^{تحولات بازار ارز}

تقويت ارزش ريال در برابر

ارزهاي معتبر

ريال ايران در برابر ارزهاي معتبر در معاملات بازار غيررسمي ارز تهران تقويت شد. با وجود نوسان‌هاي گوناگون نرخ ريال در برابر ارزهاي قوي طي سال گذشته كه به طور عمده از تغييرات درآمدهاي ارزي كشور و نوسان‌هاي نرخ ارز در بازارهاي بين‌المللي ناشي شد، ريال ايران توانست ارزش خود را حفظ كند.

ارزش ريال تنها در برابر يورو در سال گذشته تضعيف شد. در همين حال معامله‌گران سكه بهار آزادي با افزايش قيمت آن سود بردند.

بررسي بازار غيررسمي ارز تهران نشان مي‌دهد در اسفندماه سال 1380 ارزش دلار در برابر ريال حداقل 7960 ريال و حداكثر 8000 ريال بود به طوري كه در پايان اسفندماه هر دلار با 7980 ريال معامله شد كه نسبت به بهاي آن در آغاز همين ماه تغييري نداشت. اما در مقايسه با پايان اسفندماه 1379 ارزش دلار در برابر ريال
4/0 درصد تضعيف شد. هر دلار آمريكا در پايان سال 1379 با 8015 ريال مبادله شد.

دامنة نوسان ارزش مارك آلمان در برابر ريال در اسفندماه سال 1380 حداقل 3500 ريال و حداكثر 3560 ريال گزارش شد. بهاي هر مارك در پايان اين ماه به 3550 ريال رسيد كه نسبت به آغاز همين ماه (3550 ريال) حدود 2/0 درصد كاهش داشت. اما در قياس با اسفند 1379 كه هر مارك با 3700 ريال مبادله شد،‌4 درصد از ارزش مارك در برابر ريال كاسته شد.

گزارش‌هاي دريافتي از معاملات بازار غيررسمي ارز تهران نشان مي‌دهد كه ارزش هر پوند انگليس در برابر ريال از حداقل 11300 ريال به حداكثر 11350 ريال در اسفندماه 1380 رسيد و در نهايت هر پوند با 11300 ريال مبادله شد كه نسبت به نرخ آن در آغاز اين ماه كه 11320 ريال بود، 1/0 درصد كاهش داشت، اما در قياس با نرخ ثبت شده در پايان اسفند 1379 (به ميزان 11530 ريال) 7/1 درصد كاهش نشان داد.

معاملات گواهي سپرده ارزي در بورس اوراق بهادار تهران بر روي دلار آمريكا با نرخ ثابتي معادل 7924 ريال صورت گرفت كه نسبت به پايان اسفند 1379 كه اين نرخ 7918 ريال ثبت شد، تغيير چشمگيري نداشت.

اما معاملات يورو در بورس اوراق بهادار تهران در اسفند 1380 با نوسان چشمگيري مواجه شد و هر يورو حداقل با 6846 ريال و حداكثر با 6994 ريال معامله شد. ارزش هر يورو در پايان اين ماه به 6976 ريال رسيد كه نسبت به آغاز اين ماه (هر يورو معادل 6890 ريال) 2/1 درصد افزايش نشان داد. ارزش هر يورو در پايان سال 1379 معادل 7092 ريال بود كه به اين ترتيب در پايان اسفندماه سال 1380 با 6/1 درصد كاهش ارزش مواجه شد.

معامله‌گران ارز با اشاره به نوسان‌هاي بازار نفت كه تأثير بسزايي در درآمدهاي نفتي ايران دارد، اظهار داشتند، بازار ارز در سال 1380 از ثبات نسبي برخوردار بود و وجود حساب ذخيره ارزي كه افت و خيزهاي درآمد نفتي كشور را تعديل مي‌كند، موجب شد كه نوسان چشمگيري در بازار غيررسمي ارز به چشم نخورد.

آنها عقيده دارند كه در سال 1381 نيز بازار غيررسمي ارز از ثبات نسبي برخوردار خواهد بود، زيرا از يك طرف توليدكنندگان نفت اوپك در ايجاد ثبات بازار و حفظ قيمت‌ها مصمم و هماهنگ هستند و از سوي ديگر عرضه ارز در بازار از سوي بانك مركزي با تسهيلات و وفور بيشتري صورت خواهد گرفت، به ويژه آنكه يكسان‌سازي نرخ ارز خود عاملي براي از بين رفتن رانت‌هاي ارزي است.

به عقيدة برخي تحليلگران بازار ارز، تحولات سياسي در سطح منطقه تأثير بسزايي خواهد داشت. با وجود آنكه به نظر نمي‌رسد حمله نظامي آمريكا به عراق به زودي صورت پذيرد، اما چنانچه آمريكا بتواند متحدان خود را نسبت به حمله به عراق متقاعد سازد و اين حمله در اواسط سال صورت پذيرد، مي‌بايست آثار آن را در نيمه دوم سال 1381 در بازار ارز درنظر داشت.

برخي تحليلگران نيز با اشاره به گفته‌هاي تهديدآميز رييس‌جمهوري آمريكا مبني بر محور شرارت ايران، عراق و كره شمالي، عقيده دارند كه چنانچه ايران سياست خارجي فعالي اتخاذ نكند و اين تهديدها دامنة وسيع‌تري پيدا كند، به طوري كه امنيت ايران را به خطر اندازد، تقاضا براي ارز با انگيزه خروج سرمايه از كشور (به طور قانوني و غيرقانوني) افزايش مي‌يابد و اين امر زمينه مساعدي را براي تضعيف ارزش ريال در برابر دلار فراهم خواهد ساخت.

كارشناسان عقيده دارند كه عامل‌هاي اقتصادي كمتر از مسايل سياسي در بازار ارز اثر خواهد داشت و حتي يكسان‌سازي نرخ ارز در سال 1381 كه آغاز مي‌شود، نمي‌تواند در حد تحركات و تهديدهاي سياسي بر بازار غيررسمي ارز اثر گذارد.

معامله‌گران سكه بهار آزادي در اسفندماه امسال با افزايش بهاي سكه روبه‌رو شدند. بهاي هر قطعه سكه بهار كه در آغاز اسفندماه 567000 ريال بود، با5/0 درصد افزايش در پايان اين ماه به 600000 ريال رسيد. اما در قياس با پايان سال 1379 كه هر سكه بهار آزادي 554000 ريال معامله شد، هر سكه با 6/7 درصد افزايش قيمت مواجه شد.

دست‌اندركاران بازار سكه عقيده دارند كه افزايش بهاي سكه در سال 1381 تحت تاثير فشارهاي تورمي، فزوني نقدينگي ريالي و احتمال بروز تحولات سياسي - اجتماعي رو به افزايش خواهد گذارد.