^{شركاي تجاري}

افريقاي جنوبي از بازارهاي هدف

در قاره آفريقا است

 

 

اشاره؛

      گسترش مناسبات اقتصادي - تجاري با كشورهاي جهان و تنوع بازارهاي صادراتي و وارداتي يكي از سياست‌هاي پذيرفته شده در بخش بازرگاني خارجي جمهوري اسلامي ايران است. در سال‌هاي اخير در اين زمينه پيشرفت‌هايي نيز كسب شده، به طوري كه مقصد كالاهاي صادراتي ايران در سال گذشته به 159 كشور جهان و مبدأ كالاهاي وارداتي ايران به 104 كشور جهان افزايش يافته است.

      يكي از سياست‌هاي ديگر جمهوري اسلامي ايران، گسترش مناسبات اقتصادي و بازرگاني با قاره آفريقا بوده كه در اين زمينه نيز توفيق‌هايي بدست آمده، اگرچه متناسب با توانمندي‌هاي موجود نبوده است. يكي از كشورهاي مهم در قاره آفريقا به لحاظ موقعيت اقتصادي - تجاري و سطح توسعه اقتصادي، آفريقاي جنوبي است كه پس از از بين رفتن حكومت نژادپرست و رفع تحريم از اين كشور، به عنوان يكي از بازارهاي هدف براي صادرات غيرنفتي و واردات كالا مورد توجه قرار گرفته است.

      با وجود گسترش حجم مبادلات تجاري ايران و افريقاي جنوبي در سال گذشته، اما هنوز ميزان مبادلات تجاري دوجانبه غيرنفتي در حد توانمندي‌ها و استعدادهاي دو كشو ر نيست و ضرورت دارد كه در اين زمينه تلاش‌هاي وسيع‌تري صورت پذيرد.

      در اين مقاله به بررسي روند مناسبات بازرگاني دو كشور مي‌پردازيم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بر اساس آمارهاي منتشره از سوي گمرك جمهوري اسلامي ايران، ارزش مبادلات تجاري ايران و آفريقاي جنوبي با 36 درصد افزايش از 8/79 ميليون دلار در سال 1378 به 2/109 ميليون دلار در سال گذشته، بالغ شد.

با وجود حجم ناچيز مبادلات تجاري غيرنفتي ايران و افريقاي جنوبي و رشد نسبي آن، اين مبادلات در حد توانمندي‌هاي اقتصادي - تجاري دو كشور نيست. آفريقاي جنوبي از كشورهاي صنعتي و مهم قاره آفريقا است كه از درآمد سرانه بالايي برخوردار است و از اين جهت يكي از بازارهاي هدف براي توسعه صادرات غيرنفتي ايران محسوب مي‌شود.

بعد مسافت و نبود سيستم‌هاي حمل و نقل مناسب و مستقيم يكي از موانع توسعه صادرات غيرنفتي ايران به آفريقاي جنوبي و همچنين تأمين اقلام وارداتي مورد نياز از اين كشور تلقي مي‌شود. با اين حال توجه به بازار آفريقاي جنوبي و گسترش فعاليت‌هاي بازاريابي در اين بازار رو به گسترش، مي‌تواند به رشد صادرات غيرنفتي كشور كمك بسزايي داشته باشد و زمينه‌هاي ايجاد و توسعه خدمات حمل و نقل مستقيم در آينده را توجيه‌پذير سازد.

به عقيده كارشناسان، آفريقاي جنوبي از بازارهاي رو به توسعه در جهان تلقي مي‌شود كه كسب سهم مناسب در اين بازار منوط به بازاريابي كالاهاي غيرنفتي در اين كشور، مي‌باشد.

بررسي آمارهاي ارايه شده از سوي گمرك جمهوري اسلامي ايران نشان مي‌دهد، با وجود رشد 12 درصدي صادرات غيرنفتي ايران به بازار آفريقاي جنوبي، كسري تراز بازرگاني ايران با اين كشور در سال گذشته 36 درصد افزايش داشت كه از رشد نزديك به 36 درصدي صادرات افريقاي جنوبي بر ايران ناشي شده است.

ارزش واردات ايران از افريقاي جنوبي با حدود 36 درصد افزايش از نزديك به 74 ميليون دلار در سال 1378 به 7/102 ميليون دلار در سال گذشته، رسيد. در همين حال ارزش صادرات غيرنفتي ايران به اين كشور با 12 درصد رشد از 8/5 ميليون دلار به 5/6 ميليون دلار در اين مدت افزايش يافت.

همانگونه كه آمارهاي منتشره نشان مي‌دهد، نسبت ارزش صادرات ايران به بازار افريقاي جنوبي در مقابل واردات از اين بازار حدود 5 درصد است كه اين امر گواه بر فقدان تلاش صادركنندگان كشور براي راهيابي به بازار آفريقاي جنوبي است. اين در حالي است كه محصولات صنعتي، سنگ‌هاي ساختماني، فرآورده‌هاي نفتي و پتروشيميايي و برخي كالاهاي سنتي ايران نظير فرش دستباف و محصولات كشاورزي ايران مي‌تواند در بازار افريقاي جنوبي مشتريان پروپاقرصي پيدا كند.

در همين حال آفريقاي جنوبي عرضه‌كننده مواد معدني، كالاهاي نيمه‌تمام صنعتي، تجهيزات پزشكي و... به بازارهاي جهاني است و مي‌تواند يكي از بازارهاي هدف براي تأمين نيازهاي وارداتي ايران قلمداد شود. ارزيابي آمار منتشره از سوي گمرك جمهوري اسلامي ايران نشان مي‌دهد كه در سال گذشته شكر تصفيه نشده از نيشكر يكي از اقلام عمده وارداتي ايران از افريقاي جنوبي بود و بيش از 70 درصد ارزش واردات ايران از اين كشور را تشكيل داد.

ايران 8/30 هزار تن شكر تصفيه نشده به ارزش 6/75 ميليون دلار سال گذشته از افريقاي جنوبي وارد كرد.

ديگر اقلام عمده وارداتي ايران از اين كشور در سال گذشته شامل ذرت به وزن 66 هزار تن و ارزش 4/8 ميليون دلار، فرومنگنز با كربن بيش از 3 درصد به مقدار 2/6 هزار تن و ارزش 4/3 ميليون دلار، فرومنگنز با كربن كمتر از 2 درصد به ميزان 8/3 هزار تن به ارزش 8/2 ميليون دلار اعلام شده است.

در همين حال ايران 5/3 تن دستگاه‌هاي برقي تشخيص بيماري به ارزش 7/1 ميليون دلار، 7/988 تن الياف اكريليك به ارزش 4/1 ميليون دلار، 9/211 تن توتون و تنباكو به ارزش بيش از يك ميليون دلار، 6/1 هزار تن سنگ تنيان و كنسانتره آن به ارزش 755 هزار دلار،
3/729 تن بوتادين به ارزش 707 هزار دلار، 666 تن فنل (هيدروكسي بنزن) و املاح آن به ارزش 2/647 هزار دلار و 5 هزار تن سنگ منگنز و كنسانتره آن به ارزش 1/598 هزار دلار از آفريقاي جنوبي وارد كرد.

آمارهاي منتشره از سوي گمرك جمهوري اسلامي ايران، نشان مي‌دهد كه در سال گذشته فرش و گليم دستباف، قير نفت و محصولات فولادي از اقلام عمده غيرنفتي صادراتي ايران به بازار آفريقاي جنوبي بود.

حدود 273 تن فرش دستباف به ارزش 4/4 ميليون دلار از ايران به افريقاي جنوبي در سال 1379 صادر شد كه حدود 68 درصد صادرات غيرنفتي ايران به اين بازار را تشكيل داده است. در همين حال حدود 2 هزار تن قيرنفت به ارزش 4/253 هزار دلار، 2/1 هزار تن آهن يا فولاد نورد گرم به صورت تخت به ارزش 5/224 هزار دلار، نزديك به 7/377 تن خرماي تازه و خشك به ارزش 116 هزار دلار، 14 تن گليم دستباف و نظاير آن به ارزش 140 هزار دلار، 7/23 تن موتورهاي پيستوني درون‌سوز تراكمي - احتراقي به ارزش4/110 هزار دلار، حدود 498 تن كاشي و سراميك به ارزش 3/104 هزار دلار،2/381 تن موم و پارافين به ارزش 8/96 هزار دلار، 3/118 تن كائوچوي استيرن - بوتادين به ارزش 4/85 هزار دلار و نزديك به 7/265 تن سنگ مرمر و تراورتن كار شده به ارزش 7/75 هزار دلار از ايران روانه بازار افريقاي جنوبي شد.

با توجه به آنكه بازار افريقاي جنوبي از بازارهاي عمده و رو به توسعه در قاره آفريقا مي‌باشد و اين موضوع كه افريقاي جنوبي مي‌تواند مركزي براي صادرات مجدد كالاهاي غيرنفتي ايران در منطقه جنوبي قاره افريقا تلقي گردد، تلاش و بازاريابي براي صدور محصولات غيرنفتي به اين كشور مي‌تواند نتايج مثبتي در رشد صادرات غيرنفتي ايران به ارمغان آورد.

كارشناسان عقيده دارند كه بازاريابي كالاهاي غيرنفتي در قاره آفريقا با توجه به معيارهاي كيفيت و بسته‌بندي و نيز رقابت در اين قاره سهل‌تر است، مشروط بر آنكه ارتباط ميان بازرگانان دو كشور از طريق برگزاري نمايشگاه‌هاي اختصاصي و حضور در نمايشگاه‌هاي بين‌المللي در اين قاره گسترش يابد.

به عقيده كارشناسان، آفريقاي جنوبي و مصر از روزنه‌هاي اصلي ورود به بازار قاره افريقا است و از اين رو صادركنندگان ايراني مي‌بايست براي نفوذ در قاره آفريقا به اين دو كشور توجه ويژه‌اي نشان دهند.

در هر حال توسعه روابط بازرگاني با افريقاي جنوبي مي‌تواند زمينه رشد صادرات غيرنفتي ايران را فراهم سازد.