 |
|
|||||||
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|||
 |
||||||||
| > ماهنامه بررسيهاي بازرگاني > ماهنامه بررسيهاي بازرگاني شماره 157 |
|
رشد شاخص كل قيمت
سهام در بورس اوراق بهادار
اشاره:
نقش بازارهاي سهام
در تأمين نيازهاي سرمايهاي بنگاههاي اقتصادي دركشورهاي پيشرفته بسيار
وسيع است. بازارهاي سهام در اين كشورها نقشكليدي در انباشت سرمايه ثابت
دارند و با پيشرفتهايي كه در زمينهارتباطات ماهوارهاي و شبكههاي اطلاعاتي
رايانهاي (اينترنت) صورت گرفته،بخش عظيمي از مردم در جمع سرمايهگذاران
در بازار سهام قرار گرفتهاند.در كشورهاي پيشرفت در واقع سپردههاي مردم
راهي بازار سهام ميشوند وضمن كسب درآمد براي سهامداران، نقش كليدي در
تأمين مالي بنگاههاياقتصادي و توسعه آنها دارند.
اما در كشورهاي درحال
توسعه مانند ايران، هنوز بازار سهام جهايگاه واقعيخود را در اقتصاد نيافته و
به همين جهت نقدينگي وارد معاملات دلالي وغيرمولد ميشود. از اين رو توسعه
و تجهيز بازارهاي سرمايه بهويژه بازارسهام ميتواند نقش مهمي در تأمين
مالي شركتها داشته باشد.در اين گزارش به بررسي عملكرد بورس اوراق بهادار
تهران ميپردازيم.شاخصهاي بازار
سهام در نيمه اولسال جاري نشان ميدهد كه شاخص كلقيمت سهام در بورس
اوراق بهادار تهراناز 2166,19 واحد در پايان سال گذشتهبه 2548,26 واحد در
پايان شهريورماهسال جاري رسيد.به اين ترتيب
شاخص كل قيمتسهام در نيمه نخست سال جاري بيش از17 درصد افزايش نشان داد.
در همين حال در گزارش
سازمانبورس اوراق بهادار تهران در خصوصفعاليت پنج ماه نخست سال جاري(فروردين تا پايان مرداد 79) آمده است:در
اين دوره زماني 610 ميليون و 489هزار و 682 سهم از سهام واحدهايتوليدي و
صنعتي به ارزش بيش از 2858ميليارد ريال در بازار اوراق بهادار تهرانمعامله
شد.در اين گزارش تصريح
شده است:60 ميليون و 907 هزار و 954 سهم بهارزش بيش از 332 ميليارد و
295ميليون ريال در پنج ماه نخست سالجاري از سوي بانكها، سازمانهايدولتي
و ساير نهادها در بورس تهرانعرضه شد.در اين گزارش
شاخص كل قيمتسهام شركتها در پايان مرداد 79 بهميزان 2456,96 واحد ثبت شد
كهنسبت به پايان سال گذشته 250,77واحد بيشتر بود.مقايسه شاخص كل قيمت
سهامشركتها در بورس در پايان مرداد 79 باشهريورماه همين سال، حاكي از
رشد91,30 واحدي اين شاخص در ماهشهريور است.با وجود آنكه
معاملات سهام و نيزشاخص بهاي سهام حاكي از رشد آن درنيمه اول سال جاري
ميباشد كه نشانهبهبود شرايط اقتصادي كشور و اعتمادبيشتر سرمايهگذاران ميباشد،
ليكنكارشناسان عملكرد بورس اوراق بهادارتهران را به عنوان ابزار تجهيز
بازارسرمايه تأييد نميكنند.اين كارشناسان
عقيده دارند كه بازارسهام ميبايست نقش گستردهتري دربازار سرمايه ايفا كند
و از آنجا كهخصوصيسازي بنگاههاي اقتصاديدولتي و وابسته به دولت بهطور
جدي دركشور دنبال نميشود، بازار بورس نيزقادر به ايفاي نقش واقعي خود در
اقتصادكشور نميباشد.
اين كارشناسان تسريع
روندخصوصيسازي از طريق واگذاري سهامبه مردم در بورس (مالكيت عمومي
ومشاركت بيشتر مردم در عرصه اقتصاد)را توصيه ميكنند و دستگاههاي مسؤولرا
نسبت به پيگيري قضيه و تسريع كارفراميخوانند.در همين حال
سهامداران عقيده دارندكه شفافيت، پايه اصلي معاملات بازارسرمايه و سهام
كشور ميباشد.آنها با اشاره به اثرات سوء خريد وفروش احتمالي سهام توسط
معدودي ازكارشناسان و كاركنان برخي از واحدهايسازمان بورس و كاركنان شركتهايكارگزاري
و شماري از كاركنان مؤسساتحسابرسي معتمد بورس و... متذكرميشوند كه
سوءاستفاده احتمالي در اثردسترسي داشتن به اطلاعات خاص،ميتواند فعاليت و
جايگاه بازار سهام دربازار سرمايه كشور را خدشهدار سازد.اين سهامداران عقيده دارند كه تنها ازطريق اطلاعرساني شفاف
به متقاضيانميتوان شمار متقاضيان بازار سهام راافزايش داد و مشاركت عموم
مردم دربازار سرمايه و فعاليتهاي اقتصادي راجلب نمود.آنها با اشاره به
آثار سوء گردشنقدينگي در معاملات دلالي وفعاليتهاي غيرمولد اقتصادي، عقيدهدارند
كه اطلاعرساني و شفافيت بورس،جريان نقدينگي در اقتصاد كشور را بهسمت
فعاليتهاي مولد و اشتغالزا سوقميدهد كه در نهايت، به رشد و توسعهپايدار
اقتصادي كمك ميكند.
برخي كارشناسان با
اشاره به سهمناچيز معاملات بورس تهران در مجموعهفعاليتهاي اقتصادي كشور
عقيده دارندكه تسريع روند خصوصيسازي ميتواندميزان عرضه سهام در بازار
بورس راافزايش دهد و متقاضيان سهام را خرسندسازد. در حال حاضر عرضه سهام
نسبتبه تقاضاي بالقوه بسيار نازل است.كارشناسان با اشاره به رشد 17درصدي
شاخص كل قيمت سهام بورستهران در نيمه نخست سال جاري كهبالاتر از ميزان
تورم (حدود 13 درصد)ميباشد، اظهار ميدارند كه فضاياقتصادي با كاهش فشارهاي
تورمي برايرونق فعاليت بورس و جلب مشاركتمتقاضيان روند مطلوبي دارد و
دولتميبايست از اين فرصت برايپاسخگويي به تقاضاي بالقوه متقاضيانسهام
و گسترش روند خصوصيسازياستفاده كند.مقايسه رشد 17 درصدي شاخصكل قيمت سهام
بورس اوراق بهادار تهراندر نيمه اول سال جاري با نرخ سپردههايسرمايهگذاري
بلندمدت نزد بانك (18,5درصد در سال) حاكي از آن است كهسرمايهگذاري در
سهام منافع بيشتريداشته است و اين امر ميتواند شمارمتقاضيان سهام را در
نيمه دوم سال جاريافزايش دهد و جمعيت بيشتري را بهبورس تهران بكشاند.كارشناسان عقيده دارند كه رشدتقاضا با توجه به محدوديت عرضه
سهام،زمينه نامساعدي را پيش رو قرار ميدهدو افزايش ارزش اسمي سهام شركتها
(بهلحاظ رشد تقاضا نه عملكرد اقتصادي) رابه دنبال خواهد داشت.آنها عقيده
دارند كه رشد كاذب بهايسهام، موجبات افت و خيزهاي ناگهاني رافراهم ميسازد
و مشاركت مردم دربورس را (در شرايط بحراني كهسهامداران با زيان مواجه ميشوند)تضعيف
ميكند.اين كارشناسان،
افزايش عرضه سهامدر بورس از سوي دولت و نهادهايدولتي را براي جلوگيري از
بروز چنينرخدادها و نيز رونق معاملات بورسبراي ايفاي نقش كليدي در بازار
سرمايه،ضروري ميدانند.بورس اوراق بهادار تهران در دو سالاخير از روند صعودي
مطلوبي برخوردارشده و اكثر سهامداران جزء از سودبهنسبت مناسبي برخوردار شدهاند.كارشناسان بر اين نكته كهسرمايهگذاري در سهام، از نوعسرمايهگذاري
درازمدت ميباشد، بهسهامداران توصيه ميكنند كه درافتوخيزهاي شديد قيمت
سهام، معاملهنكنند تا با ضررهاي كلان مواجه نگردند.برخي كارشناسان
نيز عقيده دارند كهحجم معاملات بورس تهران در نيمه اولسال جاري تحت
تأثير فروش اوراقمشاركت نيز قرار گرفته است.بر اساس قانون بودجه سال جاري،دولت
ميتواند در مجموع 2000ميليارد ريال اوراق مشاركت منتشر كند وبه فروش رساند.در مرحله نخست، دولت 700ميليارد ريال اوراق مشاركت منتشر كردكه
در نيمه دوم مردادماه سال جاريتوزيع شد و تمام آنها به فروش رسيد.
درمرحله دوم نيز دولت 600 ميليارد ريالاوراق مشاركت منتشر كرد كه نيمه دوممهرماه
سال جاري عرضه شد و تمام آنهانيز به فروش رسيد.مدت اعتبار اين
اوراق چهارساله وسود عليالحساب آنها سالانه 19 درصد(بهصورت خالص) ميباشد
كه هر سه ماهيك بار به دارندگان پرداخت ميشود.كارشناسان عقيده دارند كه
مردمخواستار سرمايهگذاري در اقتصاد ملي ودر فعاليتهاي مولد ميباشند و از
اين رواز اقداماتي نظير فروش اوراق مشاركتيا عرضه سهام از سوي نهادهاي
دولتي دربورس اوراق بهادار استقبال ميكنند.آنها عقيده
دارند كه ميبايست به اينحركت مشاركتي مردم پاسخ مناسب داد.اين اقدام
نهتنها به تجهيز بازار سرمايه،تأمين نقدينگي و سرمايه درگردشبنگاههاي
اقتصادي بهويژه واحدهايتوليدي و رونق اقتصاد ملي كمكميكند، بلكه فرآيند
خصوصيسازي ازطريق مشاركتجويي مردم و گسترشمالكيت مردمي را تسريع مينمايد
و ازاين رو ميبايست به بازار بورس وافزايش عرضه سهام در آن توجه ويژهايداشت.