شركـاي تجـاري

 

 

حجم مبادلات ايران و كانادا

 

اشاره؛

     بررسي روابط تجاري دوجانبه، نه‌تنها كارشناسان و برنامه‌ريزان اقتصادي - بازرگاني را با مسايل و تنگناها و نيز استعدادهاي بالقوه و بالفعل تجاري ميان دو كشور آشنا مي‌سازد و به اتخاذ راهكارهاي مناسب براي رفع تنگناها و توسعه روابط تجاري كمك مي‌كند، بلكه دست‌اندركاران تجارت را با بازارهاي قابل نفوذ و فرصت‌هاي تجاري قابل بهره‌برداري آشنا مي‌كند. از اين رو مطالعه روند تجارت ميان دو كشور مي‌تواند مزاياي بسياري براي شناخت و درك بهتر از بازارها دربرداشته باشد.

     در اين شماره نشريه «بررسي‌هاي بازرگاني» به روند مبادلات تجاري ايران و كانادا در سال‌هاي اخير مي‌پردازيم.

 

 

با وجود استعدادهاي بالقوه فراوان براي گسترش تجارت ميان ايران و كانادا، حجم مبادلات تجاري دوجانبه هنوز در حد قابل قبولي نيست. شناخت بهتر از بازارهاي دو كشور كه از برگزاري دو همايش در ايران و كانادا به‌دست آمده، موجب شده كه حجم مبادلات تجاري دوجانبه در سال 1378 با حدود 70 درصد رشد نسبت به سال قبل از ان مواجه شود.

ارزش مبادلات تجاري دوجانبه از 5/370 ميليون دلار در سال 1377 به 5/626 ميليون دلار در سال 1378 رسيد. كارشناسان عقيده دارند كه هنوز فرصت‌هاي تجاري و سرمايه‌گذاري بسياري وجود دارد كه مي‌تواند با درك متقابل از وضعيت اقتصادي، مورد استفاده قرار گيرد.

رشد 2/61 درصدي صادرات غيرنفتي ايران به كانادا و 70 درصدي واردات ايران از اين كشور، گرچه سبب افزايش حجم مبادلات تجاري دوجانبه در سال 1378 شد، اما در جريان اين مبادلات كسري تراز تجارت غيرنفتي ايـــن با كانادا نيز 4/72 درصد افزايـــش داشت و از 9/251 ميليون دلار در سال 1377 به 3/434 ميليون دلار در سال 1378 رسيد.

كارشناسان عقيده دارند كه با توجه به پيشرفت‌هاي اقتصادي - صنعتي كانادا در دو دهه گذشته، حضور اين كشور در پيمان تجارت آزاد آمريكاي شمالي (نفتا) و گسترش آتي اين پيمان به كشورهاي آمريكاي مركزي و حوزه درياي كاراييب و دسترسي كانادا به فناوري‌هاي پيشرفته به ويژه در بخش صنعت، توسعه مناسبات اقتصادي ايران با اين كشور، منافع درخور توجهي به دنبال خواهد داشت.

اولاً آنكه مجاورت بازار كانادا با ايالات متحده آمريكا، خود مي‌تواند به گسترش صادرات غيرنفتي ايران كمك بسزايي داشته باشد، زيرا بازار آمريكا شناخت به نسبت گسترده‌اي از محصولات غيرنفتي ايران دارد و سال‌ها خريدار اين محصولات بوده است. صدور فرش ايران به بازار آمريكا از طريق كانادا در سال‌هاي گذشته (اگرچه به‌طور غيرقانوني) موجب شد كه آمريكا تحريم‌هاي مربوط به واردات فرش از ايران را لغو كند، زيرا در عمل اين تحريم اجرا نمي‌شد.

دستيابي شركت‌هاي كانادايي به فناوري روز به ويژه در بخش‌هاي مختلف صنعت، امتيازي است كه مي‌تواند مورد استفاده صنعتگران و بازرگانان ايراني قرار گيرد و نه‌تنها كالاهايي با فناوري پيشرفته و استانداردهاي قابل قبول جهاني كه موردنياز بازار ايران است، وارد كشور شود، بلكه از طريق همكاري‌هاي مشترك سرمايه‌گذاري در بخش‌هاي صنعتي، جذب منابع سرمايه‌گذاري و فناوري روز به سهولت ميسر گردد. از سوي ديگر گسترش پيمان تجارت آزاد آمريكاي شمالي (نفتا) به آمريكاي مركزي با حضور كانادا سبب مي‌شود كه همكاري تجاري بازرگانان ايران و كانادا به گسترش بازارهاي صادرات غيرنفتي كمك كند.

كارشناسان به دلايل مختلف عقيده دارند كه روند مناسبات اقتصادي - بازرگاني ايران و كانادا مي‌بايست از راهبردي روشن تبعيت كند و راهكارهاي مناسب براي توسعه آن در نظر گرفته شود.

برگزاري همايش‌ها در خصوص فرصت‌هاي تجاري و سرمايه‌گذاري در ايران سبب مي‌شود كه بازرگانان و مديران صنايع كانادا تصوير روشن‌تري از نيازهاي بازار ايران و فرصت‌هاي تجاري و سرمايه‌گذاري در ايران به‌دست آورند و تبادل هيأت‌هاي تجاري ميان دو كشور به گسترش روابط ميان فعالان اقتصادي دو كشور كمك بسزايي خواهد داشت.

پيش از اين همايش فرصت‌هاي تجاري و سرمايه‌گذاري ايران در چهار شهر مهم كانادا (مونترال، كبك، ونكوور و اتاوا) برگزار شد. همچنين از طريق اتاق بازرگاني ايران و كانادا همايشي در همين زمينه در تهران برگزار گرديد كه در اين همايش‌ها، كارشناسان، مديران صنايع و بازرگانان دو كشور حضوري فعال داشتند و مقام‌هاي مسؤول دو كشور، ضمن طرح موانع رشد همكاري‌هاي اقتصادي - تجاري دوجانبه به ارزيابي راهكارهاي مناسب براي رفع اين موانع پرداختند.

در همين حال، فرصت‌هاي ارزشمندي براي شناخت و درك متقابل شرايط حاكم بر روابط اقتصادي - بازرگاني ميان فعالان اقتصادي بخش خصوصي، در دسترس قرار گرفت. اين همايش‌ها در توسعه روابط بازرگاني ميان دو كشور تأثير بسزايي داشته است.

با اين حال، بررسي آماري مربوط به تجارت ميان دو كشور نشان مي‌دهد كه كانادا تأمين‌كننده بخش عمده‌اي از كالاهاي اساسي و محصولات كشاورزي موردنياز ايران است و ايران نيز در صدور فرش دستباف و گليم، انواع ميوه و خشكبار و برخي مواد شيميايي، توانايي تجارت با كانادا را دارا مي‌باشد. در حالي كه فهرست اقلام وارداتي ايران از كانادا را مي‌تواند محصولات صنعتي (ماشين‌آلات و تجهيزات و كالاهاي سرمايه‌اي) بيشتري تشكيل دهد.

گسترش روابط دوجانبه، البته به عقد قراردادهاي سرمايه‌گذاري و همكاري براي اجراي پروژه‌هاي بزرگ نفتي و معدني در سال‌هاي اخير منجر شده است كه با شناخت وسيع‌تر از فرصت‌هاي تجاري و سرمايه‌گذاري در دو كشور مي‌تواند توسعه پيدا كند.

آمارهاي منتشره از سوي گمرك جمهوري اسلامي ايران نشان مي‌دهد كه ارزش صادرات غيرنفتي ايران به كانادا از 3/59 ميليون دلار در سال 1377 با 2/61 درصدافزايش به6/95 ميليون دلار رسيد كه بخش عمده آن را فرش دستباف تشكيل داد.

طبق اين امارها، بيش از 3/3 هزار تن فرش دستباف به ارزش 87 ميليون دلار در سال 1378 به بازار كانادا صادر شد. پس از فرش، انگور تازه به وزن 4/7 هزار تن و ارزشي حدود 3 ميليون دلار، پسته تازه و خشك به وزن 7/532 تن و ارزش 7/1 ميليون دلار، خرما به وزن 9/1 هزار تن و ارزش 5/810 هزار دلار، بخش عمده صادرات غيرنفتي ايران به بازار كانادا در سال 1378 را تشكيل داد.

صدور 6 تن اسيدهاي نوكلئيك و املاح آن به ارزش 442 هـزار دلار، 4/28 تن گليم دستبـــاف به ارزش 7/303 هزار دلار، 8/53 تن ظروف شيشه و سراميك به ارزش 7/211 هزار دلار، 5/800 تن كربن صنعتي به ارزش 4/207 هزار دلار، حدود 807 تن لوح چهارگوش ورني يا لعاب زده به ارزش 6/158 هزار دلار، 9/28 تن كفپوش مصنوعي به ارزش 9/110 هزار دلار و 3/30 تن بولدوزر به ارزش 4/92 هزار دلار از اقلام صادرات غيرنفتي ايران به بازار كانادا بود.

در مقابل ارزش واردات ايران از كانادا از 2/311 ميليون دلار در سال 1377، با 70 درصد رشد به 9/530 ميليون دلار در سال 1378 رسيد كه بخش عمده آن را گندم تشكيل داد.

طبق آمارهاي منتشره از سوي گمرك جمهوري اسلامي ايران، در سال 1378 در مجموع 4/2528 هزار تن گندم به ارزش حدود 341 ميليون دلار از كانادا وارد بازار ايران شد كه بخش عمدة واردات از اين كشور را دربرگرفت. پس از آن واردات 5/257 هزار تن دانه سويا به ارزش 7/66 ميليون دلار، 1/350 هزار تن دانه ذرت به ارزش 49 ميلـــيون دلار و 6/17 هزار تن خمير چوب شيميايي آماده شده به ارزش 5/10 ميليون دلار از اقلام مهم وارداتي ايران از آن كشور بود.

در همين حال ميزان واردات جو ايران از كانادا در سال 1378 به 3/52 هزار تن به ارزش 6 ميليون دلار، گوشت گاو منجمد شده به وزن 5/1 هزار تن و ارزش 2/4 ميليون دلار، اجزا و قطعات موتورهاي درون‌سوز تراكمي - احتراقي به وزن حدود 87 هزار تن و ارزش 4/3 ميـليون دلار، 5/346 هزار تن دستگاه‌هاي مبدل حرارتي به ارزش 2/3 ميلـيون دلار، 8/60 هزار تن زغال سنگ فشرده به ارزش حدود 3 ميليون دلار، 4/29 تن داروهاي آماده براي خرده‌فروشي به ارزش 9/2 ميليون دلار و 2/3 هزار تن كاغذ كرافت  براي كيسه‌هاي بزرگ به ارزش 6/2 ميليون دلار، از اقلام عمده وارداتي ايران از كانادا در سال 1378 بود.

كارشناسان عقيده دارند كه از نيروي انساني مهاجر و متخصص ايراني كه در كانادا زندگي مي‌كنند، مي‌توان براي گسترش مناسبات و همكاري‌هاي اقتصادي - تجاري ميان دو كشور بهره‌برداري كرد، مشروط بر آن كه فضاي مساعد قانوني براي تأمين اين منظور فراهم گردد. متخصصان ايراني ساكن كانادا با تجربيات و فناوري آموخته در اين كشور كه از سطح بالاي علمي - صنعتي و فناوري در بخش‌هاي مختلف برخوردار است، از طريق مشاركت شركت‌هاي كانادايي در طرح‌هاي سرمايه‌گذاري صنعتي - معدني ايران، مي‌توانند نقش كليدي در انتقال فناوري به ايران ايفا كنند.

كانادا كشوري مهاجرپذير است كه فضاي مساعدي را براي جذب نيروهاي متخصص خارجي فراهم آورده است. شماري از ايرانيان مقيم كانادا در سال‌هاي اخير به اين كشور مهاجرت كرده و در شركت‌هاي معتبر كانادايي فعال شده‌اند. كانادا امكان جذب نيروي كار (از طريق اعزام قانوني با مدت محدود) را نيز دارد و مي‌تواند فرصت‌هاي اشتغال براي نيروي انساني ايران ايجاد كند.