شركاي تجاري

صادرات ايران به اكراين

5/4 برابر شد

اشاره:

اكراين از كشورهاي مستقل مشترك‌المنافع است كه پس از فروپاشي شوروي سابق در اوايل دهه 1990 ميلادي به استقلال رسيد. اكراين به لحاظ صنعتي پس از جمهوري‌هاي روسيه فدراتيو و قزاقستان از كشورهاي صنعتي شوروي سابق محسوب مي‌شود و توسعه روابط بازرگاني با اين كشور از اهميت ويژه‌اي براي جمهوري اسلامي ايران برخوردار است.

با وجود آنكه ايران در روابط اقتصادي - تجاري با كشورهاي مستقل مشترك‌المنافع هنوز نتوانسته به جايگاه مناسبي دست يابد، ليكن رشد صادرات غيرنفتي ايران به اكراين در سال گذشته نسبت به سال 1378 حايز اهميت است و به نظر مي‌رسد كه اين كشور شريك تجاري مناسبي براي جمهوري اسلامي است.

بازار اكراين براي محصولات معدني و كشاورزي ايران، بازار بالقوه مناسبي است كه مي‌تواند در آينده همچنان از توسعه برخوردار باشد. با اين وجود صادرات محصولات فولادي اكراين به ايران، تهديدي جدي عليه صنايع فولاد كشور محسوب مي‌شود.

در اين مقاله به بررسي روابط تجاري ايران و اكراين در سال‌هاي اخير مي‌پردازيم.

 

 

با وجود آنكه  حجم مبادلات تجاري ايران و اكراين در سال‌هاي اخير در حد توانمندي‌هاي اقتصادي دو كشور نيست، اما رشد مناسبات بازرگاني دوجانبه در سال گذشته در حد قابل قبولي بود.

ارزش مبادلات تجاري ايران و اكراين با 8/91 درصد افزايش از 109 ميليون دلار در سال 1378 به 1/209 ميليون دلار در سال گذشته رسيد.

تراز تجارت ميان دو كشور كه در سال 1378 با مازاد 65 ميليون دلار به نفع اكراين همراه بود، سال گذشته متعادل‌تر شد و كسري تراز تجاري ايران با اين كشور با 2/83 درصد كاهش به 9/10 ميليون دلار رسيد كه از رشد چشمگير صادرات غيرنفتي ايران به اين جمهوري ناشي شد.

بر اساس آمار منتشره از سوي گمرك جمهوري اسلامي ايران، ارزش صادرات ايران به اكراين در سال گذشته 5/4 برابر شد و از حدود 22 ميليون دلار در سال 1378 به 1/99 ميليون دلار افزايش يافت. اين در حالي بود كه صادرات اكراين به ايران طي همين مدت 4/26 درصد افزايش يافت و از 87 ميليون دلار به 110 ميليون دلار ارتقا پيدا كرد.

بررسي اقلام كالايي مورد مبادله ميان دو كشور نشان مي‌دهد كه محصولات آهن و فولاد، كاغذ و برخي محصولات كشاورزي اساسي از اقلام عمده صادراتي اكراين به بازار ايران بوده است، در حالي كه محصولات صادراتي ايران به اين كشور را به طور عمده محصولات معدني، كالاهاي صنايع سبك و برخي محصولات كشاورزي و باغي تشكيل مي‌دهد.

بر اساس آمارهاي منتشره از سوي گمرك جمهوري اسلامي ايران، حدود نيمي از محصولات صادراتي اكراين به ايران را محصولات آهن و فولاد تشكيل مي‌دهد.
2/155 هزار تن از 5/299 هزار تن محصولات صادراتي اكراين به ايران در سال گذشته به ارزش 7/39 ميليون دلار را ميلگرد نورد گرم تشكيل داد.

در همين حال گندم و روغن آفتابگردان اقلام بعدي كالاهاي عمده صادراتي اكراين به ايران بود. سال گذشته 52 هزار تن گندم به ارزش 8/6 ميليون دلار و 6/11 هزار تن روغن آفتابگردان به ارزش 9/5 ميليون دلار از اكراين راهي بازار ايران شد.

ديگر اقلام عمده صادراتي اكراين به ايران را فولاد تخت نورد گرم به پهناي 600 ميلي‌متر به وزن 4/20 هزار تن و ارزش 3/5 ميليون دلار، لوله‌هاي فولادي بدون درز براي خطوط لوله نفت و گاز به وزن 7/8 هزار تن و ارزش 7/4 ميليون دلار، كاغذ و مقواي فشرده پوشيده از مواد پلاستيكي به وزن 408 تن و ارزش 2/3 ميليون دلار، واگن‌هاي باري سبك و سنگين راه‌آهن به وزن 2/2 هزار تن و ارزش 8/2 ميليون دلار و مات مس به وزن 4/5 تن و ارزش 5/2 ميليون دلار تشكيل داد.

در همين حال اكراين سال گذشته 5/9 هزار تن پروفيل نورد گرم به ارزش 4/2 ميليون دلار، 9/4 هزار تن ميله‌هاي فولادي نورد گرم به قطر كمتر از 14 ميليمتر به ارزش 3/1 ميليون دلار، حدود 5 هزار تن آهن يا فولاد تخت قلع‌اندود با پهناي كمتر از 600 ميلي‌متر به ارزش 2/1 ميليون دلار، 4/3 هزار تن فولاد تخت نورد گرم با ضخامت 75/4 تا 10 ميلي‌متر به ارزش بيش از يك ميليون دلار، حدود 4 هزار تن پروفيل نورد گرم با مقطع I به ارزش يك ميليون دلار و نيز 8/2 هزار تن كاغذ نيمه‌شيميايي فلوتينگ به ارزش بيش از يك ميليون دلار به بازار ايران صادر كرد.

بررسي صادرات غيرنفتي ايران به اكراين نشان مي‌دهد كه در سال گذشته در مجموع 452 هزار تن انواع كالا به ارزش 1/99 ميليون دلار از ايران روانه بازار كيف شد.

ايران توانست 32 هزار تن فروسيليسيوم به ارزش 4/14 ميليون دلار، 9/467 تن كرك و پشم حلاجي نشده به ارزش 5/12 ميليون دلار، 2/836 تن فرش ماشيني به ارزش بيش از 9 ميليون دلار و 4/769 تن لوازم پلاستيكي آشپزخانه به ارزش 2/8 ميليون دلار به اكراين صادر كند.

ديگر اقلام صادراتي ايران به بازار كيف در سال گذشته عبارتند از: كفپوش و موكت به وزن 7/573 تن و ارزش 6/7 ميليون دلار، انگور تازه به وزن 5/11 هزار تن به ارزش
2/5 ميليون دلار، سنگ‌هاي مرمر و تراورتن كارنشده به ميزان 42 هزار تن و ارزش 7/3 ميليون دلار،‌هسته زردآلو به وزن 4 هزار تن و ارزش 7/3 ميليون دلار، لوازم خانگي پلاستيكي به وزن 2 هزار تن و ارزش 9/2 ميليون دلار، مغز بادام تازه و خشك به وزن
3/745 تن و ارزش 5/1 ميليون دلار، سنگ‌هاي مرمر و تراورتن كوپ با سطح صاف به وزن 5 هزار تن و ارزش 3/1 ميليون دلار، سنگ گچ به وزن 3/154 هزار تن و ارزش 3/1 ميليون دلار، خاك كائولن به وزن 3/38 هزار تن و ارزش 2/1 ميليون دلار و زيره سبز به وزن 998 تن و ارزش بيش از يك ميليون دلار.

بررسي اقلام مورد مبادله ميان دو كشور نشان مي‌دهد كه اگرچه بازار اكراين براي مواد معدني، محصولات باغي و محصولات صنعتي ايران، بازاري رو به گسترش است، اما حجم وسيع صادرات محصولات فولادي اكراين به ايران تهديدي جدي عليه سرمايه‌گذاري‌هاي وسيع ايران در زمينه صنايع آهن و فولاد مي‌باشد. اگرچه توليدات فولادي ايران از مرغوبيت بالاتر نسبت به توليدات اكراين برخوردار است، و مطابق با استانداردهاي جهاني است، ليكن توليدات فولادي ارزان قيمت اكراين كه راهي بازار ايران شده، فروش مجتمع‌هاي داخلي را با مشكل مواجه ساخته است.

افزايش نرخ مؤثر سود بازرگاني واردات محصولات فولادي از جمهوري‌هاي شوروي سابق، اقدامي بوده كه براي تقويت بنيه رقابت صنايع داخلي ايران اتخاذ شده، ليكن به نظر مي‌رسد كه جمهوري‌هاي شوروي سابق از جمله اكراين با ارزان‌فروشي (كاهش 10 درصدي قيمت محصولات فولادي صادراتي به ايران) قصد دارند كه همچنان بازار خود را در جمهوري اسلامي ايران حفظ كنند، به ويژه آنكه بازار ايران رو به توسعه است و افزايش ساخت و سازها در سال‌هاي اخير تقاضاي قوي براي واردات محصولات فولادي ايجاد كرده است.

با اين حال كارشناسان عقيده دارند كه گفت‌وگو ميان مقام‌هاي رسمي و به ويژه مديران صنايع دو كشور و طراحي راهبردي قوي براي گسترش مناسبات تجاري، مي‌تواند از هر گونه تنش در روابط تجاري و اتخاذ سياست‌هاي حمايتي بازرگاني از سوي هر دو كشور جلوگيري كند و فضاي مساعدي را براي توسعه مناسبات دوجانبه اقتصادي - بازرگاني فراهم كند.

با توجه به سياست‌هاي ايران براي رفع موانع غيرتعرفه‌اي و ورود به سازمان جهاني تجارت، اقداماتي نظير تدابير حمايتي (افزايش تعرفه‌هاي وارداتي) و يا رقابت مكارانه و ارزان‌فروشي (دامپينگ) به نفع طرفين نيست و لذا بسط گفت‌وگوهاي تجاري ميان دو كشور ضروري است.

با توجه به توانمندي‌ها و سرمايه‌گذاري‌هاي انجام شده به ويژه در صنايع فولاد ايران و اكراين، دو كشور مي‌توانند از طريق عقد قراردادهاي تجاري براي ورود به بازارهاي ثالث اقدام كنند و از بروز تنش تجاري ميان خود پرهيز نمايند.