رهنمودهايي پيرامون

افزايش كارآيي تجاري

اشاره:

تقويت بنيه رقابت  بنگاه‌هاي اقتصادي كوچك و متوسط به ويژه در كشورهاي در حال توسعه، مي‌تواند نقش بسزايي در رشد صادرات و افزايش سهم آنها در تجارت بين‌المللي داشته باشد. بدين منظور نه‌تنها تلاش براي دستيابي به فناوري‌هاي پيشرفته براي كاهش قيمت تمام شده كالاها ضروري است، بلكه مي‌بايست با بهره‌گيري از روش‌ها و فنون رشد كارآيي تجاري به تقويت توان رقابت اين گونه شركت‌ها كمك كرد.

كارشناسان كنفرانس توسعه و تجارت سازمان ملل (آنكتاد) در خصوص افزايش كارآيي تجاري، راهكارها و رهنمودهايي ارايه مي‌كنند كه بهره‌گيري از آنها به ويژه در كشورهاي در حال توسعه موجبات تقويت بنيه رقابت بخش خصوصي را فراهم مي‌سازد.

در ادامه مباحث مطروحه در خصوص راه‌هاي رشد كارآيي تجاري، در اين شماره نشريه «بررسي‌هاي بازرگاني» به مقوله كنترل ارزي مي‌پردازيم.

كنترل ارزي

كمبود منابع ارزي براي تأمين و تدارك نيازهاي بخش‌هاي مختلف اقتصادي در اغلب كشورهاي در حال توسعه، معضل بزرگي است، زيرا اين كشورها از سطح نازل درآمدهاي ارزي ناشي از صدور كالاها و خدمات برخوردار هستند و همواره از پايين بودن بهاي كالاهاي صادراتي خود در بازارهاي جهاني كه اغلب مواد اوليه و كالاهاي خام هستند، گلايه دارند.

كمبود منابع ارزي، مهمترين دليل برقراري كنترل ارز در اين كشورها محسوب مي‌شود. با اين وجود كنترل ارز مي‌تواند مشكلاتي را براي بنگاه‌هاي اقتصادي كوچك و متوسط ايجاد كند و توان رقابت آنها در عرصه‌هاي بين‌المللي را تحت‌الشعاع قرار دهد.

كنترل ارز در كشورهاي در حال توسعه، اغلب با مقررات مربوط به انتقال دريافتي ارزي صادركنندگان به كشور همراه است. محدوديت‌هايي همچون محدوديت زمان براي پرداخت هزينه واردات يا انتقال ارز حاصل از صادرات سبب مي‌شود كه استفاده از رويه‌هاي نوين پرداخت با دشواري روبه‌رو گردد و بهره‌گيري از سازوكارهاي كارآمدتر بيش از حد پيچيده و ناممكن گردد. در برخي كشورهاي درحال توسعه هنوز استفاده از اعتبارات اسنادي با محدوديت‌هاي بسيار مواجه است، يا اين كه حداقل ارزش گمركي كالاهاي صادراتي با وجود فشارهاي تورمي در اين گونه جوامع، به‌روز نشده است.

كارشناسان انكتاد عقيده دارند كه دولت‌ها بايستي مقررات كنترل ارز را مورد بازنگري و ارزيابي قرار دهند تا اطمينان يابند كه آنها استفاده از تكنيك‌هاي پرداخت و تأمين مالي را محدود نمي‌سازند. آنها مي‌بايست به صادركنندگان اجازه دهند كه بخشي از دريافتي ارزي خود را براي تأمين خدمات مالي جديد (بيمه اعتبارات) كه بنيه رقابتشان را تقويت مي‌كند، هزينه نمايند.

نقش نقاط تجاري در افزايش كارايي تجاري

خدمات مالي مربوط به تجارت چنانچه با هزينه كمتر تأمين گردد، نقش مؤثري در تقويت بنيه رقابت بنگاه‌هاي اقتصادي كوچك و متوسط در كشورهاي در حال توسعه دارد. نقاط تجاري دستيابي به اين گونه خدمات با حداقل هزينه را ممكن مي‌سازد.

برنامه نقاط تجاري چند فرصت تكنيكي براي هدايت تجارت محصولات بيمه و ماليه تجاري به ويژه براي بازارهايي كه عرضه خدمات مذكور در آنها در حد نازلي است، فراهم مي‌كند. توسعه شبكه نقاط تجاري، بهره‌گيري از خدمات مالي مربوط به تجارت را تسهيل مي‌نمايد. دستيابي به مبادلات بزرگ به همراه قابليت جمع‌آوري اطلاعات ارتباط از راه دور كه براي نقاط تجاري پيش‌بيني شده، هزينه دستيابي به خدمات مالي را براي صادركنندگان و واردكنندگان كاهش مي‌دهد.

به عقيدة كارشناسان انكتاد، دستيابي به خدمات مالي تجارت از طريق نقاط تجاري از سه راه ميسر مي‌گردد.

ابتدا، توسعه توانايي‌هاي ارجاعي خدمات مالي در هر نقطه تجاري كه با حمايت بانك اطلاعات تهيه‌كنندگان داخلي و خارجي خدمات مالي ميسر است.

دوم، استفاده از توليدكنندگان خدمات مالي خاص كه با حضور در نقاط تجاري مربوطه امكان‌پذير است.

و سوم، عمل (نقاط تجاري) در نقش عامل يا دلال كه به صورت غير يك‌سويه براي نهادهاي داخلي يا خارجي كه توليدات يا خدماتي را ارايه مي‌كنند، قابل حصول است.

عرضه‌كنندگان خدمات مالي بين‌المللي همواره تمايل دارند كه بازار فعاليت خود را گسترش دهند، اما مسير توزيع در داخل كشورهاي در حال توسعه را در اختيار ندارند. (زيرا اغلب اين گونه كشورها اجازه ورود به شركت‌هاي خارجي عرضه‌كنندگان خدمات مالي براي تأسيس در دفتر در كشورشان نمي‌دهند.)

اما نقاط تجاري اين قابليت را ايجاد مي‌كند كه از طريق ارتباط از راه دور، جريان تبادل خدمات بين عرضه‌كنندگان بين‌المللي و متقاضيان برقرار گردد و در اين ميان انجمن محلي كارآيي تجاري و يا شركت عضو مي‌توان به عنوان يك عامل يا دلال وارد جريان شود.

آنچه مسلم است، صادركنندگان به خدمات بيمه و تأمين مالي تجارت نياز دارند، اما اغلب آنها متخصصان امر را در اختيار يا در كنار خود ندارند و به همين جهت به مشاوران خارجي نياز پيدا مي‌كنند. در بسياري از موارد بانك‌ها نيز تخصص كافي براي تأمين نيازهاي صادركنندگان ندارند، از اين رو ضرورت دارد كه نقاط تجاري به ويژه در كشورهاي در حال توسعه گسترش يابند تا بتوانند اطلاعات جامعي را در خصوص بديل‌هاي موجود مديريت مخاطره (ريسك)، پرداخت و تأمين مالي را ارايه نمايند. مشاوران آموزش ديده مي‌توانند خدمات موردنياز صادركنندگان را تجزيه و تحليل و با استفاده از بانك اطلاعاتي، نحوه تأمين خدمات مالي ضروري براي صادركنندگان را به آنها نشان دهند.

به عقيدة كارشناسان انكتاد، مشاوران نقاط تجاري كه از سوي شركت‌هاي نيازمند به خدمات مالي استخدام مي‌شوند، مي‌توانند از برنامه‌هاي آموزشي مربوط به تكنيك‌هاي مختلف از جمله مديريت مخاطره (ريسك)، پرداخت و تأمين مالي استفاده كنند. اين گروه از پايه علمي برخوردارند  و با ايجاد يك بانك اطلاعاتي مؤثر قادرند به سازوكارهاي مناسب تأمين مالي و بيمه دست پيدا كنند.

بانك اطلاعات موردنظر مي‌بايست نام و نشان مؤسسات عرضه‌كنندگان خدمات مالي در بازارهاي بين‌المللي، صادركنندگان استفاده‌كننده يا نيازمند به خدمات مالي، بازار جغرافيايي (حوزه فعاليت)، مؤسسات خدمات مالي، صنايع برخوردار از خدمات مشاوره‌اي، انواع خدمات مديريت ريسك، پرداخت و تأمين مالي، نوع خدمات موردنياز متقاضي، خدمات خاص براي صنايع كوچك و متوسط، برنامه‌هاي ويژه نقاط تجاري، خدمات اطلاعات اعتباري و... را دارا باشند تا بتوانند به نيازهاي متقاضيان پاسخ دهند.

اولويت دادن به گسترش بانك اطلاعات براي عرضه‌كنندگان تأمين مالي، خدمات پرداخت، بيمه اعتبارات و اطلاعات اعتبارات ضرورت دارد. در ضمن چندين مؤسسه از جمع انجمن بانكداران تجارت خارجي (BAFT) در واشنگتن خدمات گسترده‌اي را در اختيار متقاضيان مي‌گذارد، زيرا اطلاعات مربوط به 200 بانك بين‌المللي در زمينه تأمين خدمات مالي را در دسترس قرار مي‌دهد.

در همين حال مركز توسعه نقطه تجاري بانكوك با كشورهاي عضو اسكاپ (شوراي اقتصادي – اجتماعي آسيا – اقيانوسيه) براي ايجاد توانايي ارجاعي مالي، فعاليت مي‌كند.

بايد در نظر داشت كه خدمات مالي مربوط به تجارت به شش گروه تقسيم مي‌شود كه عبارتند از:

1-            اعتبار و اطلاعات مربوط به همتاهاي تجاري

2-           خدمات مالي با وساطت اعتباري و بدون آن

3-          خدمات پرداخت (وصول مطالبات يا اعتبارات اسنادي)

4-           خدمات بيمه اعتباري

5-          خدمات مديريت مخاطره (ريسك) مالي غيراعتباري

6-          بيمه بار حمل دريايي يا بار.

نقاط تجاري در تمامي اين موارد، اطلاعات مؤثري را در اختيار متقاضيان قرار مي‌دهد.

در ادامه اين بحث، به مسايل بيمه و ماليه تجاري براي صنايع كوچك و متوسط، فرصت‌هاي استفاده بهتر از برنامه‌هاي بيمه، ضمانت و تجارت مالي چندجانبه و فرصت‌هايي كه نقاط تجاري مي‌توانند براي اين گونه صنايع در زمينه استفاده از خدمات مالي تجاري با هزينه كمتر ايجاد كنند، خواهيم پرداخت.

اما در اينجا ذكر اين نكته ضروري است كه مديران شركت‌ها مي‌بايست همواره اطلاعات كامل و به‌روز از وضعيت همتايان تجاري در اختيار داشته باشند تا بتوانند پيش‌بيني به نسبت درستي از وضعيت آتي بازار داشته باشند. دسترسي به اطلاعات از طريق نقاط تجاري كه ارايه‌كننده اطلاعات مربوطه مي‌باشند، مي‌تواند نقش بسزايي در تصميم‌سازي‌هاي مديريتي داشته باشد. لذا ضرورت دارد كه نقاط تجاري اين اطلاعات را در اختيار قرار دهند. با دسترسي شركت‌كنندگان در نقاط تجاري به پست الكترونيكي، جمع‌آوري و توزيع اطلاعات مي‌تواند به نحو مطلوب مورد استفاده متقاضيان قرار گيرد.

ادامه دارد ....