شركاي تجاري

افزايش مبادلات تجاري

ايران و ازبكستان

اشاره؛

  گسترش تجارت خارجي به رشد درآمدهاي ارزي و ايجاد اشتغال در كشور كمك بسزايي دارد و به بهره‌برداري بيشتر از سرمايه‌گذاري‌هاي اقتصادي مي‌انجامد. رشد تجارت خارجي به شناخت بازارهاي هدف بستگي دارد و چنانچه تسهيلات مناسب براي گسترش صادرات غيرنفتي فراهم آيد، مي‌توان از اطلاعات دريافتي از بازارهاي خارجي و اقدامات انجام شده در راستاي بازاريابي محصولات صادراتي حداكثر  بهره‌برداري را به عمل آورد. از سوي ديگر بازارهاي منطقه‌اي و نزديك قابليت رشد صادراتي غيرنفتي را افزايش مي‌دهد.

  يكي از بازارهاي هدف براي صادرات غيرنفتي ايران كه دسترسي به آن به لحاظ بعد مسافت چندان دشوار نيست، ازبكستان است. تجار و بازرگانان ايراني و ازبك در سال‌هاي اخير براي شناخت بهتر بازارهاي يكديگر و بازاريابي محصولات خود تلاش بيشتري به عمل آورده و توانسته‌اند حجم مبادلات تجاري غيرنفتي را گسترش دهند.

در اين نوشتار با روند تجارت ميان ايران و ازبكستان در سال‌هاي اخير آشنا مي‌شويم.

حجم مبادلات تجاري غيرنفتي ميان ايران و ازبكستان در سال 1379 نسبت به سال قبل از آن 7/87 درصد افزايش داشت كه از بهبود بازاريابي كالاهاي صادراتي دو كشور در يكديگر ناشي شده است.

بر اساس آمارهاي منتشره از سوي گمرك جمهوري اسلامي ايران، ارزش مبادلات تجاري ميان ايران و ازبكستان از

 1/70 ميليون دلار در سال 1378 به6/131 ميليون دلار در سال 1379 افزايش يافت.

با وجود رشد درخور تحسين مبادلات تجاري غيرنفتي ميان دو كشور، كارشناسان بر اين عقيده هستند كه هنوز از توانايي‌ها و استعدادهاي دو طرف براي افزايش بيشتر تجارت دوجانبه به طور كامل استفاده نشده و بازرگانان ايراني و ازبك مي‌بايست تلاش بيشتري را براي شناسايي هر چه بهتر نيازهاي دو كشور به‌عمل آورند.

تجارت ميان ايران و ازبكستان در دو سال مورد بررسي به نفع ايران بوده است. مازاد تراز تجارت غيرنفتي ايران با ازبكستان با 2/7 درصد افزايش از1/29 ميليون دلار در سال 1378 به 2/31 ميليون دلار در سال 1379 رسيد.

اطلاعات منتشره از سوي گمرك جمهوري اسلامي ايران نشان مي‌دهد كه ارزش واردات ايران از ازبكستان با
8/144 درصد رشد از 5/20 ميليون دلار در سال 1378 به 2/50 ميليون دلار در سال 1379 رسيد. در همين مدت ارزش صادرات غيرنفتي ايران به ازبكستان با2/84 درصد رشد از 6/49 به 4/81 ميليون دلار بالغ شد.

بررسي اقلام وارداتي ايران از ازبكستان نشان مي‌دهد كه بخش عمده آن را محصولات صنعتي به ويژه فلزات، محصولات شيميايي و ماشين‌آلات نساجي تشكيل مي‌دهد، در حالي كه بازار ازبكستان خريدار محصولات صنايع سبك، پتروشيمي و مواد معدني از ايران است.

بر اساس گزارش گمرك جمهوري اسلامي ايران در سال 1379 ايران 57 هزار تن انواع ميلگرد نورد گرم به ارزش

 8/14 ميليون دلار، 9/88 هزار تن اوره به ارزش 3/11 ميليون دلار، 2/6 هزار تن الياف اكريليك غيريكسره به ارزش بيش از 5 ميليون دلار و 5/8 هزار تن سولفات آمونيم به ارزش 4/5 ميليون دلار از ازبكستان وارد كرد.

بر اساس همين آمار، ديگر اقلام عمده وارداتي ايران از ازبكستان شامل 11 هزار تن پروفيل نورد گرم با بلندي كمتر از 80 ميلي‌متر به ارزش 4/3 ميليون دلار، 7/1 هزار تن روي غيرممزوج با خلوص 99/99 درصد يا كمتر به ارزش 3/2 ميليون دلار، 2/1 هزار تن روي غيرممزوج با خلوص 99/99 درصد يا بيشتر به ارزش 6/1 ميليون دلار،  2/11 هزار تن كنجاله پنبه دانه به ارزش 3/1 ميليون دلار، 8/5 هزار تن كنجاله دانه سويا به ارزش 2/1 ميليون دلار، بيش از 79 تن ماشين‌آلات پارچه‌بافي به ارزش 8/519 هزار دلار، بيش از يك هزار تن پروفيل با مقطع L يا T به بلندي 80 ميلي‌متر يا بيشتر به ارزش 2/293 هزار دلار و 2/113 تن پارچه استخوان‌بندي لاستيك از جنس ريون ويسكوز به ارزش 9/242 هزار دلار بود.

همان گونه كه اشاره شد، بخش عمده صادرات غيرنفتي ايران به ازبكستان را فرآورده‌هاي صنايع سبك تشكيل مي‌دهد. در سال 1379 حدود 9 هزار تن كفش‌هاي ضدآب به ارزش 5/9 ميليون دلار و 5/4 هزار تن كفپوش غيرمخملي‌باف به ارزش 8/6 ميليون دلار از ايران به اين كشور صادر شد.

ديگر اقلام عمده صادرات غيرنفتي ايران به ازبكستان شامل پارچه‌هاي توري به ميزان 9/630 تن به ارزش 4/3 ميليون دلار، صابون به ميزان 8/5 هزار تن به ارزش 3/3 ميليون دلار، چاي سياه بسته‌بندي شده به وزن 4/5 هزار تن و ارزش 2/3 ميليون دلار، سنگ روي و كنسانتره آن به وزن 1/19 هزار تن و ارزش 8/2 ميليون دلار، حدود 3/6 هزار تن مواد آلي تانسيواكتيف (غير از صابون) به ارزش 7/2 ميليون دلار، 5/2 هزار تن كفش پلاستيكي به ارزش 6/2 ميليون دلار، حدود 2/3 هزار تن انواع شامپو به ارزش 3/2 ميليون دلار، بيش از 11 هزار تن چارچوب فرش از جنس سراميك به ارزش 2/2 ميليون دلار، حدود 5/2 هزار تن كيسه بسته‌بندي از جنس پلي‌ايتلن و پلي‌پروپيلن به ارزش نزديك به 2 ميليون دلار و 8/4 هزار تن لوله و اتصالات آهني به ارزش 6/1 ميليون دلار بوده است.

بررسي اقلام مورد مبادله ميان دو كشور نشان مي‌دهد كه بازار فلزات ايران به ويژه آهن‌آلات و روي براي توليدات ازبكستان، بازاري جذاب است. از آنجا كه موانع وارداتي ايران به ويژه در خصوص فلزات چندان دشوار نيست، با ركود نسبي تقاضا در بازارهاي جهاني براي فلزات به ويژه محصولات فولادي، توليدكنندگان ازبكستان مانند ديگر عرضه‌كنندگان اين محصولات در جمهوري‌هاي شوروي سابق متوجه بازار ايران شده‌اند. اين در حالي است كه صنايع فولاد ايران از ظرفيت قابل قبول براي تأمين نيازهاي بازار داخلي بهره‌مند مي‌باشند.

در اين راستا توجه به نوع اقلام وارداتي حايز اهميت است، به ويژه آنكه در سال‌هاي آينده موانع تجاري غيرتعرفه‌اي ايران به طور كلي برطرف خواهد شد.

در همين حال توليدات صنايع سبك، شيميايي و پتروشيمي و صنايع پايين‌دستي آن در بازار ازبكستان خريداران پروپاقرصي دارد كه مي‌بايست همچنان حفظ گردد. بر خلاف ديگر بازارها محصولات كشاورزي و سنتي ايران در ميان اقلام عمده صادرات غيرنفتي به اين كشور به‌چشم نمي‌خورد و اين نكته درخور توجهي است. به عبارتي بازار ازبكستان تقاضاي بسياري براي محصولات صنعتي دارد كه مي‌بايست به آن پاسخ داد.

به عقيدة كارشناسان، توسعه فعاليت‌هاي بازاريابي محصولات صنعتي در ازبكستان الزامي است و مي‌تواند نتايج درخور تحسيني به‌بار آورد، به ويژه آنكه هنوز حجم مبادلات تجاري ميان دو كشور در حد توانمندي‌هاي طرفين نمي‌باشد.

بازار ازبكستان بازاري قابل دسترس مي‌باشد كه حضور و نفوذ بيشتر در آن مي‌تواند به رشد صادرات غيرنفتي ايران كمك بسزايي داشته باشد. ارايه اطلاعات بازرگاني در خصوص ازبكستان از سوي سفارت جمهوري اسلامي ايران در اين كشور مي‌تواند تأُثير بسزايي در رشد صادرات غيرنفتي كشور بجا گذارد. در همين حال گسترش تسهيلات بازرگاني براي صدور بيشتر كالاها مؤثر خواهد بود.