 |
|
|||||||
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|||
 |
||||||||
| > ماهنامه بررسيهاي بازرگاني > ماهنامه بررسيهاي بازرگاني شماره 161 |
|
تجارت از رونق تا بهرهوري
اشاره:
تجارت جهاني و رقابت براي نفوذ در بازارها، همواره دچار
تنشهايي بوده است. با وجود آنكهتجارت، موتور توسعه و رشد اقتصادي تلقي ميشود،
اقدامهاي مجازاتگونه كشورها و بلوكهايتجاري عليه يكديگر ميتواند روند آزاد تجارت جهاني
را آسيبپذير و بر توسعه و رشد اقتصاديكشورها اثر گذارد.
منازعه تجاري ميان آمريكا و اتحاديه اروپا به ويژه در خصوص
محصولات كشاورزي در دو دههگذشته همواره وجود داشته است و دو طرف بحث يارانههاي
صادراتي و تعرفههاي تنبيهي را دنبالكردهاند. وجود سازمان جهاني تجارت و مقررات آن
براي آزادسازي تجارت و دسترسي آسانتر بهبازارها، عاملي براي حل اين منازعات تلقي
ميشود.
منازعه تجاري آمريكا و اروپا بر سر تجارت محصولات كشاورزي از
اواسط سال گذشته ميلادي بارديگر اوج گرفت، اما به تدريج به سوي مصالحه پيش ميرود.
مقاله حاضر كه با عنوان «تجارت؛ از رونق تا بهرهوري» در نشريه
اكونوميست به چاپ رسيده وتوسط خانم ليلي عمراني ترجمه و تلخيص شده است، نگاهي به
روند منازعه تجاري آمريكا و اتحاديهاروپا دارد.
اروپا ميخواهد از تعرفههاي تلافيجويانه با اعطاي امتيازات،
تغيير گرايش دهد. در صورت موفقيت،اين امر ميتواند جنگهاي تجاري را به
بهرهوريهاي تجاري تبديل كند.
منازعه بين آمريكا و اروپا بر سر قانون مالياتي شركت فروشهاي
خارجي Foreign Sales Corporation(FSC) تا پايان سال ميلادي گذشته به حد انفجار رسيد، ولي اين احتمال
وجود دارد كه اين منازعه بهترينچيزي باشد كه ميتواند طي ساليان براي
تجارت رخ دهد. چرا اينطور است؟
دليل
آن، طريقي است كه كميسيون اروپا خواهان تلافي آن است و اين كار را با
تحميل تعرفههاي تنبيهيبر كالاهاي ساخت آمريكا و گرفتن امتياز گشايش بازار
آمريكا، انجام ميدهد. اگر اين عمل صورت بگيرد،در آن صورت جريان عمل (سيكل)
تلافيجويانه بين دو طرف ميتواند از يك حالت بد به حالت خوبتبديل شود.
اجراي
قانون مالياتيFSC موجب كاهش ماليات براي صادركنندگان آمريكايي ميشود.
اتحاديه اروپاگلهمند بود كه سازمان جهاني تجارت تصميم گرفته و به اين
نتيجه رسيده است كه قانون مالياتي از قوانينخود تخطي كرده است و به
آمريكا تا اول اكتبر مهلت داده شده بود آن را اصلاح كند.
در
صورتي كه قانون جديد به موقع تصويب نشود يا اين كه نتواند سازمان جهاني
تجارت را راضي كند،يك داور يا ميانجي تصميم خواهد گرفت كه اروپا چقدر
احتمالاً در مقابل صادرات آمريكا تلافي خواهدكرد و تصميم ميگيرد كه اين عمل
بهطور بالقوه احتمالاً به 4 ميليارد دلار در سال افزايش مييابد.
در
گذشته، تلافي همواره به معناي افزايش تعرفهها بود. با اين حال، اروپا به
آرامي ولي مصرانه گفتهاست كه از آمريكا خواهد خواست تا عوارض گمركي خود
را بر روي صادرات اروپا پايينتر بياورد.
كميسيون
اروپا فهرستي از كالاهايي كه با علامت تعرفههاي تنبيهي مشخص شدهاند (در
صورت عملنكردن كنگره به وعده خود در مهلت تعيين شده) تهيه كرده است.
فهرست
سري ديگر شامل آن امتيازاتي است كه اروپا به عنوان تاوان خواستار آن است.
اگر
اعطاي امتيازات به صورت عادي درآيد، در آن صورت جنگهاي تجاري، ديگر رخ
نخواهند داد.
«توافقنامه حل منازعه» يا (DSU) متعلق به
سازمان جهاني تجارت (WTO) به كشورها و بلوكهاي تجارياجازه ميدهد كه بدون ملاحظهاي
يكديگر را مورد مجازات قرار دهند، ولي اين عمل رهنمودهايي را فقطبراي تعيين
ميزان تاوان مورد نياز مشخص ميكند.
اين
كه چقدر مجازاتها دقيق باشند، بستگي به طرفهاي درگير دارد. آمريكا اولين
كشوري بود كه ازنظام توافقنامه حل و فصل منازعه نفع ميبرد و آن زماني
بود كه اين كشور تاوان سالانهاي به ميزان 309ميليون دلار از بابت رژيمهاي
غيرقانوني اروپا به خاطر واردات موز و گوشت گاو هورموني در سال 1999دريافت
كرد.
اروپا
پيشنهاد كرد كه با كاهش برخي موانع خود بر سر راه واردات، اصلاحاتي را
انجام دهد، ولي كنگرهكه به خاطر تأخيرهايي نوميد و به خاطر توصيههاي
هوشمندانهتري از سوي كاخ سفيد بيانگيزه شده بود،از تعرفههاي تنبيهي ضربه
ديد.
گرچه
اين تعرفهها براي تحت فشار قرار دادن اتحاديه اروپا از طريق آسيب رساندن
به صادركنندگانطراحي شده بود، ولي آنها در آمريكا به واردكنندگان و مصرفكنندگان
لطمه زدند. طرفهاي جفاديده ومتضرر يعني توليدكنندگان موز و گوشت گاو چيزي
عايدشان نشد.
آمريكا
از ماه مه گذشته به دفعات تمايل خود را براي گردشي كردن تعرفهها براي
سري متفاوتي ازكالاها تكرار كرده است. ولي اروپا بيكار ننشسته است. اروپا
بهطور موقتي اقدام ضددامپينگ آمريكا را موردتعقيب قانوني قرار داد. اروپا در
ضمن عليه بخشي از عمل حق چاپ براي حمايت از حق انحصاراتعلمي، اعمال
مؤثر تعرفههايي بر موز و رژيم خود براي واردات نشاسته، گندم، آمريكا را تحت
تعقيبقانوني قرار داد.
مهمترين
مسأله آن است كه اروپا در مورد پرونده عليه FSC پيروز شد. به
عبارت ديگر، منازعات تجاريبالا گرفتند و دو طرف به ظاهر در لبه يك جنگ
تمام عيار تجاري قرار گرفتند.
كدام
مورد بايد براي هر كسي كه با نظريه يا تيوري اين بازي آشنايي دارد كمي
تعجبآور باشد. اينتيوري ابزاري است كه پيش از اين براي تجزيه و تحليل
مسابقه تسليحاتي جنگ سرد و نيز ابزار مناسبپاسكال لامي، كميسيونر تجاري
اروپا مورد استفاده بوده است.
آمريكا
و اروپا دريافتند كه در حال اجراي راهبردي موسوم به «اين به آن در»
هستند، در حالي كهطرفهاي رقيب ميتوانند با يكديگر همكاري كنند و بهترين
نتيجه ممكن را به دست آورند، مگر آنكه يكطرف حالت تجاوزگري پيدا كند و در
آن مرحله هر دو درگير جرياني دردناك براي تلافي ميشوند و اينعمل ادامه
مييابد تا وقتي كه يك طرف تصميم بگيرد بار ديگر همكاري كند.
راهبرد
«اين به آن در» اغلب در وضعيتهايي اجرا ميشود كه طرفهاي درگير بايد براي
مجازاتيكديگر به اميد حفظ رفتار خوب در هر دو طرف، از خودگذشتگي نشان دهند.
هيچيك از طرفيننميخواهند همواره يكديگر را مجازات كنند.
با
بالا رفتن بيش از حد ارزش سهام، هر دو طرف پس از يك دوره تلافي، كمي عقبنشيني كردند.رييس جمهوري
آمريكا دستور داد كه چرخش تحريمها به بعد موكول شود و اتحاديه اروپا اعلام
كرد كهدرصدد بررسي پذيرش قواعد سازمان جهاني تجارت در يك مهلت چندماهه ميباشد.
مشكل
اينجاست كه لايحه جديد بيش از لايحه قديمي يارانههاي صادراتي را درنظر ميگيرد.يارانههاي
مورد بحث فقط براي مجاري مختلف درنظر گرفته ميشوند.
به
گفته معاون خزانهداري آمريكا، وفاق شخصي و خصوصي وجود دارد كه اين منازعه
با قانونتجديدنظرشدهاي پايان نخواهد يافت. دليل آن نيز ساده است، زيرا
بدون وجود يك قانون جديد، هيچبررسي در خصوص به تأخير انداختن تحريمها نميتواند
انجام شود.
تحريمهاي
تجاري ديگر يك شمشير دولبه نيست. صادركنندگان اروپايي پيروز خواهند شد، وليمصرفكنندگان
آمريكايي هم پيروز خواهند بود و راهبرد «اين به آن در» ديگر يك راهبرد جذاب
نخواهدبود، زيرا كشورها نبايد از اينكه يكديگر را براي هميشه مجازات كنند،
خوشحال باشند.