^{وزير بازرگاني در مراسم فارغ‌التحصيلي دانشجويان دوره عالي آموزش مذاكرات تجاري بين‌الملل}

 

عدم عضويت ايران در سازمان جهاني تجارت

موجب از دست رفتن برخي از منافع كشور مي‌شود

 

آقاي محمد شريعتمداري وزير بازرگاني كشورمان در مراسم فارغ‌التحصيلي دانشجويان دوره عالي آموزش مذاكرات تجاري بين‌الملل، با گرايش سازمان جهاني تجارت، كه در مؤسسه مطالعات و پژوهش‌هاي بازرگاني برگزار شد، ضمن بيان مطلب فوق گفت: از سال 1996 كه ايران تقاضاي عضويت در سازمان جهاني تجارت را ارايه داده است، طرح تقاضا در شوراي عمومي در دستور كار قرار مي‌گيرد، اما مرتباً به تعويق مي‌افتد.

وي تصريح كرد: تقاضاي ايران در چند ماه اخير در دستور كار قرار گرفته است.

وزير بازرگاني گفت: تلاشي كه از سوي ما جهت رفع مشكلات در آن بخش صورت گرفته بدين لحاظ است كه از نزديك مي‌بينيم فاصله ما با ديگر كشورها مرتباً در حال زياد شدن است.

ايشان ياد‌آور شد: هر يك از كشورها كه نمايندگاني مي‌فرستند تا با آنها مذاكره كنيم، بحث سازمان جهاني تجارت و قواعد حاكم بر آن و نيز عدم امكان مذاكره در باب نظام تعرفه‌هاي ترجيحي را مطرح مي‌كنند.

وي گفت: اكنون يك نظام تعرفه‌اي براي اعضاي سازمان جهاني تجارت وجود دارد و يك نظام تعرفه‌اي براي ديگران به طوري كه در حال حاضر در بازار منسوجات اروپا، منسوجات ما را كه با بحران نيز مواجه است، با هشت درصد اختلاف در تعرفه مي‌خرند و اين صنعت در رقابت منفي با رقباي خود در حال كار است.

وي تصريح كرد: البته در همه عرصه‌ها با اين مشكل جدي مواجه هستيم، به طوري كه در روابط دوجانبه اقتصادي نيز در حال لطمه خوردن هستيم.

وزير بازرگاني گفت: چون ما در دنياي امروز پرچمدار يك سري از مفاهيم ايدئولويك هستيم سنگرمان آنجا كاملاً خالي است، يعني كسي نيست از اين هويت حتي دفاع درستي به عمل آورد.

وي يادآور شد: در دور آتي مذاكرات WTO طرح مباحث جديدي نظير سرمايه‌گذاري، رقابت و خريدهاي دولتي قرار دارد و اين در حالي است كه اگر كشورهايي نظير جمهوري اسلامي ايران حضور فعال داشته باشند، بحث رسيدگي به موافقتنامه‌هاي موجود و بررسي اين كه به چه دليل مفاد موافقتنامه‌هاي فعلي هر روز باعث به حاشيه راندن كشورهاي در حال توسعه مي‌شود و فاصله بيشتري بين آنها و كشورهاي توسعه يافته ايجاد مي‌كند، مورد توجه قرار مي‌گيرد.

وي با بيان ضرورت نياز به مذاكره كنندگان تجاري بين‌الملل در نظام بازرگاني كشورمان و نيز استقبال اتحاديه اروپا در توسعه روابط با كشورمان گفت: پس از اتمام مذاكرات سياسي با اتحاديه اروپا قدم بعدي اين است كه ما اولين موافقتنامه همكاري تجاري را با اتحاديه اروپا تنظيم كنيم، اما از همان قدم اول به فكر اين هستيم كه با كدام مذاكره‌كننده‌ها اين كار را مي‌خواهيم انجام دهيم.

وي افزود: كار هماهنگي سيستماتيك با يك مجموعه از كشورها نظير اتحاديه اروپا كه سال‌هاست با يكديگر همكاري مي‌كنند و الان هم با آمريكا رقابت مي‌كنند، مشكل است.

وزير بازرگاني گفت: ما بايد از چند سال پيش دوره‌هايي نظير اين دوره را كه ماحصل دو سال آموزش، تعداد 13 فقره مذاكره كننده تجاري بين‌الملل است، شروع مي‌كرديم. شروع تربيت مذاكره‌كنندگاني كه بتوانند پاي ميز مذاكره منافع ملي ما را حفظ كنند و در اين راستا قطعاً وزارت بازرگاني و مجموعه دولت جمهوري اسلامي نقش بسيار حساسي در اين زمينه دارد و بايد تلاش كند.

وي در ادامه افزود: ما در پروتكل الحاق جمهوري اسلامي ايران به سازمان جهاني تجارت حافظ منافع ملي هستيم و قطعاً وحي منزل نيست كه ما با هر شرايطي تن به عضويت بدهيم. قطعاً در يك پروسه طولاني مذاكرات در جستجوي منافع ملي هستيم و تلاش مي‌كنيم تا يك پروتكل الحاق عزتمندانه بين جمهوري اسلامي ايران و WTO يا هر گروه مذاكره‌كننده‌اي كه براي ما معين مي‌كنند، تنظيم كنيم.

وزير بازرگاني يادآور شد: البته در اين راه تا كنون قدم‌هاي بزرگي برداشته شده، به طوري كه دستگاه‌هاي مختلف اجرايي كشور در اداره كردن اين پروژه ما را همراهي مي‌كنند و از سال 1377 كميته‌اي تحت عنوان كميته عالي هماهنگي در سطح معاونان وزرا به رياست آقاي دكتر نهاونديان با تشكيل جلسات متعدد، اقدامات شايسته‌اي به عمل آورده است. در واقع 13 تا 14 نفر در سطوح بالاي وزارتخانه‌ها هستند كه اطلاع دارند كه به كدام جهت در حال حركت هستيم.

وي افزود: ما بايد حضور خودمان را وسيع‌تر كنيم و اين آگاهي را، هم براي خودمان و هم جامعه، بيش از آن چيزي كه تا امروز بوده، فراهم كنيم. البته شش سال است كه ما در خصوص سازمان جهاني تجارت اطلاع‌رساني كرده‌ايم.

همچنين، دكتر نهاونديان نماينده تام‌الاختيار تجاري جمهوري اسلامي ايران نيز در اين مراسم گفت: نظام تجارت جهاني اكنون فاز جديدي را شروع كرده است و ما مي‌توانيم تصميم بگيريم كه كماكان غايب باشيم و يا مي‌توانيم تصميم نگيريم و غايب باشيم كه تصميم نگرفتن در خيلي از موارد در عين تصميم گرفتن به قبول شكست است.

وي در خصوص ترس از ورود به ميدان‌هاي جديد را به تصور اين كه ممكن است براي ما ذلت و خواري به‌بار آورد، گفت: گاهي ترس خود موجب ذلت مي‌شود. لذا اگر مي‌خواهيم با ذلت بستيزيم و اگر بخواهيم سرافرازي و سربلندي براي ملت و مكتبمان حاصل كنيم، بايد خودمان را با كسب اشراف علمي، از ترس برهانيم.

وي افزود: معمولاً در بحث جهاني شدن و سازمان جهاني تجارت، دغدغه‌هايي كه ابراز مي‌شود، عبارت از اين است كه ممكن است عضويت مانع توسعه شود، يا اينكه عضويت ممكن است وضع تراز پرداخت‌هاي ما را دچار اشكال كند و يا اين كه عضويت ممكن است به اخلاق عمومي يا امنيت ما لطمه بزند. اما كسي كه اين حرف‌ها را مي‌زند، از تصريح به اين مطالب در سند گات 47 و 94 مطلع نيست.

وي در ادامه افزود: در سند سازمان جهاني تجارت بحث اخلاق عمومي و امنيت ملي استثنائاتي است كه اگر تشخيص داده شود، مواردي با آنها تعارض دارد، طرف متعاهد مي‌تواند در مورد آنها آنچه را كه تشخيص مي‌دهد، انجام دهد.

وي گفت: در مورد تراز پرداخت‌ها و نيز توسعه در اين سند استثنائاتي آمده كه اگر كشوري در تراز پرداخت‌هايش دچار مشكل شود، مي‌تواند محدوديت‌هاي موقت ايجاد كند.

دكتر نهاونديان افزود: مي‌توان اين دغدغه‌ها را با مقداري مطالعه جبران كرد، اما در روزنامه‌ها و گاهي سخنراني‌ها چيزي كه مشاهده مي‌كنيم، گسترش اين ترس است. راه از بين بردن اين خوف، تنها گسترش علم است و تنها با كسب تفوق علمي و حضور فعال در دور جديد مذاكرات سازمان جهاني تجارت است كه مي‌توانيم روند تجارت جهاني را از وضعيت نامطلوب كنوني به نفع كشورهاي در حال توسعه تغيير دهيم.

وي يادآور شد: اتفاق جديدي در دنيا در حال پديد آمدن است. پديده جهاني شدن خوب باشد يا بد، اتفاقي است كه در حال وقوع است و ما در مقابل آن مي‌توانيم دشنام‌گو باشيم يا مديحه‌سرا. اما قطعاً نه دشنام گفتن و نه مديحه‌سرايي ما را از عوارض آن مصون نمي‌دارد.

نماينده تام‌الاختيار تجاري كشورمان افزود: ما در مقابله با جهان خارج و جهان غرب راهي جز اشراف علمي با حفظ و حراست هويت فرهنگي‌مان نداريم.

وي افزود: راه حل و نجات ما نه «انزوا» است و نه «هضم». بلكه راه‌حل، «حضور عزتمندانه» است كه تنها با اشراف علمي و تعهد به حراست از هويت فرهنگي حاصل مي‌شود.

دكتر نهاونديان در خاتمه با اشاره به دوره عالي آموزش مذاكرات تجاري بين‌الملل گفت: اين كار آغاز راهي است كه نشان دهيم كه مي‌توان در نظام‌دهي به تجارت جهاني و نظام‌دهي به اقتصاد جهاني كساني را بپروريم كه نه از موضع خفت و حقارت، بلكه از موضع خلاقيت و برخورد فعال و مبتكرانه در حراست از منافع كشورهاي در حال توسعه، در مجامع جهاني حضور فعال داشته باشند.