تحولات بازار ارز

 

نوسان نرخ ارزهاي معتبر

در شهريور 80

 

ارزش برابري ارزهاي معتبر در مقابل ريال در معاملات بازار غيررسمي ارز تهران طي شهريورماه افزايش يافت، در همين حال رشد بهاي سكه بهارآزادي چشمگير بود.

حملات تروريستي به مركز تجارت جهاني در نيويورك و وزارت دفاع امريكا در واشنگتن در يازدهم سپتامبر 2001 (بيستم شهريور ماه 1380) بر بازارهاي ارزي سهام و طلاي جهان به سرعت تأثير گذارد و ارزش دلار در برابر ارزهاي اروپايي و سهام در بازارهاي بورس به شدت كاهش يافت، در حالي كه بهاي طلا تا حدودي افزايش داشت. اين امر در بازار غيررسمي ارز تهران نيز تأثير گذارد و موجب شد كه ارزش مارك آلمان و پوند انگليس به ميزان قابل توجهي افزايش يابد.

به عقيده كارشناسان، ركود احتمالي اقتصاد جهاني تحت تأثير حملات تروريستي به نيويورك و واشنگتن، عميق‌تر خواهد شد و همين امر تضعيف بيشتر ارزش دلار و بهاي سهام در ماه‌هاي آتي را محتمل مي‌سازد، هر چند كه دولت امريكا براي مقابله با ركود جدي اقتصادي، تزريق دلار به بخش‌هاي اقتصادي به ويژه صنعت بيمه و هواپيمايي را در نخستين روزهاي پس از حملات تروريستي آغاز كرد و بورس سهام نيويورك (وال استريت) را براي چند روز تعطيل كرد.

كارشناسان عقيده دارند كه حملات نظامي امريكا به افغانستان براي از بين بردن متهم اصلي حملات تروريستي (عثامه‌بن لادن) و ميزان هماهنگي كشورهاي اروپايي با امريكا تأثير بسزايي در بازارهاي ارز، سهام و فلزات گرانبها خواهد داشت و هر اندازه كه اين حملات طولاني‌تر شود، روند نزولي بازارهاي مالي تداوم بيشتري خواهد يافت.

كارشناسان به اين نكته نيز اشاره دارند كه روند نزولي اقتصاد جهان از شش ماه پيش آغاز شده بود و اقتصاد امريكا سير نزولي را طي مي‌كرد. با اين وصف حملات تروريستي به شهرهاي امريكا و اقدامات تلافي‌جويانه امريكا مي‌تواند آثار زيانباري براي اقتصاد جهاني و بازارهاي مالي در ماه‌هاي آتي، به همراه داشته باشد.

بازار غيررسمي ارز تهران نيز نسبت به حملات تروريستي ياد شده واكنش نشان داد و ارزش دلار در اين بازار براي چند روز به كمتر از 8000 ريال رسيد، در حالي كه از مردادماه سال جاري هر دلار امريكا ارزشي بيش از 8000 ريال داشت.

اطلاعات دريافتي از بازار غيررسمي ارز تهران نشان مي‌دهد كه ارزش دلار امريكا در شهريور ماه گذشته حداقل به 7970 ريال (پس از حملات تروريستي به شهرهاي امريكا) و حداكثر به 8035 ريال (پيش از حملات مذكور) رسيد. در نهايت ارزش هر دلار امريكا در پايان شهريور ماه سال جاري به 8020 ريال رسيد كه نسبت به نرخ آن در آغاز همين ماه (هر دلار 8000 ريال) 25/0 درصد افزايش داشت.

ارزش دلار در پايان شهريور ماه سال جاري 86/0 درصد بيش از آغاز سال 1380 بود، در حالي كه طي نيمه اول سال جاري حداقل 7970 ريال در آخر خرداد ماه و حداكثر 8090 ريال در آغاز فروردين امسال ارزش داشت. سير نزولي ارزش دلار از ابتداي امسال تا خرداد ماه ادامه داشت و پس از آن تغيير يافت.

ارزش مارك آلمان در برابر دلار امريكا پس از حملات تروريستي به شهرهاي امريكا به سرعت تقويت شد و همين روند در بازار غيررسمي ارز تهران نيز در برابر ريال مشاهده شد. هر مارك آلمان كه در ابتداي شهريور ماه با 3700 ريال مبادله مي‌شد، در پايان اين ماه با 35/1 درصد افزايش با 3750 ريال معامله گرديد. حداقل ارزش مارك در زمان بروز حملات تروريستي معادل 3650 ريال و حداكثر آن در اواخر شهريور ماه به ميزان 3770 ريال گزارش شد.

طي نيمه نخست امسال ارزش مارك در برابر ريال تا خرداد ماه سير نزولي داشت و پس از آن افزايش يافت به طوري كه در آخر خرداد ماه سال جاري هر مارك آلمان با 3470 ريال معامله شد. در نهايت ارزش هر مارك در بازار غيررسمي ارز تهران در پايان شهريور ماه 33/1 درصد بيش از آغاز سال جاري بود. بخش عمده افزايش ارزش مارك در برابر ريال در شهريور ماه و پس از حملات تروريستي به شهرهاي امريكا ايجاد شده است.

معاملات پوند انگليس در بازار ارز تهران نيز طي شهريور ماه با افزايش 02/2 درصدي ارزش اين ارز همراه بود. ارزش پوند در برابر دلار در بازارهاي ارزي جهان نيز پس از حملات تروريستي اخير به سرعت ترقي كرد.

بر اساس اطلاعات دريافتي از بازار غيررسمي ارز تهران، هر پوند انگليس در پايان شهريور ماه سال جاري با 11680 ريال مبادله شد كه نسبت به نرخ آن در آغاز همين ماه (به ميزان 11350 ريال)
02/2 درصد افزايش داشت. حداقل ارزش پوند در برابر ريال در آغاز ماه به ميزان 11350 ريال و حداكثر آن چند روز پس از حملات تروريستي به ميزان 11700 ريال ثبت شد. سير صعودي ارزش پوند انگليس در برابر ريال در سراسر شهريور ماه تداوم داشت.

بررسي ارزش پوند در برابر ريال در نيمه اول سال جاري نشان مي‌دهد كه سير صعودي ارزش اين ارز در دو ماه نخست سال جاري ادامه داشت، اما در خرداد ماه به كمترين سطح در شش ماه اخير (به ميزان 11100 ريال) رسيد و پس از آن در تابستان سير صعودي داشت. در نهايت طي نيمه اول امسال ارزش هر پوند با 45/2 درصد افزايش از 11400 به 11680 ريال رسيد. بخش عمده تقويت ارزش پوند در برابر ريال در شهريور ماه و پس از حملات تروريستي به شهرهاي امريكا و تحت تأثير تقويت ارزش آن دو برابر دلار امريكا در بازارهاي ارزي اروپايي، قرار داشت.

معاملات گواهي سپرده ارزي در بورس اوراق بهادار تهران طي شهريور ماه سال جاري به ويژه براي دلار از ثبات برخوردار بود، اما براي يورو افزايش ارزش چشمگيري در هفته نخست پس از حملات تروريستي ثبت شد، اما سپس سير نزولي طي كرد.

ارزش هر دلار در معاملات گواهي سپرده ارزي در نيمه نخست شهريور ماه در سطح 7921 ريال قرار داشت، اما پس از حملات تروريستي به امريكا به 7923 ريال رسيد كه تا پايان شهريور ماه ادامه داشت. لذا افزايش جزيي ارزش دلار در معاملات مذكور ثبت شد.

معاملات يورو در بورس اوراق بهادار تهران از حداقل هر يورو معادل 7040 ريال در نيمه شهريور ماه تا حداكثر 7347 ريال (پس از حملات تروريستي) ثبت شد. سرانجام در پايان شهريور ماه سال جاري هر يورو با جزيي افزايش نسبت به آغاز همين ماه با 7247 ريال معامله شد.

بررسي روند معاملات دلار و يورو در بورس اوراق بهادار تهران طي نيمه اول سال جاري نشان مي‌دهد كه رشد ارزش دلار در معاملات گواهي سپرده ارزي با 06/0 درصد افزايش از 7918 ريال در آغاز امسال به 7923 ريال در پايان شهريور ماه رسيده است. ارزش يورو نيز كه در آغاز سال جاري 7074 ريال بود با 4/2 درصد افزايش به 7247 ريال در پايان شهريور ماه رسيد. ارزش يورو در معاملات سپرده گواهي ارزي تحت تأثير افت ارزش جهاني آن در ارديبهشت ماه سال جاري به حداقل 6962 ريال رسيد.

بررسي وضع بازار معاملات سكه بهار آزادي نشان مي‌دهد كه در شهريور ماه امسال قيمت سكه 10 درصد افزايش يافت كه از رشد بهاي طلا در بازارهاي جهاني متأثر بود.

هر سكه بهارآزادي در شهريور ماه سال جاري حداقل به بهاي 522000 ريال (در آغاز ماه) و حداكثر به قيمت 585000 ريال (چند روز پس از حملات تروريستي به شهرهاي امريكا) معامله شد. در پايان شهريور ماه سال جاري بهاي سكه با 10 درصد افزايش نسبت به آغاز اين ماه به 575000 ريال رسيد.

بررسي وضعيت بازار سكه بهار آزادي در نيمه اول سال جاري نشان مي‌دهد كه طي دو ماه نخست امسال قيمت آن رو به افزايش نهاد، اما در ماه‌هاي خرداد، تير و مرداد سير نزولي با ثباتي را طي كرد و سرانجا م در شهريور ماه سير سعودي را به ثبت رساند. بهاي هر قطعه سكه بهار آزادي از 537000 ريال در آغاز سال جاري به 520000 ريال در خرداد ماه تنزل يافت و سرانجام در پايان شهريور ماه به 575000 ريال رسيد كه 07/7 درصد بيش از آغاز امسال بود.

دست‌اندركاران بازار ارز و طلا عقيده دارند كه حوادث آينده خاورميانه به ويژه لشكركشي امريكا به افغانستان مي‌تواند آثار گوناگوني را در بازارهاي ارز، طلا، فلزات و سهام به جا گذارد. حملات اخير به شهرهاي امريكا سبب شده است كه خوش‌بيني نسبت به امنيت سرمايه‌گذاري در امريكا از بين برود و اين كشور كه در چند سال اخير بيش از 2 تريليون دلار سرمايه‌گذاري خارجي را در بازارهاي سهام خود جذب كرده است، اينك با افت شديد شاخص‌ها و بهاي سهام روبه‌رو شده است. انتظار مي‌رود كه همزمان با افت فعاليت‌هاي اقتصادي در امريكا، اين كشور شاهد ميلياردها دلار خروج سرمايه نيز باشد كه مي‌تواند به دخالت اوضاع اقتصادي آن و اثرگذاري شديد آن به اقتصاد جهاني بي‌تأثير نباشد.

كارشناسان با اشاره به افت تقاضاي جهاني براي نفت خام تحت تأثير افت رشد اقتصادي جهان و ركود احتمالي آن، وضعيت درآمدهاي ارزي كشورهاي صادركننده نفت از جمله ايران را آسيب‌پذير پيش‌بيني مي‌كنند.

با وجود آنكه مبادلات تجاري مستقيم ميان ايران و امريكا در سطح نازلي است و پيش‌بيني شده كه حوادث اخير امريكا تأثير ناچيزي به اقتصاد ايران خواهد داشت، برخي كارشناسان عقيده دارند كه تنزل بهاي نفت مي‌تواند بر درآمدهاي ارزي كشور تأثير گذارد و در نهايت واكنش بازار غيررسمي را به دنبال داشته باشد. آنها عقيده دارند كه ميزان گستردگي و پيچيدگي عمليات تلافي‌جويانه امريكا مي‌تواند بر تقاضاي ارز در بازار غيررسمي تأثير گذارد، هر چند كه ذخاير ارزي ايران اكنون در سطح قابل توجهي است و اقتصاد كشور مي‌تواند افت درآمدهاي نفتي را به خوبي تحمل كند.