 |
|
|||||||
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|||
 |
||||||||
| > ماهنامه بررسيهاي بازرگاني > ماهنامه بررسيهاي بازرگاني شماره 157 |
|
آخرين نمايشگاه بينالمللي -
بازرگاني تهران
برگزار شد
بيست و ششمين و آخريننمايشگاه بينالمللي
بازرگاني تهران،دهم تا هفدهم مهرماه سال جاري باحضور شركتهايي از ايران
و هفتاد وسه كشور جهان برگزار شد.در اين نمايشگاه كه با هدف رقابتو فناوري
برپا شده بود، شركتهايداخلي و خارجي در 12 گروه كالايي،آخرين توليدات و
دستاوردهاي علمي،صنعتي خود را به نمايش گذاردند.نمايشگاه
بينالمللي بازرگانيتهران كه به سنتي هر ساله تبديل شدهبود، امسال به
كار خود پايان داد تا درآينده فقط شاهد برگزاري نمايشگاههايتخصصي باشيم.برگزاري نمايشگاه با عنوانرقابت و فناوري، ايده
اصلي برپاييآن را كه حضور شركتهاي داخلي وخارجي در محيطي رقابتي و با
تأكيدبر ارايه و انتقال فناوري بود، روشنسازد.با وجود آنكه نمايشگاه فضاييبراي
ارايه كالاها و خدمات، مذاكراتتجاري و عقد قراردادهاي بازرگانياست،
نمايشگاه بينالمللي بازرگانيتهران تحتتأثير عوامل مختلف كمترميتوانست به
اين اهداف اصلي دستيابد و مهمترين دليل براي خاتمهبخشيدن به برگزاري آن
نيز همين بود.نمايشگاه ابزار مؤثر و كارآمدبازاريابي
است. ايجاد فضاي رقابت،ارايه آخرين دستاوردهاي علمي وفناوري، رويارويي
عرضهكنندگان ومتقاضيان كالاها و خدمات و... از اينرو به عقيده كارشناسان
تصميم بهتوقف برگزاري اين نمايشگاه به شيوهسنتي جاري، عقلايي و اقتصادياست.
با تخصصي شدن مشاغل وتقسيم كار بينالمللي، تجارت برمبنايمزيتهاي نسبي
موجود و قابل خلق وضرورت بهرهگيري از ابزارهايبازاريابي صادراتي، برگزارينمايشگاههاي
عمومي به صرفه و صلاحنيست و ميبايست به سمت برگزارينمايشگاههاي بينالمللي
تخصصي گامبرداشت.
با وجود آنكه معمولا در برگزارينمايشگاه بينالمللي
بازرگاني تهران،سه روز نخست به بازديد متخصصاناختصاص مييابد، ليكن بهرهگيري
ازهزينههاي نمايشگاهي در تمام دورهبرگزاري، با ازدحام بيش از حدجمعيت
غيرمتخصص در عملغيرممكن است. به همين منظورضرورت دارد كه در برگزارينمايشگاههاي
بينالمللي تخصصيبيشتر همت گماشت تا از هزينههاينمايشگاهي بتوان بهترين
بهرهبرداريرا در جهت تبليغات و بازاريابيبهعمل آورد.
با اين حال استقبال شركتهايخارجي براي حضور
در نمايشگاهامسال به واسطه رشد درآمدهاي نفتي وقدرت خريد ايران در
بازارهايبينالمللي و نيز عوامل سياسي -اقتصادي چشمگير و حايز اهميتبود. اين
نكته را حتي وزير بازرگاني درمراسم افتتاح اين نمايشگاه مورد تأكيدقرار
داد.محمد شريعتمداري استقبالروزافزون كشورها و مؤسساتبينالمللي از حضور در
نمايشگاههايتخصصي جمهوري اسلامي ايران راناشي از تأكيد سياست خارجي
كشوربر تشنجزدايي و گسترش روابط برمبناي منافع متقابل دانست كه حكايتاز
شناخت ايران نسبت به روندمناسب متغيرهاي عمده سياسي -اقتصادي دارد.وي با تأكيد بر وسعت بازار ايران باتجارت سالانه
قريب به 23 ميليارددلار كه با احتساب مبادلات غيررسميبه بيش از 36 ميليارد
دلار ميرسد،گفت: جمهوري اسلامي ايران به سببقرار گرفتن در مسير جاده
ابريشم وداشتن موقعيت ترانزيتي (عبوري)منحصر بهفرد كه ميتواند جنوبشرقي
آسيا را به آسياي مركزي و اروپامرتبط سازد، داراي اهميت ژئوپلتيكيويژهاي
است.وزير بازرگاني با اشاره به ذخايرعظيم معدني، نيروي انساني ماهر وارزان
و مزيتهاي نسبي رقابتي ديگردر ايران، اظهار داشت: امكاناتعظيمي براي
سرمايهگذاريهاي وسيعتوليدي در ايران وجود دارد و حمايتقاطع دولت از
سرمايهگذاريهايخارجي، مشوقهاي جديدي را برايسرمايهگذاريهاي توليدي
درنظر گرفتهاست.وي به توانمنديهاي قابل توجهايران براي گسترش مبادلات
خارجي،همكاريهاي سياسي، اقتصادي وفرهنگي با كشورهاي منطقه و فراسويآن را
برشمرد و اظهار داشت:نمايشگاههاي بينالمللي را ميتوان بهعنوان يك كارگاه
علمي و عمليگفتوگوهاي فرهنگها و تمدنهاقلمداد كرد. در نمايشگاههايبينالمللي،
صاحبنظران ازاقصينقاط جهان شركت ميكنند وبراي عرضه و فروش كالاها و
فناوريحاصل از تلاشهاي علمي خود باصاحبان صنايع و متخصصين سايركشورها وارد
مذاكره ميشوند.همانگونه كه وزير بازرگاني درمراسم افتتاح نمايشگاه اشاره
داشتند،فضاي رقابت و ابزار تجارت در قرنبيستويكم متحول ميشود و به همينجهت
ضرورت دارد كه برگزارينمايشگاهها نيز با فضاي جديد وتخصصيتر براي دستيابي
به اهدافمهمتر بهويژه رشد تجارت به عنوانموتور محركه توسعه اقتصادي
مدنظرقرار گيرد.با وجود
امتيازي كه نمايشگاههايبينالمللي عمومي در فراگيريمحصولات و دستاوردهاي
علمي وفناوري دارد، ليكن با تخصص وتقسيم كار بيشتر در توليد و تجارت،ضرورت
دارد كه نمايشگاهها بهطوركلي به اهداف ويژه خود كه ارايهدستاوردهاي علمي
و فناوري وگسترش مناسبات اقتصادي -اجتماعي است، نزديكتر شوند وهزينههاي
نمايشگاهي بهطور مستقيمصرف بازاريابي گردد.
در قرن بيستويكم، تجارت ازشيوه سنتي بهطور
كلي خارج ميشود وبا پيشرفت علوم و فناوري و ارتباطاتبينالمللي، ابزارهاي
نوين همچونتجارت الكترونيكي كاركرد بيشتريپيدا ميكنند. از اين رو برگزارينمايشگاه
نيز بايد با شرايط جديدرقابتي در جهان همسويي و هماهنگيپيدا كند. بنابراين
نمايشگاههايتخصصي ميتواند كاركرد بهتريداشته باشد.در نمايشگاه امسال 73
كشور بههمراه 200 شركت خارجي در كنار1554 شركت داخلي حضور يافتند. باوجود
گروهبندي كالاها كه ازاتلافوقت بازديدكنندگان متخصصجلوگيري ميكرد، اما
حضور وسيعشركتهاي ايراني در نمايشگاه درمقابل شمار نهچندان قابلتوجهبازديدكنندگان
متخصص خارجي(بهويژه بازرگانان)، كاركرد ايننمايشگاه را تضعيف ميكرد.
حضور فعال شركتهاي ايراني درشرايطي كه شمار
بازديدكنندگانخارجي انبوه باشد، ميتواند در رشدصادرات غيرنفتي اثر مستقيم
بگذارد وبازاريابي كالاهاي صادراتي را تسهيلو تسريع كند. اما در عمل
نمايشگاهبينالمللي بازرگاني تهران نميتوانستبه اين هدف كمك درخور توجهيداشته
باشد.از سوي ديگر شمار انبوهبازديدكنندگان غيرحرفهاي سببميشود كه كار
بازاريابي، مذاكره و عقدقراردادهاي تجاري با موانع جديروبهرو شود و مديران
شركتهايحاضر در نمايشگاه نتوانند ازهزينههاي انجام شده به شكل مطلوببهرهبرداري
كنند. گذشته از آنكهبرگزاري نمايشگاه در گسترشمناسبات خارجي بهويژه تعميق
روابطسياسي - فرهنگي با ديگر كشورها، اثرمثبت و مستقيمي دارد، اما در گسترشصادرات
غيرنفتي تا اين حد مؤثر واقعنشده است.
كارشناسان عقيده دارند كه حتيهدف رقابت و
فناوري در قالبنمايشگاههاي بينالمللي تخصصي كهدر فضايي آرامتر برگزار ميشود،
بهترمحقق خواهد شد.برخي
كارشناسان، شركت درنمايشگاههاي تخصصي بينالملليخارج از كشور و نيز برپايينمايشگاههاي
اختصاصي در ديگركشورها را براي بازاريابي كالاهايصادراتي ايران مفيد ميدانند
و عقيدهدارند كه اينگونه نمايشگاهها با داشتنمخاطبان خاص (بازرگانان و
مديرانصنايع) ميتواند در رشد تجارتمؤثرتر باشند.
در هر حال ميتوان گفت كهتقسيمبندي كالاها در
گروههاي خاصكه در دو سال اخير در نمايشگاهبينالمللي بازرگاني تهران
انجام شد،اقدامي براي جلوگيري از سردرگميبازديدكنندگان متخصص و حرفهاي
وگامي در جهت تخصصي نمودنتالارهاي برگزاري نمايشگاه بود كهچنانچه با
فضايي خالي از ازدحامبازديدكنندگان غيرمتخصص همراهميشد، ميتوانست كارآمدي نمايشگاهرا در جهت تبادل اطلاعات علمي -تخصصي
مذاكرات و عقد قراردادهايتجاري تقويت كند.در
نمايشگاه امسال گروههايكالايي عبارت بودند از:
1- ماشينسازي، تجهيزاتريختهگري فلزي صنعتي
2- تأسيسات مصالح ساختماني
3- نساجي، پوشاك، چرم و كفش
4- فرآوردههاي كشاورزي، دامي وغذايي
5- معدن و فلزات
6- دارويي، بهداشتي، آرايشي
7- نفت، گاز، پتروشيمي وفرآوردههاي وابسته
8- لوازم بستهبندي، چوب وكاغذ، لوازم آموزشي
9- برق، الكترونيك، رايانه ومخابرات
10- لوازم خانگي، مبلمان ودكوراسيون
11- خدمات فني و مهندسي وخدمات بازرگاني
12- اختراعات و ابتكارات
اين گروهبندي تا حدودي درنظمدهي نمايشگاه
مؤثر بود. با اينوجود اقلام بسيار متنوع كالاها موجبميشود كه شمار
بازديدكنندگان (اعم ازحرفهاي و غيرحرفهاي) خودبهخودافزايش يابد و ازدحام
جمعيت مانع ازشناسايي دقيق مخاطبان اصلي ميشودو مديران غرفهها نتوانند به
سهولت كاربازاريابي و تبليغات را با دقت بيشتردر دوره برگزاري نمايشگاه
دنبال كنند.در عمل پس از بازديد متخصصان (سهروز نخست برگزاري نمايشگاه)،
آنهاتلاش درخور توجهي براي جلبمشتريان انجام نميدهند.گروهبندي كالاها از
اين جهت كهكالاهاي به نسبت همگني را در يكمحل گردآوري ميكند، به تخصصيعمل
كردن نمايشگاه كمك ميكند وامكان مقايسه و گزينش كالاهاي باكيفيت بهتر را
براي بازرگانان ميسرميسازد و از اين نظر اقدام بهگروهبندي كالاها از نظر
كارشناسان تاحدودي آثار مثبت بهدنبال دارد.نكته
قابلتوجه ديگر در برگزارينمايشگاه بينالمللي بازرگاني تهران،سفرهاي مقامهاي
ارشد اقتصاديكشورها به ايران در جريان برپايينمايشگاه
است. معمولا هيأتهاياقتصادي بلندپايه در دوره برگزارينمايشگاه به ايران
ميآيند و مذاكرات باهمتايان ايراني را انجام ميدهند. اماشمار بيشتر هيأتهاي
اقتصادي ومحدوديت زمان، امكان بهرهبرداريمناسب از مذاكرات و تمركز رويمسايل
ويژه تجاري و يافتن راههايگسترش مناسبات بازرگاني را از بينميبرد. اگرچه
از بعد سياسي اين امرحايز اهميت است، اما از بعداقتصادي، بهرهوري كمتري
دارد. درحالي كه انتظار ميرود در برگزارينمايشگاه، اهداف اقتصادي بر هدفسياسي
غلبه پيدا كند و راه گسترشتجارت خارجي و همكاريهاياقتصادي هموارتر گردد.در
نهايت بايد گفت، اگرچه بيستو ششمين نمايشگاه بينالملليبازرگاني تهران با
استقبال قابلتوجهكشورها و شركتهاي خارجي روبهروشد، اما تصميم به توقف
برگزاري ايننمايشگاه، اقدامي اقتصادي است واتخاذ چنين تصميمي كه در جهتافزايش
كارآيي اهداف نمايشگاهياست، قابل تأمل است.