معرفي نهادهاي بين‌المللي اقتصادي - بازرگاني

 

جامعه كشورهاي حوزه درياي كاراييب

و بازار مشترك (كاريكوم)

Caribbean Community and Common Market (CARICOM)

(قسمت اول)

 

اشاره:

اتحاديه‌ها و بازارهاي مشترك منطقه‌اي با هدف ايجاد هماهنگي و يكپارچگي ميان كشورهاي واقع در يك منطقه جغرافيايي،‌گسترش و تسهيل تجارت منطقه‌اي و همكاري اقتصادي تا رسيدن به يك بازار واحد، تشكيل مي‌شوند. اين اتحاديه‌ها با توجه به ميزان پايبندي اعضايشان به توافق‌هاي اتخاذ شده و نيز پايگاه‌ها، استعدادها و قابليت‌هاي اقتصادي‌شان براي گسترش تجارت فيمابين، مي‌توانند تأثير بسزايي در توسعه پايدار منطقه، تسهيل تجارت با ارزان‌ترين هزينه ممكن و كمترين موانع تجاري (اعم از تعرفه‌اي و غيرتعرفه‌اي) و نيز توسعه مناسبات با ديگر كشورها و بلوك‌هاي اقتصادي و تجاري ايفا كنند.

تجربيات گذشته نشان مي‌دهد كه اتحاديه‌هاي ميان كشورهاي پيشرفته صنعتي همانند اتحاديه اروپايي از توفيق بيشتري نسبت به اتحاديه‌هاي ميان كشورهاي در حال توسعه برخوردار بوده‌اند كه ناشي از سطح عظيم مناسبات تجاري و تجربيات طولاني‌تر آنها براي رسيدن به وحدت و يكپارچگي اقتصادي است.

با اين وجود نمي‌توان گفت كه اتحاديه‌هاي اقتصادي ميان كشورهاي در حال توسعه محكوم به شكست مي‌باشند، بلكه مي‌بايست آنها نيز راه پرفراز و نشيبي را براي دستيابي به يكپارچگي بپيمايند. يكي از اتحاديه‌هاي منطقه‌اي «كاريكوم» يا جامعه كشورهاي حوزه درياي كاراييب و بازار مشترك است كه در اين مقاله با آن آشنا مي‌شويم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جامعه كشورهاي حوزه دريايي كاراييب و بازار مشترك (كاريكوم) در سال 1973 با امضاي پيمان «چاگواراماس» در ترينيداد به منزله حركت يا جنبشي به سوي ايجاد وحدت در كشورهاي حوزه درياي كاراييب پايه‌گذاري شد.

اين جامعه جايگزين اتحاديه تجارت آزاد كاراييب (كاريفتا) كه در سال 1965 بنيان‌گذاري شده بود، گرديد.

پيمان چاگواراماس در دهه 1990 به منظور ايجاد يكپارچگي بيشتر منطقه‌اي و ايجاد يك بازار و اقتصاد واحد در كشورهاي حوزه درياي كاراييب مورد تجديد نظر قرار گرفت.

 

اعضا

آنگولا، آنتيگوا و باربودا، باهاما، باربادوس، بليز، جزاير بريتيش ويرجين، دومينيكن، گرانادا، گويان، جاماييكا، مونت سرات، سن كريستوفر و نويس، سن لوسيا، سن وينسنت و گرانادا، سورينام، ترينيداد و توباگو و نيز جزاير تركز و كايكاس، اعضاي جامعه كشورهاي حوزه دريايي كاراييب و بازار مشترك (كاريكوم) را تشكيل مي‌دهند.

در سال 1991 به جزاير بريتيش ويرجين و جزاير تركز و كايكاس حق عضويت همراه اعطا شد و تقاضاي آنگولا براي آنكه عضو همراه در كاريفتا (اتحاديه تجارت آزاد كاراييب) باشد، در ژوئيه 1998 مورد تصويب قرار گرفت.

باهاما يكي از اعضاي جامعه است، ولي در بازار مشترك عضويت ندارد.

هاييتي در ژوئيه 1997 به عنوان عضو جامعه مورد قبول واقع شد، با وجود آنكه هنوز در مورد شرايط نهايي پذيرش اين كشور توافقي صورت نگرفته بود، اما از اين كشور دعوت به عمل آمد تا در جلسات مشورتي تمامي ارگان‌ها و نهادهاي جامعه به طور موقت شركت جويد.

سازمان

در ژانويه 1999 تشكيلات جامعه كشورهاي حوزه درياي كاراييب و بازار مشترك (كاريكوم) شامل كنفرانس سران دولت‌ها و دفتر، شوراي وزيران، شوراهاي وزارتي و دبيرخانه بود.

 

كنفرانس سران دولت‌ها و دفتر

اين كنفرانس آخرين منبع معتبر و موثق جامعه كشورهاي حوزه درياي كاراييب است و سياست كاري آن را تعيين مي‌كند. اين كنفرانس مسؤول عقد پيمان‌ها از طرف جامعه و همچنين مسؤول ايجاد روابط بين جامعه و سازمان‌هاي بين‌المللي و كشورهاست.

به طور كلي تصميمات كنفرانس سران دولت‌ها با اجماع نظر اعضا اتخاذ مي‌شوند. رؤساي دولت به طور سالانه گردهم مي‌آيند.

در اجلاس ويژه كنفرانس كه در اكتبر 1992 در ترينيداد و توباگو برگزار شد، شركت‌كنندگان در اجلاس بر آن شدند كه يك اداره يا دفتر رؤساي دولت را تشكيل دهند، با اين توانايي كه پيشنهادها را مطرح، رضايت و وفاق عمومي را منطبق با مقتضيات زمان و اجراي تصميم‌هاي متخذه توسط كاريكوم تضمين
كند.

اين دفتر در ماه دسامبر همان سال شروع به فعاليت كرد. دفتر مذكور مركب از رييس كنفرانس به عنوان رياست كنفرانس و همچنين رييس قبلي و رييس تازه‌وارد و دبيركل كنفرانس در مقام مأمور ارشد اجرايي بود.

 

شوراي وزيران جامعه

رؤساي دولت‌هاي كشورهاي عضو كاريكوم در اكتبر 1992 توافق كردند كه شوراي وزيران جامعه كشورهاي حوزه درياي كاراييب بايد به جاي شوراي وزيران بازار مشترك موجود به عنوان دومين ارگان عاليرتبه جامعه، تشكيل شود.

پروتكل «آي» كه پيمان چاگواراماس را اصلاح مي‌كرد و هدفش تجديد ساختار ارگان‌ها و مؤسسات جامعه كاراييب بود، به طور رسمي در جلسه رؤساي دولت كاريكوم در فوريه 1997 مورد قبول واقع شد و از سوي تمامي كشورهاي عضو در ژوئيه همان سال به امضا رسيد. جلسه افتتاحيه شوراي وزيران جامعه در فوريه 1998 در ناسائو (باهاماس) برگزار شد.

اين شورا شامل وزيران مسؤول امور جامعه و همچنين ساير وزيران دولت كه از سوي كشورهاي عضو تعيين مي‌شوند، است.

اين شورا مسؤول پيشبرد برنامه‌ريزي راهبردي جامعه و ايجاد هماهنگي در زمينه‌هاي يكپارچگي اقتصادي، همكاري عملي و روابط خارجي است.

 

شوراهاي وزارتي

ارگان‌هاي اصلي جامعه براي انجام كارهايشان از سوي نهادهاي ذيل ياري مي‌شوند. اين نهادها تحت پروتكل «آي» كه متمم پيمان چاگواراماس است، تشكيل شده‌اند.

نهادهاي مورد بحث شامل: شوراي تجارت و توسعه اقتصادي «كوتد» (COTED) ، شوراي روابط خارجي و جامعه «كوفكور» (COFCOR)، شوراي توسعه انساني و اجتماعي «كوهسود» (COHSOD) و شوراي مالي و برنامه‌ريزي «كوفاب» (COFAB) هستند.

اين شوراها مسؤول تنظيم سياست‌ها،‌ارتقاي شيوه‌هاي اجرايي  همكاري نظارتي در زمينه‌هاي مربوطه هستند.

 

دبيرخانه

دبيرخانه نهاد اصلي اداري جامعه كشورهاي حوزه درياي كاراييب است.

وظايف دبيرخانه عبارتند از: ارايه خدمات به جلسات جامعه و كميته‌هاي آن، به عمل آوردن اقدام‌هاي پيگيري در مورد تصميم‌هاي متخذه در جلسات، انجام مطالعات و بررسي‌ها در خصوص مسايل همكاري اقتصادي و عملياتي مربوط به منطقه با توجه به موضوعات مربوط به دستيابي به اهداف جامعه كاراييب.

زمينه‌هاي ذيل در سال‌هاي 1997 و 1998 براي برنامه كاري دبيرخانه از اولويت برخوردار بودند:

مساعدت در اجراي تصميم‌هاي كليدي به ويژه تصميم‌هاي مربوط به ساختارهاي تازه جامعه و ايجاد بازار واحد، رهبري امور خارجي جامعه (كاراييب)، ارتقاي سطح كاري جامعه در سراسر منطقه، تقويت مؤسسات داخلي و افزايش انضمام مسايل اجتماعي و زيست‌محيطي در تمامي طرح‌ها و برنامه‌هاي عمراني.

 

«فعاليت‌ها»

يكپارچگي منطقه‌اي

رؤساي دولت كاريكوم در سال 1989 مبادرت به تشكيل كميسيون غرب منطقه West Indian Commission مركب از 15 عضو كردند و هدف آنها بررسي يكپارچگي سياسي و اقتصادي منطقه بود.

در آخرين گزارش كميسيون كه در ژوئيه 1992 به جامعه (كاراييب) ارايه شد، توصيه شده است كه كاريكوم بيش از آنكه به شكل يك فدراسيون عمل كند، بايد به شكل يك جامعه مركب از كشورهاي مقتدر باقي بماند. همچنين گفته شد كه جامعه بايد روند يكپارچگي را تقويت كند و توسعه يابد و منطقه وسيع‌تر كاراييب را در خود بگنجاند.

در اين گزارش توصيه شده كه يك اتحاديه كشورهاي عضو كاراييب Association of Caribian States (ACS) تشكيل شود، و تمامي كشورهاي داخل و اطراف حوزه كاراييب را در خود شركت دهد.

كنفرانس رؤساي دولت‌ها كه در اكتبر 1992 برگزار شد، مبادرت به ايجاد يك نيروي كار بين دولتي با هدف انجام تداركات براي جهت‌يابي مجدد كاريكوم كرد.

اين كنفرانس در فوريه 1993 پيش‌نويس منشور جامعه مدني براي جامعه كه شامل اصولي در زمينه‌هاي مردم‌سالاري، دولت، مجلس، آزادي مطبوعات و حقوق بشر بود را ارايه داد.

منشور مذكور در فوريه 1997 توسط سران دولت‌هاي عضو جامعه به امضا رسيد. سورينام در ژوئيه 1995 به عضويت سازمان پذيرفته شد. كنفرانس سران دولت‌ها توافق كرد كه هاييتي در اسرع وقت به عضويت سازمان درآيد، گرچه كه شرايط ورودش به سازمان هنوز مورد مذاكره بود.

دبيركل كاريكوم و اتحاديه كشورهاي كاراييب در ماه نوامبر همان سال به منظور تنظيم شيوه‌هاي متقابل كه به موجب آنها سازمان‌ها بتوانند براي تسريع و تسهيل در امر يكپارچگي منطقه‌اي همكاري كنند، مبادرت به امضاي يك توافقنامه همكاري كردند.

كاريكوم در اوت 1998 يك پيمان تجارت آزاد با جمهوري دومينيكن به امضا رساند. قرار بود اين توافقنامه كه تجارت كالاها و خدمات، موانع فني در راه مبادلات تجاري،‌خريد دولتي و برنامه‌ها و استانداردهاي بهداشتي و برنامه‌هاي وابسته به امر بهداشت را دربرداشت، در ژانويه 1999 به اجرا درآيد. اما مذاكرات در مورد اجراي مفاد توافقنامه به حالت تعليق درآمد و تاريخ ورود دومينيكن به علت اختلافات بر سر مواردي كه قرار بود از مواد مندرج در پيمان مستثني گردد، به تعويق افتاد.

ادامه دارد...