كشورهاي حاشيه جنوبي خليج فارس

بازار پوياي گل و گياهان زينتي ايران است

 

اشاره:

  وجود مزيت نسبي خدادادي در هر كشوري قابل حصول و بهره‌گيري نيست. ايجاد اين گونه مزيت‌ها به صورت مصنوعي، همواره با هزينه‌هاي سنگين سرمايه‌گذاري امكان‌پذير مي‌شود. اما در ايران اسلامي مزيت‌هاي نسبي بسياري براي توليد انواع كالاها وجود دارد كه متأسفانه هنوز ناديده گرفته مي‌شوند و سرمايه‌گذاري‌ها و پشتيباني‌هاي لازم براي بهره‌گيري مناسب از آنها در جهت رونق توليد و صادرات و ايجاد اشتغال صورت نگرفته است.

 يكي از اين مزيت‌هاي خدادادي، آب و هوا مي‌باشد كه امكان پرورش انواع محصولات زراعي و باغي را فراهم مي‌آورد. ايران كشوري چهارفصل است كه امكان كشت و پرورش انواع گياهان از جمله گل‌ها و گياهان زينتي در آن به وفور وجود دارد.

  در خصوص مزيت‌هاي نسبي ايران براي پرورش و صادرات گل‌ها و گياهان زينتي، مشكلات و تنگناهاي موجود در اين راه و راهكارهاي رفع معضلات و  رشد صادرات اين بخش، خبرنگار نشريه «بررسي‌هاي بازرگاني» با آقاي مهندس جلال عجايبي رييس هيأت مديره اتحاديه تعاوني‌هاي توليدكننده گل و گياه سراسر كشور و رييس اتحاديه فروشندگان گل تهران و عضو اتحاديه صادركنندگان ميوه، تره‌بار و گل و گياه گفت‌وگويي دارد كه با هم مي‌خوانيم.

     

     

 

n ميزان توليد گل و گياهان زينتي توسط بخش خصوصي و دولتي را اعلام فرماييد.

Ž اصولاً گل و گياه در ايران توسط بخش خصوصي توليد مي‌شود و بخش دولتي هيچگونه سرمايه‌گذاري در اين زمينه انجام نداده است و بالطبع توليدي ندارد. البته مقاديري گل و گياه زينتي توسط شهرداري‌ها براي سازمان پارك‌ها و پارك‌هاي مختلف شهر توليد مي‌شود كه آن هم به علت گراني قيمت تمام شده كه نشأت گرفته از هزينه بالاي كارگري و ديگر مخارج سنگين شهرداري‌ها است، توليدات آنان هيچگاه مناسب براي بازار داخلي نبوده است.

شايد بتوان گفت فقط 5 درصد توليد گل‌ها و گياهان زينتي توسط بخش دولتي و 95 درصد از سوي بخش خصوصي صورت مي‌گيرد.

n آيا شهرداري هنوز به صادرات گل و گياهان زينتي مشغول است؟

Ž شهرداري به طور مستقل هيچگونه صادراتي ندارد، اما مدتي يك شركت به نام شركت «گل‌شهر» كه به سازمان پارك‌ها وابسته بود، اقدام به جمع‌آوري گل خشك و گل تازه و صادرات آن كرد.

البته پس از مدتي اين صادرات متوقف شد و براساس اطلاعات به‌دست آمده، اكنون سازمان پارك‌ها جايگزين شركت گل‌شهر شده است.

n با توجه به مشكلات مبتلابه توليد گل‌ها و گياهان زينتي، آيا توليد و صادرات اين محصول داراي مزيت نسبي است؟

Ž توليد گل و گياهان يكي از سودآورترين محصولات كشاورزي است. محصولات گل و گياهان در مناطقي كه توليد محصولات كشاورزي رونق چنداني ندارد، مي‌تواند جايگزين شود.

براي مثال، در برخي زمين‌ها كه سنگي و شني است، نمي‌توان گندم توليد كرد. در اين زمين‌ها با ايجاد گلخانه‌هاي پيش‌ساخته و نيز گلخانه‌هايي كه مي‌توان آنها را آماده كرد، به توليد گل و گياه مناسب پرداخت.

اصولاً توليد گل و گياه نسبت به ساير محصولات كشاورزي مزيت بيشتري دارد.

در زمينه صادرات نيز اگر توليدات گل و گياه با مواردي كه به آنها اشاره شد، انجام پذيرد، نسبت به صادرات ميوه و سبزي برتري خواهد داشت. البته به دليل حساس بودن پرورش گل و گياه و نيز مشكلات عديده‌اي كه بر سر راه صادرات اين محصولات وجود دارد، فعاليت كمتري روي توليد و صادرات گل و گياهان زينتي صورت مي‌گيرد.

n وضعيت توليد و صادرات گل و گياهان زينتي از قبل از پيروزي انقلاب اسلامي را تشريح فرماييد.

Ž ايران تا پيش از پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي،‌ واردكننده گل‌ها و گياهان زينتي بود.

در سال‌هاي 56 و 57 حدود 10 ميليارد ريال گل و گياه، بذر، نهال و پياز گل وارد شد. با وجود كمبود مواد اوليه، در اين زمينه كار توليد آغاز شد، البته در جريان انقلاب وقفه‌اي در امر توليد گل‌ها و گياهان زينتي پديد آمد، اما با تعداد بسيار كمي از گل‌هاي مختلف كه از بقاياي گل‌هاي وارداتي بودند، كار توليد آغاز شد و در فاصله‌اي حدود يك سال در تمامي زمينه‌ها توليد آغاز شد و تا سال 1361 به خودكفايي رسيديم.

جنگ تحميلي باعث شد گلخانه‌ها به طور اصولي بازسازي نشوند و در نتيجه با يك سيستم سنتي،‌ توليد ادامه يافت. بر اثر بازسازي نشدن گلخانه‌ها، فقدان سرمايه‌گذاري در توليد گل و گياه و نيز بنيه مالي ضعيف توليدكنندگان، اين بخش به مقدار زيادي از توليد روز جهاني عقب ماند.

با تمامي اين مشكلات تعداد توليدكنندگان گل و گياهان كه در سال 57 و ابتداي سال 58 حدود 130 تا 140 واحد بود، امروز به 5 تا 7 هزار واحد در سراسر كشور رسيده است.

اين تكامل وسيع با همان فرهنگ و سيستم قديمي توليد صورت گرفته است، در نتيجه جهشي كه بايد به‌دست آيد، هنوز به دست نيامده است.

در سال 1376 طرح بازسازي گلخانه‌ها به وزارت كشاورزي تقديم شد. در اين رهگذر مي‌بايستي 700 هزار متر مربع گلخانه پيش‌ساخته و خودكار (اتوماتيك) از خارج وارد مي‌شد و نياز به 48 ميليون دلار سرمايه‌گذاري داشت. اما در اين زمينه همكاري لازم صورت نگرفت.

البته به وزارت كشاورزي پيشنهاد شده بود، اين ميزان سرمايه‌گذاري به صورت معاوضه‌اي در اختيار توليدكنندگان گل و گياه قرار گيرد و پس از 5 سال از محل ارز حاصل از صادرات گل‌ها و گياهان زينتي بازپرداخت شود.

توليدكنندگان گل و گياه هنوز هم به دنبال اين طرح هستند، اما با قيمت هر دلار 8000 ريال سرمايه‌گذاري در اين زمينه مقرون به صرفه نيست. امروز بازسازي آغاز شده و بخش‌هاي مختلف آماده سرمايه‌‌گذاري در رشته توليد گل و گياه هستند، شايد بتوان در آينده نزديكي جبران گذشته را كرد.

n صادرات گل‌ها و گياهان زينتي از چه سالي آغاز شد؟

Ž صادرات گل و گياه از اوايل دهه 1360 آغاز شد. ابتدا گل‌هاي ايراني به صورت نمونه به خارج ارسال شد. اين امر تداوم يافت تا اينكه كم‌كم بازار كشورهاي حاشيه جنوبي خليج فارس به روي گل‌ها و گياهان زينتي ايران باز شد.

بخش خصوصي فعال در رشته توليد گل‌ها و گياهان زينتي براي آنكه به بازارهاي بين‌المللي دست يابند، در نمايشگاه‌هاي مختلف خارجي شركت كردند و راه صادرات را براي گل و گياهان ايران گشودند.

n شركت در نمايشگاه‌هاي بين‌المللي گل و گياه در كشورهاي مختلف چه ثمراتي را دربرداشت؟

Ž حضور در نمايشگاه بين‌الملل گل و گياه ژاپن باعث شد گل «گلايل» ايران مدال طلا، گل «استرليزيا» مدال نقره و گل «سوسن» مدال برنز را كسب كند. اين مدال‌ها بين 85 كشور توليدكننده و صادركننده گل و گياه جهان به ايران تعلق گرفت.

متأسفانه به دليل دوري فاصله بين ايران و ژاپن،‌ صادرات گل‌ها و گياهان زينتي ايران به اين كشور آنطور كه بايد  موفق نبوده است.

توليدكنندگان گل و گياه همچنين سعي كردند به بازارهاي اروپايي نفوذ كنند و در نتيجه با حضور در نمايشگاه «پلان‌تك» آلمان موفق شدند، گل «مريم» ايران را عرضه كنند.

عطر و بوي گل مريم ايران باعث معرفي اين گل به كشورهاي اروپايي شد. پس از آن  سعي شد ايران به عضويت در اتحاديه بين‌المللي صادركنندگان و واردكنندگان گل و گياه در اروپا درآيد. اين تلاش بالاخره در سال 1375 ثمر داد و از آن پس ايران عضو اين اتحاد بين‌المللي شده است.

عضويت در اين اتحاديه باعث شد توليدكنندگان و صادركنندگان بتوانند محصولات گل و گياه خود را در بازار اروپا و كشورهاي ديگر به فروش برسانند. البته به دلايل مشكلات مبتلابه صادرات گل و گياه، اين محصول ايراني موفقيت زيادي در بازارهاي اروپايي نداشته است. شايد بتوان در آينده با ايجاد امكانات لازم در امر صادرات، اين بخش را فعال كرد و مازاد گل و گياه را به كشورهاي خارجي صادر كرد.

n توليدكنندگان‌ گل‌ها و گياهان زينتي براي جبران عقب‌ماندگي در زمينه سرمايه‌گذاري در گلخانه‌هاي با فناوري روز، چه سياستي را دنبال كردند؟

Ž توليدكنندگان اين رشته در فضاي آزاد مناطق مستعد پرورش گل و گياه اقدام به توليد كردند. بندرعباس،‌ دزفول، چابهار، مازندران و... از جمله اين مناطق بودند.

در بندرعباس، ميناب و دزفول تمامي توليدات زمستاني مانند رز، مريم، گلايل و ساير گل‌هاي پيازي در فضاي باز توليد شد و امروز در زمستان به هيچ‌وجه كمبود گل مشاهده نمي‌شود. البته مقادير زيادي از اين توليدات نيز به خارج صادر مي‌شود.

n چرا در ايران گل‌هاي حاره‌اي كه بازار جهاني آن مطلوب است، در سطح وسيع توليد نمي‌شود؟

Ž دليل اصلي آن،‌ نبود سرمايه‌گذاري است. البته يكي از سرمايه‌گذاران ايراني در شمال كشور در زمينه گل «اركيده» و گل‌هاي حاره‌اي سرمايه‌گذاري‌هاي قابل قبولي كرده است. اين سرمايه‌گذار با ايجاد گلخانه‌هاي مناسب و با استفاده از رطوبت هواي شمال،‌ يكي از موفق‌ترين مزارع توليد گل اركيده در سطح جهان را ايجاد كرده است.

اين سرمايه‌گذار كه امروز در رده توليدكنندگان معتبر گل اركيده قرار دارد،  به عضويت انجمن بين‌المللي گل اركيده درآمده و در آن انجمن نيز تدريس كرده است.

 

اجراي طرح بازسازي گلخانه‌ها كه به وزارت جهاد كشاورزي پيشنهاد شده است، مستلزم تأمين 48 ميليون دلار سرمايه‌گذاري براي واردات 700 هزار متر مربع گلخانه پيش‌ساخته و خودكار است كه هنوز همكاري در اين زمينه صورت نگرفته است.

 

البته گل‌هاي استرليزيا و برخي گل‌هايي كه بايد در مناطق حاره توليد شود، در اغلب نقاط كشور در زير نايلون توليد مي‌شود. علت آن گرماي فوق‌العاده بالاي ايران، نور زياد و روزهاي طولاني در طول سال است.

اگر بخش تحقيقات گل و گياه توسعه يابد و بتوان در مناطقي چون اهواز، بندرعباس، دزفول و چابهار كه مستعد پرورش گل و گياه حاره‌اي هستند، سرمايه‌گذاري كرد، قادر خواهيم بود مانند كشورهاي حاره‌اي در سطح وسيع گل و گياه توليد و صادر كنيم.

كمبود سرمايه، رسيدگي نشدن به امر تحقيقات و نبود فناوري، امتياز پرورش و متعاقب آن صادرات گل‌هاي حاره‌اي را از توليدكنندگان ايراني گرفته است.

n آيا گل‌هاي ايراني به اندازه گل‌هاي كشورهاي عمده صادركننده گل و گياه در بازارهاي جهاني ارزش دارد؟

Ž اصولاً گل‌هاي ايراني بي‌ارزش‌تر از گل‌هاي ديگر كشورهاي صادركننده نيست.

صادركنندگان، هر نوع گلي كه به بازارهاي جهاني ارسال كرده‌اند، مورد استقبال خريداران قرار گرفته است.

گل خاصي كه در كشورهاي صادركننده گل و گياه توليد نمي‌شود، اما در ايران به وفور توليد مي‌شود، گل مريم است.

البته به‌تازگي كشورهاي اسپانيا و ايتاليا اقدام به پرورش گل مريم كرده‌اند، اما اين گل يك گل بومي ايراني است. عطر مريم ايراني را كمتر گل كشورهاي ديگر دارا است.

گل مريم ايران در نمايشگاه‌هاي اروپايي عرضه شد و جايگاه خاصي را براي خود به دست آورد.

گل‌هاي ديگر ايراني نيز جزو گل‌هاي شاخص محسوب مي‌شوند. اگر بتوان گونه‌هاي جديد رز را به ايران آورد، در زمينه اين نوع گل نيز در بازارهاي جهاني حرفي براي گفتن خواهيم داشت.

گلايل ايراني در سطح بسيار بالايي عرضه شده است. اين نوع گل در اروپا جزو گل‌هاي ارزشمند محسوب مي‌شود.

گلايل ايران از گلايل ساير كشورها مرغوب‌تر و شاخص‌تر است، منتها به علت تنوع اندك رنگ‌بندي، خيلي موفق نبوده است.

اخيراً با وارد كردن پياز گل گلايل  توليد رنگ‌هاي متعدد، موفق شده‌ايم رنگ‌بندي گلايل ايراني را تكامل بخشيم و اكنون گلايل ايران جايگاه بسيار مطلوبي در بازارهاي جهاني كسب كرده است.

n گل‌ها و گياهان زينتي ايران به كداميك از بازارهاي جهاني به طور مستمر صادر مي‌شود؟

Ž بازار پوياي گل‌ها و گياهان زينتي ايران، كشورهاي حاشيه جنوبي خليج فارس است. براي صدور گل‌ها و گياهان زينتي ايران به دبي و كويت پروازهاي هفتگي به‌طور مستمر در جريان است.

در آسياي ميانه گل و گياه ايراني به صورت فصلي و مستمر صادر مي‌شود. البته استمرار صادرات گل به اين بازارها كمتر است، اما در ايام ژانويه، گل ايران در سطح وسيعي وارد بازار كشورهاي آسياي ميانه مي‌شود.

n مشكلات مبتلابه توليد گل و گياهان تزييني را اعلام فرماييد.

Ž در بخش توليد بايد گفت پايه صادرات، توليد است. اگر توليد مرغوب، قابل عرضه و در سطح انبوه وجود نداشته باشد، صادرات مفهومي ندارد. خريداران خارجي هنگام مذاكره درخواست اقلام هفتگي بين 100 تا 200 هزار شاخه گل را دارند، بنابراين چنانچه ايران بخواهد صادركننده موفقي باشد، بايد توليد وسيعي داشته باشد. به ديگر سخن بايد توليد به صورت انبوه انجام شود.

توليدكنندگان در زمينه‌هاي رز، گلايل، مريم و گل‌هايي كه به صورت پيازي توليد مي‌شوند، توانسته‌اند موقعيت توليد انبوه را حفظ كنند، اما در خصوص ساير گل‌ها مانند ميخك، لاله، ليليوم، زنبق، سنبل،‌ ژانكي (نرگس زرد كه به صورت پياله‌اي بزرگ است) و ايريس كه در بازارهاي جهاني مشتريان زيادي دارند، به دليل آنكه در پرورش پياز آنها ضعيف هستيم، بايد پياز آنها را وارد كنيم و نمي‌توانيم به‌طور مستمر آنها را در سطح انبوه توليد كنيم.

اين مشكل تنها خاص ايران نيست، بلكه كشورهاي اسراييل، كلمبيا و آفريقاي جنوبي نيز اين مشكل را دارند. اما آنها با امكانات وسيع خود از هلند و ديگر كشورهاي اروپايي پياز اين گونه گل‌ها را وارد مي‌كنند و پس از پرورش، به همان كشورها صادر مي‌نمايند.

چنانچه پياز اين گونه گل‌ها را بتوان به مقدار مورد نياز وارد كرد، پس از كاشت، گل‌هاي آن را مي‌توان صادر كرد، سپس پياز آن را تقويت كرده و پرورش داد و پس از چند نوبت به خودكفايي رسيد.

توليدكنندگان داخلي روي اين موضوع فعاليت عمده‌اي انجام داده‌اند تا بتوانند مشكل كمبود توليد پياز گل را مرتفع سازند.

مشكل ديگري كه در زمينه گل‌ها و گياهان زينتي در كشور به چشم مي‌خورد، گراني امكانات توليد مثل كود، سم و ديگر نيازهايي كه براي توليد گل مرغوب وجود دارد، مي‌باشد.

اگر كود و سم و ديگر امكانات توليد مثل ديگر كشورهاي اروپايي به وفور در اختيار توليدكنندة ايراني قرار گيرد، موقعيت توليد گل ايران بهبود مي‌يابد و به‌راحتي وارد بازارهاي جهاني خواهيم شد.

در دسترس نبودن فناوري روز و مشكل ساخت‌وساز گلخانه‌هاي مجهز باعث شده است توليد انبوه گل‌ها و گياهان زينتي در ايران صورت نگيرد. مشكلات توليد بر روي صادرات به‌طور مستقيم اثر مستقيم دارد و يكي از مشكلات عمده صادركنندة ايراني آن است كه نمي‌تواند به تقاضاي مشتري به موقع و مطابق با استانداردهاي جهاني پاسخ دهند.

n ميزان توليد گل در ايران روزانه چقدر است؟

Ž در حال حاضر توليدكنندگان ايراني حداقل روزانه 5/1 ميليون شاخه گل توليد مي‌كنند، اما به علت نبود مشتري كافي در بازار داخلي، حدافل 50 تا 70 درصد اين گل‌ها ضايع مي‌شود.

در مغازه‌هاي گل‌فروشي هميشه انبوه گل وجود دارد، در حالي كه در هيچ كشور اين صحنه ديده نمي‌شود. اين امر به علت زيادي توليد است.

n مشكلات مبتلابه صادرات گل‌ها و گياهان زينتي را ذكر فرماييد.

Ž در بخش صادرات نيز مشكلات زيادي وجود دارد كه مهمترين آنها عبارتند از:

الف) بسته‌بندي: بسته‌بندي گل و گياه در ايران به هيچ‌وجه نمي‌تواند قابل رقابت با اروپا باشد. كارتن‌هاي صادراتي براي گل و گياه جزو كارتن‌هاي پنج‌لايه است، اما به محض آنكه آب به اين كارتن‌ها مي‌رسد، از بين مي‌روند.

كارتن‌هاي اروپايي از نوع استخواني است و بسيار محكم مي‌باشد. موضوع بسته‌بندي و مشكل كارتن، مي‌تواند به صادرات لطمه بزند.

ب) موضوع قرنطينه نيز مشكلاتي را براي صادرات گل و گياه پديد آورده است. صادركنندگان گل‌ها و گياهان زينتي نياز به يك قرنطينه دايمي در اين بخش دارند.

سازمان حفظ نباتات بايد گل و گياه را در مبداء مورد رسيدگي قرار دهد. گل بايد در داخل گلخانه به صورت سالم توليد شود، زيرا اگر گل ويروس‌دار از گلخانه خارج شود، به‌هيچ‌وجه نمي‌توان بيماري آن را از بين برد. بنابراين قرنطينه كشور بايد با نظارت مستمر و مداوم بر سيستم توليد داشته باشد تا با ارايه طرق صحيح از توليد محصول ناسالم جلوگيري كند. اگر توليد در مبداء سالم باشد، صادرات راحت انجام مي‌شود.

صادركننده ممكن است گل را خريداري كند، اما وقتي براي صدور به قرنطينه مي‌برد، اشكالات زيادي را مشاهده مي‌كند و مجبور مي‌شود از صدور آن خودداري كند. در بازارهاي جهاني نيز وقتي گل ايراني را ناسالم ببينند، از تحويل گرفتن آن خودداري مي‌كنند.

ج) نداشتن سيستم حمل‌ونقل صحيح و كامل نيز از جمله مشكلات مبتلابه صادرات است. به علت حساس بودن گل‌ها و گياهان زينتي تنها راه حمل محموله‌هاي صادراتي با توجه به دور بودن مسير، هواپيما است، اما چون سرويس منظمي در حمل‌ونقل بار هوايي وجود ندارد، در نتيجه از هواپيماهاي مسافري استفاده مي‌شود.

هواپيماهاي مسافري نيز به دليل آنكه اغلب مواقع بار مسافران زيادتر از حد معمول است، از حمل بارهاي صادراتي ممانعت مي‌ورزند و گل و گياهان صادراتي در فرودگاه مي‌ماند. اين امر باعث از بين رفتن محموله مي‌شود و صادركننده با ضرر جبران‌ناپذيري مواجه مي‌شود.

اگر يك صادركننده در سال دو بار با چنين مشكلي مواجه شود، انگيزة صادرات در او از بين مي‌رود، در نتيجه صادركنندگان در اين رشته كه مخاطره‌پذيري آن زياد است، حاضر به سرمايه‌گذاري نمي‌شوند.

دولت بايد در دادن سرويس حمل‌ونقل هوايي و بيمه محصولات، صادركنندگان كل و گياه را ياري دهد و امكانات صادرات را براي آنها فراهم سازد تا صادركننده به راحتي گل و گياه را صادر نمايد.

د) مشكل ديگر صادرات گل و گياه، فقدان يك پايانه صادراتي است. براي احداث پايانه صادراتي سال‌هاي متمادي است كه كوشش شده است، اما بر اساس مشكلاتي كه در امر صدور پروانه از طريق شهرداري و نيز فقدان همكاري برخي سازمان‌ها وجود دارد، هنوز مجوز ساخت اين پايانه صادر نشده است.

نبود چنين پايانه‌اي، حركت صادرات گل و گياه را در عمل با مشكل مواجه ساخته است. اگر اين پايانه كه شامل بخش‌هاي قرنطينه، گمرك، هواپيمايي، بانك، بيمه و بقيه سرويس‌ها است، ايجاد شود، كلية توليدكنندگان واقعي گل‌ها و گياهان زينتي محصولات خود را به اين محل مي‌آورند و از آنجا صادركنندگان محصول موردنياز صادرات خود را خريداري و پس از بسته‌بندي، صادر مي‌كنند. در هلند بيش از 7 پايانه صادراتي وجود دارد كه هر كدام روزانه 200 تا 400 ميليون دلار گل و گياه را ظرف 3 ساعت منتقل مي‌كنند.

چنين پايانه‌اي مي‌تواند 5/1 ميليون شاخه گل توليدي در روز را به صادرات تبديل كند و در نتيجه صادرات رونق مي‌گيرد.

وجود پايانه‌هاي صادراتي، واسطه‌هاي بين توليدكننده و صادركننده را نيز از بين مي‌برد. بسياري از صادركنندگان از اين امر گله دارند كه در بازار هر شاخه گل قيمت پاييني دارد، اما وقتي بخواهند آن را صادر كنند، بايد هر شاخه گل را با قيمت بالايي خريداري كنند. نبود پايانه صادراتي باعث مي‌شود واسطه‌ها قيمت هر شاخه گل را در حد چشمگيري افزايش دهند. پايانه صادراتي اصولاً حلقه‌اي بين توليدكننده، صادركننده و مصرف‌كنندة داخلي است.

ايجاد پايانه صادراتي باعث مي‌شود هر صادركننده در آن پايانه يك دفتر صادراتي داشته باشد و توليدكنندگان محصول خود را يك جا و در اين پايانه عرضه و صادركنندگان نيز نيازهاي خود را از اين محل تأمين كنند.

هـ ) در امر صادرات در سال‌هاي گذشته موفقيت‌هاي زيادي كسب شده است، اما سيستم بانكي مددكار صادركنندگان نيست، در نتيجه صادرات گل و گياه فقط با اعتماد به خريدار خارجي صورت مي‌گيرد و سيستم پيله‌وري بر آن حكمفرما است. اين امر ضايعات و سوخت‌وسوز فراواني براي صادركننده دارد و اغلب صادركنندگان متضرر شده‌اند.

n چند درصد صادرات گل و گياهان زينتي ايران با گشايش اعتبار اسنادي انجام مي‌گيرد.

Ž عمده صادرات گل و گياهان زينتي به صورت اماني انجام مي‌گيرد. ميزان گشايش اعتبار در رشته صادرات گل و گياه كمتر از يك درصد مجموع صادرات اين بخش است و علت اصلي آن نيز نبود خدمات بانكي براي صادرات است.

البته در زمينه واردات مايحتاج اين رشته نيز بانك‌ها مشكلاتي را براي فروشنده ايجاد مي‌كنند. آنها جنس را ارسال مي‌كنند، اما پول آن را شش ماه بعد دريافت مي‌نمايند، كمتر فروشنده‌اي حاضر به اين نوع معامله با طرف ايراني است.

n آيا توليدكنندگان گل و گياهان زينتي مايحتاج خود را به راحتي وارد كشور مي‌كنند؟

Ž در امر واردات مشكلات زيادي وجود داشت، اما با همكاري صميمانه وزارت كشاورزي در چند سال گذشته، موافقت‌هاي لازم براي ورود نيازهاي توليد از سازمان حفظ نباتات دريافت شد.

 

خريداران خارجي دست‌كم متقاضي دريافت 100 تا 200 هزار شاخه گل در هفته مي‌باشند. اگر ايران بخواهد صادركننده موفقي باشد، بايد در زمينه توليد انبوه سرمايه‌گذاري كند

 

البته با بالا رفتن نرخ ارز، واردات كالاهاي موردنياز مقرون به صرفه نيست، اما براي ادامه توليد با كيفيت بالا به اجبار واردات محصولات موردنياز مانند پياز گل صورت مي‌گيرد.

n ميزان صادرات گل و گياه در برنامه دوم را اعلام فرماييد.

Ž صادرات گل و گياه در برنامه دوم توسعه اوج گرفت. در سال‌هاي 71 تا 74 نمايشگاه گل و گياه در ايران تشكيل شد و اين نمايشگاه باعث شد ارزش صادرات گل و گياهان ايران كه در سال 1371 حدود 500 هزار دلار بود، به مرز 5 و بالاي 5 ميليون دلار در سال‌هاي 74 و 75 برسد. در واقع ارزش صادرات گل و گياهان زينتي در برنامه دوم 5/2 برابر شد و ظرف 5 سال 5/12 ميليون دلار گل و گياهان زينتي صادر شد.

n پيش‌بيني شما براي صدور گل و گياه در برنامه سوم توسعه چيست؟

Ž اگر دولت بتواند امكانات لازم را براي صادرات فراهم آورد تا از ضايعات اين محصولات جلوگيري شود، پيش‌بيني مي‌شود صادرات به بيش از 30 ميليون دلار در طول 5 سال برسد. تحويل مستمر و به صورت انبوه به خريداران خارجي، بازارهاي بسيار مطلوبي را براي گل و گياه ايران ايجاد خواهد كرد.

آلمان بر اساس يك قرارداد سالانه 300 ميليون دلار گل و گياه از ايران درخواست دارد كه به دليل نبود توليد انبوه، نمي‌توان اين ميزان گل را به كشور يادشده صادر كرد.

هدف صادركنندگان واقعي گل و گياه صدور 100 ميليون دلار از اين محصولات در سومين برنامه پنج‌ساله توسعه اقتصادي كشور است، اما كمبودها اجازه دستيابي به اين ارقام را نمي‌دهد.

n آيا نمايشگاه‌هاي بين‌المللي گل و گياه براي عرضه گل و گياهان زينتي ايران مفيد هستند؟

Ž نمايشگاه‌هاي بين‌المللي گل و گياه در جهان پايه‌هاي صادرات اين محصولات هستند. حضور در نمايشگاه‌هاي خارجي، توليدكنندگان و صادركنندگان ايراني را با جهش‌ها و تحولات صورت گرفته در زمينه توليد گل و گياه آشنا مي‌سازد.

حضور در اين نمايشگاه‌ها، توليدكنندگان را با بازارهاي صادراتي و سليقه خريداران خارجي آشنا مي‌كند.

ورود به نمايشگاه‌هاي خارجي باعث مي‌شود خط توليد بهبود يابد و صادرات افزايش پيدا كند، اما متأسفانه به دليل وجود كمبودهايي كه اشاره شد، براي حضور مستمر در بازار با مشكل روبه‌رو هستيم.

صادركنندگان و توليدكنندگان گل و گياه ايران نياز مستمر به حضور در نمايشگاه‌هاي داخلي و خارجي دارند، اما چون تمكن مالي ندارند، اين حضور با وقفه انجام مي‌گيرد.

اتحاديه طي چند سال گذشته براي حضور توليدكنندگان و صادرگنندگان در نمايشگاه‌هاي خارجي كمك‌هاي زيادي كرد، اما برخي سازمان‌ها مشكلاتي را براي اتحاديه به‌وجود آوردند.

سازمان‌هاي ذيربط نمايشگاهي نيز امروزه حضور در نمايشگاه‌هاي خارجي را با ديد كاسبكارانه مي‌نگرند، در نتيجه براي يك صادركننده صرف ندارد، در نمايشگاه‌هاي خارجي شركت كند، زيرا هزينه اين حضور به قدري گزاف است كه از عهده آن برنمي‌آيد.

البته اگر حضور يك صادركننده در نمايشگاه خاصي ضروري باشد، اتحاديه به كمك آن صادركننده مي‌رود و زمينه را براي حضور وي در آن نمايشگاه فراهم مي‌سازد.

n آيا پيمان‌سپاري براي صادرات گل و گياه را مثبت تلقي مي‌كنيد؟

Ž به‌طور كلي پيمان ارزي در زمينه گل و گياه زياد نبوده است، اما اگر پيمان نباشد، بهتر است. دولت بايد مطمن باشد صادركنندگان واقعي گل و گياه براي آنكه مخارج توليد خود را تأمين كنند، حتماً دلار حاصل از صادرات را به كشور بازمي‌گردانند.

در مقابل صادرات، نيازهاي فناوري و محصولات مورد درخواست توليدكننده در اين رشته وارد كشور مي‌شود. پيمان ارزي امري دست‌وپاگير است و بايد حذف شود.

n آيا در زمينه صادرات گل و گياه از روش‌هاي نوين تجاري استفاده مي‌شود؟

Ž اين امر به‌تازگي آغاز شده است، برخي براي صدور توليدات خود از اينترنت استفاده مي‌كنند، اما هنوز عرضة كالا روي اينترنت مقدور نيست، چرا كه توليدكنندة ايراني هنوز حرفي براي گفتن ندارد.

n توصيه شما به صادركنندگان گل و گياهان زينتي چيست؟

Ž صادركنندگان بايد اتحاديه صادركنندگان گل و گياه را تكميل كرده و خود را با استانداردهاي بين‌المللي تطبيق دهند.

صادركنندگان بايد خودشان جلوي صادرات متفرق و بازارخراب‌كن را بگيرند.

گل ايران نبايد با كاميون به باكو و ارمنستان صادر شود، زيرا در مقصد «گل» استاندارد به دست مصرف‌كننده نمي‌رسد.

صادركنندگان نبايد گل را به صورت فله‌اي صادر كنند، چرا كه كيفيت گل تا 60 درصد كاهش مي‌يابد. صادركنندگان بايد گل را دانه دانه جدا كرده و در كارتن‌هاي مقاوم بسته‌بندي كنند، سپس روانه بازارهاي بين‌المللي بنمايند.

صادرات بايد از سيستم فله‌اي و مرزنشيني خارج شود و به صورت صادرات صنعتي مطابق با فناوري روز انجام گيرد.

n اتحاديه صادركنندگان گل و گياه چه كمك‌هايي به صادركننده كرده است؟

Ž اتحاديه صادركنندگان گل و گياه كمك‌هاي زيادي به صادركنندگان كرده است، به طوري كه اين كمك‌ها خارج از انتظار اين قشر بوده است.

اتحاديه در كشورهاي آلمان، ارمنستان، امارات متحده عربي، كويت، ژاپن، جمهوري آذربايجان و روسيه نمايشگاه‌هاي تخصصي تشكيل داده است تا صادرات گل و گياهان زينتي ترويج يابد.

در جريان برپايي اين نمايشگاه‌ها، اتحاديه بودجه‌هاي لازم را در اختيار صادركنندگان قرار داد و در برخي موارد حتي براي خريد گل آنان نيز، هزينه كرد.

البته به‌تازگي درآمد اتحاديه كاهش يافته است در نتيجه حضور در نمايشگاه‌ها نيز تا حدودي متوقف شده است.