 |
|
|||||||
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|||
 |
||||||||
| > ماهنامه بررسيهاي بازرگاني > ماهنامه بررسيهاي بازرگاني شماره 157 |
|
تعاونيهاي روتايي
25 ميليون نفر ازجمعيت روستايي كشور را پوشش ميدهند
اشاره:
تأكيد قانون اساسي بر
اقتصاد تعاوني در كنار بخش خصوصي و دولتي وتصويب و اصلاح قانون تعاون،
جايگاه ويژه اين بخش در فعاليت اقتصاديكشور را به روشني نشان ميدهد. با
اين وجود هنوز بخش تعاون نتوانستهاست سهم مناسبي در توليد و صادرات ايفا
كند كه از موانع موجود در اين راهحكايت دارد.انتظار ميرود در سومين برنامه
توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگيكشور، بخش تعاون بتواند سهم بيشتري در
اقتصاد ملي كسب كند.در خصوص فعاليت
بخش تعاون در مناطق روستايي، موانع و تنگناهايتوسعه اين فعاليتها و
راهكارهاي پيشنهادي براي بهبود سهم اين بخش دررونق اقتصاد كشور، خبرنگار
نشريه بررسيهاي بازرگاني با آقاي سيدمحمد ميرمحمدي، معاون وزير كشاورزي و مديرعامل
سازمان تعاونروستايي، گفتوگويي دارد كه با هم ميخوانيم.
تعاونيهاي روستايي
در چهزمينههايي فعال ميباشند؟
با توجه به
اساسنامه شركتها واتحاديههاي تعاوني روستايي، آنها درزمينه خريد و فروش
كالاهاي مصرفي ومحصولات كشاورزي، نگهداري، تبديل،درجهبندي، بستهبندي و
حملونقل اينمحصولات، تأمين و توزيع اعتباراتموردنياز اعضا، ارايه خدمات
ماشيني بهآنها، توزيع سوخت و نهادههايكشاورزي و جمعآوري شير فعاليتميكنند.
شمار تعاونيهاي
روستايي فعالدر امر توليد چه ميزان است؟ چهتعداد عضو و سرمايه دارند؟
2949 شركت تعاوني
روستايي با4 ميليون و 420 هزار و 770 عضو و313 ميليارد و 763 ميليون و
351,4هزار ريال سرمايه تا پايان سال 1378فعال بودهاند.در همين زمان 1386
شركت تعاونيكشاورزي با 867 هزار و 973 عضو و217 ميليارد و 169 ميليون و 521
هزارو 479 ريال سرمايه فعال بودهاند وعلاوه بر آنها 112 شركت تعاونيروستايي
زنان با 20 هزار و 48 عضو ويك ميليارد و 540 ميليون و 751 هزارريال سرمايه
تشكيل شده و فعال بودند.
اين تعاونيها در
ارتباط با خدماتتوليد و پس از توليد نقش مؤثر وتعيينكنندهاي داشتهاند. آنها
در توزيعنهادههاي
كشاورزي و اعتبارات و نيزسوخت موردنياز كشاورزان، خريد وفروش محصولاتشان،
ارايه خدماتماشيني، تبديل، نگهداري و بستهبنديمحصولات كشاورزي كه از
فعاليت حينو پس از توليد ميباشند، فعاليت درخورتوجهي داشتهاند. در صورت امكان،
آمارفعاليتهاي انجام شده در شبكهتعاونيهاي روستايي بهويژه در بخشخدمات
فني و كشاورزي را ارايهنماييد؟
علاوه بر اجراي
طرحها وپروژههاي مقطعي در امور دام و آبزيان كهبه صورت مشاركت، اجاره
واحدها يااماكن بلااستفاده و بهرهگيري ازمكانهاي در اختيار و ملكي شركتها
واتحاديههاي تعاوني روستايي انجام شدهاست، تا پايان سال گذشته فعاليتهايچشمگير
ديگري نيز داشتند. عمده اينفعاليتها، عمليات تبديل، فرآوري،درجهبندي و
بستهبندي محصولاتتوليدي روستاييان در 91 واحد كارگاه،كارخانه، جمعآوري
48,5 هزار تن شيرمازاد توليد اعضاي تعاونيهاي روستاييدر 71 مركز متعلق به
شركتها واتحاديههاي تعاوني روستايي و تحويلآن به مراكز تبديل و فرآوري
را به انجامرساندند.همچنين پرورش 14 ميليون و 750هزار قطعه جوجه گوشتي در واحدهايمرغداري تحت پوشش شبكه واستحصال 2350 تن گوشت
سفيد، توليد170 تن تخم مرغ، توزيع يك ميليون و467 هزار و 592 تن انواع كود
شيميايي،توزيع 10,9 ميليون كيلوليتر انواع سمومدفع آفات نباتي از فعاليتهاي
شبكهتعاونيهاي روستايي در سال گذشته بود.از ديگر اقدامات
اين شبكه ميتوانبه توزيع 52 دستگاه انواع ماشينآلاتكشاورزي و سمپاشي،
توزيع 181,7هزار قطعه انواع لوازم يدكي تراكتور،كمباين و ساير ادوات
كشاورزي ودنبالهبندها، انجام خدمات تعميراتي ازسوي 185 مركز عامل اتحاديهها
وشركتهاي تعاوني روستايي به ارزشبيش از 116 ميليون ريال و نيز برداشتمحصول
و انجام ساير عمليات زراعي درسطح 166 هزار و 456 هكتار توسط410 مركز خدمات
ماشيني و واحدهاينوينسازي (مكانيزاسيون) شبكه، ازاقدامات عمده انجام شده
شبكهتعاونيهاي روستايي در سال گذشته بودهاست. تعاونيهاي روستايي زنان
درسال گذشته چه فعاليتهايي داشتهاست و اصولا در چه زمينههايي فعالشدهاند؟
شركتهاي تعاوني
روستايي زنانكه در اقصينقاط كشور تشكيل شدهاند،در سال 1378 موفق شدند 26
طرح را بهاجرا درآورند كه بهطور عمده درزمينههاي عمليات توليدي و تبديلي،ارايه
خدمات در زمينه درجهبندي وبستهبندي محصولات بهويژه حبوباتكشتهاي
مشاركتي، قاليبافي، توليدپوشاك، توليد و بستهبندي زعفران،پرورش گل،
پرواربندي گوسفند وگوساله، پرورش نوغان و خشك كردنسبزي بوده است.
شبكه شركتهاي
تعاونيروستايي درخصوص توزيع اعتباراتدر سال گذشته چه اقداماتي انجامداده
است؟
در سال گذشته 1492
شركتتعاوني روستايي از اعتباراتقرضالحسنه و 1603 شركت ازاعتبارات ساير
منابع استفاده كردند. درواقع 459 هزار و 780 نفر از اعضايتعاونيهاي روستايي
از اعتباراتقرضالحسنه و 531 هزار و 349 نفر ازاعضا از اعتبارات ساير منابع
بهرهمندشدند.اعتبارات پرداختي از محلقرضالحسنه در مجموع بيش از
142,1ميليارد ريال و اعتبارات پرداختي ازساير منابع به بيش از 193,6
ميلياردريال بالغ شد. اين در حالي است كهميزان وصولي از اعضاي شركتهايتعاوني
در سال گذشته به بيش از 290,3ميليارد ريال رسيد.در همين حال
از محل منابع بانككشاورزي 40 ميليارد ريال اعتبار بهاتحاديههاي تعاوني
روستايي پرداختشد.
فعاليت شركتهاي
تعاونيكشاورزي در بخشهاي مختلفچگونه است؟
تعاونيهاي كشاورزي
در بخشزراعت، باغباني و دام فعال ميباشند كهمجموع آنها در حال حاضر
1419شركت ميباشد. از اين تعداد 705شركت در بخشهاي مرغداري،زنبورداري و
دامداري، 141 تعاونيكشاورزي در زمينه خدمات ماشيني،142 واحد در زمينه گندمكاري،
96واحد در زمينه باغداري و بقيه در سايرزمينهها فعال ميباشند كه همگي
درخدمت توليد هستند و در مجموع 844هزار و 206 عضو دارند.
شمار كل تعاونيهاي
روستايي درحال حاضر 2951 شركت با 4 ميليون و384 هزار و 178 عضو ميباشد.
تعاونيهاي روستايي
زنان نيز در حالحاضر 22239 عضو دارد كه در قالب115 شركت تعاوني شكل يافتهاند.
وضعيت اتحاديههاي
تعاونيروستايي چگونه است؟
در حال حاضر در
مجموع 250اتحاديه تعاوني روستايي در شهرستانها،29 اتحاديه تعاوني روستايي
در استانهاو 49 اتحاديه تعاوني كشاورزي فعالميباشند.
در پايان سال گذشته
در مجموع 248اتحاديه تعاوني شهرستان با سرمايه كل97,5 ميليارد ريال و 27
اتحاديه استانبا مجموع سرمايه حدود 326,5 ميلياردريال فعال بودند. تعداد
اتحاديههايتعاوني كشاورزي نيز در پايان سال گذشته48 اتحاديه بود.اين
اتحاديهها در مجموع شركتهايتعاوني روستايي را زير پوشش دارند.
تعاونيها چه نقشي
در فرآوريمحصولات كشاورزي و دامي و ايجادارزش افزوده بيشتر براي اقتصاد مليايفا
ميكنند؟
فعاليت 91 كارگاه
و كارخانهفرآوري و تبديل محصولات كشاورزي ودامي در حال حاضر و پيگيري براياجراي
17 طرح توليدي و فني جديد و26 طرح توسعه شركتهاي تعاونيروستايي زنان،
فعاليت كنوني 71 مركزجمعآوري شير، 26 واحد مرغداريگوشتي و يك واحد مرغداري
تخمگذار،نشان ميدهد كه تمام اين فعاليتها درراستاي ايجاد ارزش افزوده
صورتميگيرد.
از آنجا كه ايجاد
واحدهاي توليدي وفرآوري محصولات كشاورزي در شبكهتعاوني روستايي مدنظر ميباشد،
بهموازات پيگيري سازمانهاي تعاونيروستايي استانها براي تقويت اجرايطرحهاي
جديد توليدي و فرآوريمحصولات در كميته برنامهريزي وبهرهمندي از تسهيلات
مربوطه، در آيندهنزديك اجراي طرحهاي جديدي را درشبكه تعاوني روستايي
كشور شاهدخواهيم بود.
در همين حال با فرصت
به دستآمده در زمينه بهرهمندي از حسابذخيره ارزي موضوع ماده 60 قانونبرنامه
سوم، شبكه تعاوني روستايي 51طرح قابل اجرا را تدوين و براي اخذتسهيلات
ارايه نموده است. با اين روند،
سهم شبكه تعاوني
روستايي در ايجادارزش افزوده در اقتصاد ملي، به نحوچشمگيري افزايش خواهد
يافت.
با توجه به نقشي
كه شركتهايتعاوني روستايي و تعاونيهايكشاورزي در بخش توليد دارند، آيا
ازجايگاه مناسب در بخش صادراتبرخوردار ميباشند؟
تعاونيهاي روستايي
به لحاظنقشي كه در خريد و فروش محصولاتكشاورزي دارند، براي حضور دربازارهاي
جهاني و فروش محصولات بهمشتريان خارجي تلاش ميكنند و بهطورعمده به صورت
متمركز و از طريقاتحاديه مركزي تعاونيهاي روستايي وكشاورزي و در قالب
مشاركت درصادرات، انجام ميشود.
تعاونيهاي روستايي
سال گذشتهحدود يك ميليون دلار صادرات داشتندو انتظار ميرود كه در سال جاري
اين رقمافزايش يابد. در اين زمينه طرحي برايحمايت از توسعه صادرات اين
شركتهاتهيه شده كه به زودي اجرا خواهد شد.
علاوه بر اين، به زودي در اصفهانپروژهاي با مشاركت شبكه تعاونيهايروستايي
و يك شركت آلماني و شركتسرمايهگذاري كشاورزي به بهرهبرداريميرسد كه 35
درصد سهام آن متعلق بهشبكه تعاونيهاي روستايي است. بابهرهبرداري از اين
پروژه تا 20 هزار تنمحصول در سال به روش انجماد سريعتبديل خواهد شد و طبق
مصوبه هيأتوزيران تا 80 درصد محصول بهكشورهاي اروپايي صادر ميشود.
اين پروژه، توانمندي
مناسبي رابراي شبكه تعاونيهاي روستايي برايايفاي نقش مؤثرتر در صادرات
ايجادخواهد كرد.
تعاونيهاي روستايي
در زمينهتوزيع كالا و خدماترساني بهروستاييان چه عملكردي داشتهاند؟
خدمات تعاونيهاي
روستايي بهاعضا به دو بخش مصرفي و حرفهايتقسيم ميشود. در بخش مصرفي،تعاونيهاي
روستايي از طريق 11700فروشگاه در سطح كشور به توزيعكالاهاي مصرفي ميان
روستاييانميپردازند. در همين حال از طريق11900 نمايندگي توزيع سوختموردنياز
مصرف خانگي و كشاورزيروستاييان انجام ميشود. در واقع حدود25 ميليون نفر از
جمعيت روستايي ايراناز خدمات مذكور بهرهمند ميشوند.ارزش كالاهاي مصرفي كه
از طريق شبكهتعاوني روستايي ميان روستاييان توزيعميشود، سالانه 1200 تا
1500 ميلياردريال است و در همين حال سالانه 3,7 تا4,7 ميليون ليتر سوخت از
همين طريقتوزيع ميشود.
بررسي و ارزيابي
فعاليت اقتصاديشبكه در سال جاري نشان ميدهد كه 11نوع فعاليت در شبكه
تعاوني روستاييانجام ميشود كه در قالب ارايه خدماتبه اعضا حدود 150
ميليارد ريال يارانهبه آنها تخصيص مييابد كه تمام اين منابعاز منابع
تعاونيها تأمين ميشود و شبكهسالانه همين ميزان كسري موازنه دارد.
اين فعاليتها شامل
توزيع كالاهايمصرفي، سوخت، اعتبارات توزيع انواعنهادههاي كشاورزي، خريد
توافقي وتضميني محصولات كشاورزي،جمعآوري شير، توزيع كالاهاييارانهاي،
خريد گندم مازاد بر مصرفكشاورزان و خدمات نوينسازي(مكانيزاسيون) ميباشد.
شمارتعاونيهاي كشاورزي كه خدمات خود رابه صورت تخصصي (حرفهاي) در
اختياراعضا قرار ميدهند، بهطور مرتب رو بهافزايش است و نقش مؤثري در
توليددارد، زيرا بدون واسطه ابزار، امكانات ولوازم موردنياز اعضا را تدارك و
توزيعميكند.
شركتها و اتحاديههاي
تعاونيروستايي و كشاورزي چه ميزانسرمايه در اختيار دارند و به چه تعدادعضو
خدمات ارايه ميكنند؟
2951 شركت تعاوني
روستايي باسرمايهاي به ميزان 304 ميليارد و 127ميليون ريال و ذخيره 150
ميليارد ريالدر زمينه خدماترساني به حدود 4,4ميليون نفر از روستاييان عضو
فعالميباشند.
حدود 250 اتحاديه
تعاوني باسرمايه حدود 130 ميليارد ريال وذخايري بالغ بر 145 ميليارد ريال
نيز دراين زمينه فعاليت ميكنند.
در همين حال سرمايه
شركتهايتعاوني كشاورزي 253 ميليارد ريال وذخاير آنها حدود يكصد ميليارد ريالاست
كه در اين شركتها نيز 4394 نفربه ارايه خدمات به اعضا ميپردازند.
دورنماي توسعه
تعاونيهايروستايي در سومين برنامه پنجسالهتوسعه اقتصادي كشور چگونه است؟
توسعه كيفي تعاونيهاي
روستاييو كشاورزي در سومين برنامه پنجسالهتوسعه اقتصادي كشور بيشتر مورد
توجهميباشد. در اين راستا اجراي طرحهاياشتغالزا شامل 44 طرح با اشتغالزاييبراي
50 هزار نفر پيشبيني شده است.
تجهيز تعاونيهاي
روستايي از نظرابزار و امكانات نگهداري محصولاتكشاورزي، تجهيز مراكز
خريدمحصولات، ايجاد انبارهاي سرد باظرفيت 25 هزار تن در سطح كشور،حضور فعالتر
در عرصه خريد و فروشمحصولات با بهرهگيري از امكانات ومنابع موردنياز از
طريق شبكه بانكي،سرمايهگذاري در صنايع تبديلي وفرآوري محصولات كشاورزي
وبرنامهريزي براي رشد صادرات، ازاقدامات پيشبيني شده در برنامه سومميباشد.