 |
|
|||||||
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|||
 |
||||||||
| > فصلنامه پژوهشنامه بازرگاني > شماره 26 - بهار 1382 |
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||
درگذشت دو تن از
فرهيختگان اقتصادي كشور، مرحوم دكتر حسين عظيمي و مرحوم دكتر محسن نوربخش را به
خانوادههاي محترم آنها و جامعه اقتصادي كشور تسليت گفته و از ايزد يكتا براي اين
دو چهره ماندگار در تاريخ اقتصاد كشور، علو درجات را مسئلت مينماييم.
يكي از دغدغههاي
مهم مرحوم دكتر حسين عظيمي فرار سرمايه انساني از كشور بود. ايشان در آثار و نوشتههايشان
تلاش كردند تا نشان دهند چه سرمايهگذاري عظيمي بر اثر نبود انگيزشهاي لازم براي
دانش آموختگان رشتههاي مختلف، به هرز ميرود و بازده آن عايد كشورهاي ديگر ميشود.
امروز، بر اين
تأسف ميخوريم كه او نيز، در مقام سرمايهاي ارزشمند، پيش از آنكه به مرحلة بازدهي
كامل علمي برسد، جان به جان آفرين سپرد. از زماني كه در اوايل سدة حاضر پاي
دانشجويان ايراني به اروپا و سپس آمريكا باز شد، چهرههاي معدودي وجود داشت كه به
دانشگاههايي چون آكسفورد، كمبريج، هاروارد و ام. آي. تي وارد، و سر افرازانه از
آن فارغالتحصيل شده باشند.
مرحوم دكتر عظيمي
يكي از اين چهرههاي معدود بود. ايشان علاوه بر دانش و تخصص عميقي كه دربارة اقتصاد ايران و تحولات
توسعهاي آن از رويكرد مقبول خود داشتند كه شايد از رويكردهاي ديگر نقدهايي بر آن
وارد باشد، مصداق بارزي از سخن دونالد مكلاسكي در كتاب «خطابهاي در علم اقتصاد»
است. مكلاسكي بر اين باور است كه عالمان براي اثرگذاري مطلوب بر جامعه خود، علاوه
بر دانش و تخصص بايد داراي فضيلتهاي اخلاقي نيز باشند. با برخورداري از اين دو
ويژگي «علم و فضيلت اخلاقي» بود كه مرحوم دكتر عظيمي در روشنگري و آگاهي بخشيدن به
دانشجويان، سياستگذاران و تصميمسازان نقش مهمي ايفا كرد. در زماني كه مفاهيم دانش
و تخصص،آموزش و شايسته سالاري در اين ديار محلي از اعراب نداشت، مرحوم دكتر عظيمي
به طور مستدل بر آنها تأكيد كردند و معتقد بودند كه بدون توجه به نهادينه كردن
چنين مفاهيمي در عمل، نميتوان در عرصة تحولات اقتصادي گامي به پيش نهاد. مرحوم
دكتر عظيمي با طرح چنين مسايلي و حداكثر ارتباط با گروههاي مختلف، تأثير فراواني
بر شكلگيري رويكرد همساز با تحولات توسعهاي در جامعه داشتند.
ياد او را گرامي مي داريم و اميد داريم راه او
پر رهرو باشد.
در اولين سالهاي
پس از پيروزي انقلاب اسلامي،مرحوم دكتر نوربخش در تدوين و تنظيم پيشنويس لايحه
قانوني عمليات بانكي بدون ربا داراي نقشي محوري و راهبردي بودند. احياي بازار بورس
اوراق بهادار تهران پس از پايان جنگ تحميلي در سال 1368 و تنظيم و مديريت فعال بر
نظام پولي و مالي كشور در سالهاي جنگ تحميلي و دوران بازسازي، نمايانگر توجه و
علاقه ايشان به ايجاد تحول در نظام مالي و پولي ايران بود. تاكيد دكتر نوربخش در
سالهاي بحراني دهه 1360 و پس از آن، براي حفاظت از منابع ارزي و داراييهاي خارجي و
تلاش در جهت استفاده بهينه از اين منابع از جمله دغدغههاي اصلي ايشان به شمار ميآيد.
مرحوم دكتر نوربخش در سالهاي پرتلاطم 74-1373 در تنظيم برنامه بازپرداخت بدهيهاي
خارجي كشور و ايجاد فضاي حفاظتي و اطمينانبخش مالي در عرصه اقتصاد داخلي تلاش بيوقفهاي
را آغاز نمودند.
در نظام بانكداري
ايران، اجراي طرحهاي اتوماسيون و مكانيزهكردن فعاليتهاي بانكها از ديگر تلاشهاي
ايشان به شمار ميآيد.
مرحوم دكتر
نوربخش نقش مهمي در تقويت موضع جمهوري اسلامي ايران در سطح بينالمللي ايفا
نمودند، بطوري كه اعتبار نظام بانكي و مالي كشور در بازارهاي مالي بينالمللي و
همچنين سازمانهاي جهاني مانند صندوق بينالمللي پول و بانك جهاني در سطح بالايي
قرار گرفت. همچنين ايشان نقش عمده و فعالي به عنوان عضو مؤسس در ايجاد موسسه
نظارتي بانكداري اسلامي (IFSB) و انطباق آن با اصول
بينالمللي ايفا نمودند.
تدوين مقررات
تأسيس بانكهاي خصوصي، معرفي اوراق مشاركت بانك مركزي از سوي دكتر نوربخش به عنوان
يك ابزار نوين در اجراي سياستهاي پولي و اعتباري، زمينهسازي براي حركت به سمت نرخ
يكسان ارز از طريق كاهش تدريجي تعدد نرخها و اجراي موفقيتآميز طرح يكسانسازي
نرخ ارز از ابتداي سال 1381، از ديگر تلاشهاي مهم مرحوم نوربخش به شمار ميآيد.