيعي از ساكنان زمين و نيز همفكري و كارشناسي درخور توجهي را جلب مي‌كنند.

آشنايي با نهادهاي بين‌المللي موجب مي‌شود كه نه‌تنها دولت‌ها، بلكه دست‌اندركاران فعاليت‌هاي بخش خصوصي بتوانند ضمن برخورداري از حمايت‌ها و مشاوره‌هاي وسيع و اثرگذار، دورنماي روشن‌تري از فعاليت‌هاي آتي در زمينه‌هاي خاص به‌دست آورند.

يكي از نهادهاي بين‌المللي بسيار مهم، سازمان جهاني مالكيت فكري است كه مبناي تعيين و پذيرش حقوق مالكيت فكري را ايجاد كرده است و دامنة تحت پوشش آن با پيشرفت علم و فرهنگ توسعه يافته و امروزه علاوه بر حقوق مالكيت صنعتي، علايم تجاري، آثار هنري و ادبي و... را دربرگرفته است.

در شماره گذشته نشريه «بررسي‌هاي بازرگاني» با نحوة شكل‌گيري، اركان و بخشي از فعاليت‌هاي سازمان جهاني مالكيت فكري آشنا شديم. در اين شماره ديگر خدمات اين سازمان را مورد مطالعه قرار مي‌دهيم.

 

سيستم‌هاي جهاني حمايت و خدمات

سازمان جهاني مالكيت فكري براي كشورهاي مختلف جهان كه در سيستم بين‌المللي مشاركت دارند، مقررات خدمات بين‌المللي كه تسهيلات موردنياز براي حمايت از حقوق مالكيت فكري را فراهم مي‌سازد و نيز نحوه اداره اين گونه خدمات را تعيين مي‌كند. اين مقررات در بخش‌هاي مختلف به شرح ذيل است:

 

مقررات بين‌المللي علايم تجاري

اين مقررات در سال 1893 تدوين شد و تا سال 1997 سازمان جهاني مالكيت فكري در اين زمينه 19070 مورد علايم به ثبت رسيده و يا مورد بازنگري قرار گرفته را در نشريه ماهانه خود با عنوان «مجله علايم بين‌المللي» منتشر ساخت.

 

حقوق بين‌المللي طراحي‌هاي صنعتي

سازمان جهاني مالكيت فكري در فاصله سال‌هاي 97-1928 در «مجموعه حقوق مالكيت صنعتي» 6223 مورد طراحي جديد صنعتي، بازنگري و تكميل شده را ثبت نمود و  در ماهنامه «بولتن‌هاي طراحي‌هاي صنعتي» منتشر كرد.

 

ثبت بين‌المللي اسامي اصلي (نام‌هاي اوريجينال)

از زمان شروع در سال 1966 تا 30 سپتامبر 1997، سازمان جهاني مالكيت فكري 740 نام اصلي را ثبت كرد و در نشريه «نام‌هاي اصلي» منتشر نمود.

 

امتيازهاي اصلي بين‌المللي

سازمان جهاني مالكيت فكري از زمان شروع در سال 1978 تا سال 1997 موفق شد 54422 مورد تقليد (كپي‌برداري) حق‌الامتيازهاي اصلي بين‌المللي را در چارچوب پيمان همكاري حق‌الامتيازي ثبت و حقوق مربوطه را دريافت و ارايه كند.

در همين حال اين سازمان «مركز داوري و ميانجي‌گري» را تأسيس كرد كه از اول اكتبر 1994 فعاليت آن آغاز شد. اين مركز به منظور ارايه تسهيلات در خصوص ثبت حقوق مالكيت فكري و حل اختلاف ميان فعالان بخش خصوصي ايجاد شده است.

 

كنوانسيون‌هاي پاريس و برن

 

انجمن بين‌المللي حفظ حقوق مالكيت صنعتي (كنوانسيون پاريس):

كنوانسيون پاريس در سال 1883 در شهر پاريس (پايتخت فرانسه) به امضا رسيد و آخرين بار در سال 1967 مورد بازبيني قرار گرفت. در مجمع عمومي اين كنوانسيون در دسامبر 1998، 147 نماينده عضويت داشتند. كشورهاي عضو اين مجمع تعهد دارند كه قوانيني را در خصوص حقوق مالكيت صنعتي تصويب و اجرا كنند كه براي خارجي‌ها نيز همان امتيازها وجود دارد. اين امتيازها در قالب مقررات حمايت از حقوق اختراعات، علايم تجاري و ديگر موارد حقوق مالكيت صنعتي است و امتيازهايي را براي خارجيان درنظر مي‌گيرد كه براي ملت خودشان نيز وجود دارد.

 

انجمن بين‌المللي حفظ حقوق آثار ادبي و هنري (كنوانسيون برن):

اين كنوانسيون در سال 1886 در شهر برن (پايتخت سوييس) امضا شد و آخرين بار در سال 1971 مورد بازبيني قرار گرفت. در دسامبر 1998 تعداد 130 كشور جهان اين كنوانسيون را پذيرفته و در آن عضويت داشتند. بر اساس اين كنوانسيون، اعضا بايد حقوقي را در خصوص تقليد (كپي‌برداري) در سطح ملي اجرا كنند كه اتباع ديگر كشورها نيز از آن بهره‌مند گردند. اين كنوانسيون استانداردهاي حداقل حمايت را تعريف كرده است. براي مثال حقوق مربوط به آثار ادبي براي يك دوره پنجاه ساله ارزش و اعتبار دارد. البته اين كنوانسيون استثناهايي را براي كشورهاي در حال توسعه منظور كرده است.

 

ديگر توافقنامه‌ها

حفاظت بين‌المللي مالكيت صنعتي

اين توافقنامه در 14 آوريل 1891 در مادريد براي جلوگيري از ارايه اطلاعات غلط و فريبنده در خصوص منبع كالاها امضا شد و موافقتنامه تكميلي آن در 6 نوامبر 1925 در ارتباط با ثبت بين‌المللي و طراحي‌هاي صنعتي تنظيم و تصويب شد.

 

موافقتنامه نيس:

اين موافقتنامه در خصوص طبقه‌بندي بين‌المللي كالاها و خدمات به منظور دستيابي به هدف ثبت علايم (نشان‌ها) در 15 ژوئن 1957 تصويب شد.

 

موافقتنامه ليسبون

اين توافقنامه براي حمايت از نام‌هاي اصلي و ثبت بين‌المللي آنها در 31 اكتبر 1958 امضا شد.

 

موافقتنامه لوكارنو

اين توافقنامه در خصوص طبقه‌بندي بين‌المللي طراحي‌هاي صنعتي در 8 اكتبر 1968 امضا شد.

 

پيمان همكاري امتيازي (PCT)

اين پيمان در 19 ژوئن 1970 امضا شد.

موافقتنامه استراسبورگ

اين توافقنامه در خصوص طبقه‌بندي بين‌المللي حق‌الامتياز (IPC) در 24 مارس 1971 تصويب شد.

 

موافقتنامه وين

اين توافقنامه براي ارايه يك طبقه‌بندي بين‌المللي مربوط به شكل اجزاء مارك‌ها (علايم) در 12 ژوئن 1973 به تصويب رسيد.

 

توافقنامه بوداپست

اين موافقتنامه در خصوص شناسايي بين‌المللي ذخاير ميكروارگانيزم‌ها براي دستيابي به هدف دادرسي امتيازها در 28 آويل 1977 به تصويب رسيد.

 

پيمان نايروبي

اين پيمان براي حفظ و حمايت از سمبل (نشانه) المپيك در 26 سپتامبر 1981 امضا شد.

 

پيمان قانون علايم تجاري

اين پيمان در 27 اكتبر 1994 تصويب شد.

 

پروتكل مربوط به توافقنامه مادريد

اين پروتكل در خصوص ثبت بين‌المللي علايم تجاري است كه در 28 ژوئن 1989 امضا شد.

 

پيمان امتياز اوراسيايي

اين پيمان در خصوص احترام به حوزه قضايي و رعايت يكپارچگي در حقوق قضايي تنظيم شده، اما تاكنون به اجرا درنيامده است.

 

حمايت بين‌المللي ويژه حقوق اجرايي دست‌اندركاران امور صوتي و تصويري (حقوق همسايگي)

كنوانسيون رم براي حمايت از عملكرد اجرايي توليدكنندگان، آثار صوتي و تصويري و سازمان‌هاي پخش و حقوق آنها در 26 اكتبر 1961 امضا شد.

 

كنوانسيون ژنو

اين كنوانسيون براي حمايت از حقوق توليدكنندگان آثار صوتي و تصويري در مقابل آنهايي كه اجازه نسخه‌برداري (كپي‌برداري) از آثارشان را ندارند، تنظيم شده و در 29 اكتبر 1971 امضا شد.

 

كنوانسيون بروكسل

اين كنوانسيون در خصوص نحوه توزيع برنامه‌هايي كه از طريق انتقال سيگنال (علايم) توسط ماهواره پخش مي‌شود، مي‌باشد و در 21 مه 1974 امضا شد.

 

تأمين مالي

بودجه سازمان جهاني مالكيت فكري به صورت دوساله تنظيم و تصويب مي‌شود. بودجه اين سازمان در سال‌هاي 99-1998 بالغ بر 383 ميليون فرانك سوييس بود كه نسبت به دوره ماقبل (300 ميليون فرانك سوييس) افزايش داشت.

 

انتشارات

سازمان جهاني مالكيت فكري انتشارات گوناگوني را براي اطلاع‌رساني به مخاطبان و به زبان‌هاي گوناگون دارد كه عبارتند از:

-         گزارش سالانه (زبان انگليسي)

-         اسم‌هاي اصلي (زبان فرانسه)

-         ماهنامه حقوق مالكيت صنعتي و تقليد (انگليسي و فرانسه)

-         حقوق بين‌المللي در آسيا – اقيانوسيه (فصلنامه به زبان انگليسي)

-         بولتن طراحي‌هاي بين‌المللي (ماهنامه به زبان‌هاي انگليسي و فرانسه)

-         خبرنامه (نامنظم به زبان‌هاي عربي، انگليسي، فرانسه، پرتغالي، روسي و اسپانيولي)

-         هفته‌نامه PCT (به زبان‌هاي انگليسي و فرانسه)

-         ماهنامه PCT (به زبان انگليسي)

-         ماهنامه مارك‌هاي بين‌المللي WIPO (به زبان‌هاي انگليسي و فرانسه)

-         مجموعه‌اي از قوانين و پيمان‌هاي مربوط به حقوق مالكيت صنعتي و تقليد و يك مجموعه منتخب در ارتباط با حقوق مالكيت فكري.