يادداشت سردبير

 

با لطف خداوندي و كمك مستمر انديشمندان و پژوهشگران پرتلاش كشور، نوزدهمين شماره از پژوهشنامه بازرگاني در اختيار علاقمندان به امور اقتصادي و بازرگاني كشور قرار مي‌گيرد.

شماره حاضر، حاوي 7 مقاله است.

مقاله اول، تحت عنوان " آزموني بهين براي فرضيه تعادل در چارچوب تخمين‌زنهاي روش گشتاورهاي تعميم يافته (GMM) " سعي دارد تا به معرفي يك تابع نمونه‌اي بهين براي آزمودن فرضيه تعادل در مقابل فرضيه عدم تعادل بپردازد و آن را براي بازار برخي محصولات كشاورزي ايران بكارگرفته و با توابع نمونه‌اي رقيب موجود در اين راستا، مقايسه نمايد. طبق نتايج مقاله، پيش از انجام هر گونه توصيه سياستگزاري، لازم است كه  با استفاده از آماره‌هاي با توان آزمون بالا، تصريح درست مدل, تعيين گردد زيرا در غير اين صورت، هيچ اطميناني براي درست بودن پيش‌بيني‌هاي حاصل از مدلي كه بر نظريه‌‌اي خاص استوار مي‌باشد، نمي‌تواند وجود داشته باشد.

در ادبيات رشد اقتصادي، توجهي خاص به تجارت خارجي به عنوان عامل رشد،‌معطوف شده است لذا استراتژي تشويق صادرات به عنوان يك استراتژي موفق، مورد توجه بسياري از اقتصاددانان قرارگرفته است. "بررسي اثرات متقابل توليد و صادرات در اقتصاد ايران" عنوان مقاله دوم را تشكيل مي‌دهد و نشان مي‌دهد كه صادرات غيرنفتي و توليد ناخالص داخلي، هر دو، اثراتي معني‌دار بر يكديگر دارند ولي تأثيرات GDP بر صادرات غيرنفتي به مراتب بيشتر است، ضمن آن كه صادرات غيرنفتي كشور به طور عمده متأثر از متغيرهاي پولي مانند نرخ ارز و رابطه مبادله مي‌باشد.

مقاله " مقايسه روش‌هاي ارزشيابي اجتماعي فعاليتها و مزيت نسبي بالقوه صادرات صنعتي " به وجود مشكل‌تحريفهاي گسترده قيمتي در اقتصاد كه شناخت مزيتهاي نسبي را با دشواري مواجه مي‌سازد، مي‌پردازد و علاوه بر روش‌شناسي معيارهاي متداول مزيت نسبي، رهيافت محاسباتي جديدي را مبتني بر حسابداري صنعتي ارايه مي‌دهد كه براي فعاليت‌هاي منتخب صنايع كشور، مورد آزمون تجربي واقع مي‌گردد.

بررسي آثار امنيت غذايي حاصل از سياستهاي تعديل اجرا شده در برنامه اول عمراني، موضوع مقاله چهارم مي‌باشد. مقاله مزبور به ارزيابي الگوي تغذيه‌اي جامعه شهري و روستايي در استان اصفهان طي دوره برنامه اول مي‌پردازد.

ارزيابي آثار طرحهاي خودكفايي كميته امداد امام خميني (ره) در بخشهاي مركزي و نوبندگان شهرستان فسا، هدف مقاله پنجم را تشكيل مي‌دهد، و به آزمون اين فرضيه كه رابطه‌اي معني‌دار بين طرحهاي اجرا شده كميته امداد امام خميني و امنيت غذايي روستاييان (مدد جويان) وجود دارد، مي‌پردازد.

ايجاد صنايع غذايي و تبديلي علاوه بر تأمين امنيت غذايي و توسعه بخش كشاورزي، به دليل ارزان بودن مواد خام محصولات كشاورزي، ارزبري كمتر صنايع تبديلي و غذايي و همچنين نيروي كار ارزان و سرمايه‌بري كمتر، مي‌تواند موجب چند برابر شدن ارزش افزوده محصولات كشاورزي كشورهاي در حال توسعه شده و به ويژه، براي كشورهاي صادركننده اين گروه محصولات، ارزش صادرات را به مراتب افزايش دهد. در اين راستا، مقاله ششم، گام اول در برنامه‌ريزي توليد و صادرات اين بخش، يعني شناسايي توانمنديهاي صادراتي صنايع غذايي كشور را بر‌مي‌دارد و به مقايسه تطبيقي عملكرد فعاليت صنعتي اين بخش با ساير بخشها مي‌پردازد و مزيت‌هاي نسبي صنايع غذايي كشور را  معرفي مي‌نمايد.

مقاله پاياني (ترجمه) با عنوان " كنترل‌هاي ارزي و سرمايه‌اي، موانع فراروي تجارت"، اثر كنترل‌هاي ارزي و سرمايه‌اي را در قالب مدل جاذبه كه درآن صادرات دوجانبه بستگي به فاصله موجود ميان كشورها، اندازه و ثروت آنها و موانع تعرفه‌اي و كنترل‌‌هاي ارزي و سرمايه‌اي دارد، مورد بررسي قرار مي‌دهد. نتايج به دست آمده حاكي از آن است كه كنترل‌هاي ارزي، بسته به ميزان و درجه آزادسازي نظام‌هاي ارزي كشورها،‌ مانعي جزئي بر سر راه  تجارت به شمار مي‌روند در حالي كه كنترل‌هاي سرمايه‌اي، صادرات كشورهاي در حال توسعه و درحال گذار را به طرز مهم و معني‌داري تقليل مي‌دهد. بنابراين، آزادسازيهاي بيشتر حساب سرمايه‌ مي‌تواند تجارت را به ميزان قابل توجهي رونق بخشد.

درآخر، چكيده پايان نامه فارغ‌التحصيلان داخلي كشور و چكيده انگليسي مقالات، ارايه مي‌گردد.

 

رضا شيوا

 تابستان 1380