((روش اجرايي ))

روش هاي ارزيابي انطباق كالاهاي وارداتي

 

1- هدف :

 

هدف كلي اين روش اجرائي حصول اطمينان از انطباق كالاهاي وارداتي با استانداردهاي مورد قبول موسسه استاندارد و تسريع و تسهيل ورود كالا به كشور در سازگاري و هماهنگي با مقررات و روشهاي  متعارف در تجارت جهاني و به منظور تحقق موارد زير مي باشد:

 

·                   حمايت از حقوق عمومي (مصرف كنندگان) از لحاظ بهداشتي ، ايمني و ضوابط زيست محيطي

·                   حمايت از حقوق توليد كنندگان داخلي در مقابل تخريب بازار و رقابت نامطلوب از طريق ورود كالاهاي با كيفيت نازل

·                   اجراي مواد 4، 6و9 قانون اصلاح قوانين و مقررات موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران و اجراي مواد 3، 4و6 آئين نامه اجرايي قانون مقررات صادرات و واردات

 

2- مسئوليت اجرا:

 

مديريت استاندارد و تحقيقات صنعتي استانها و مديريت بازرسي كالا و امور صادرات و واردات (مديرهماهنگي)

قوانين و مقررات ذيربط:

قانون اصلاح قوانين و مقررات موسسه استاندارد،‌قانون مقررات صادرات و واردات و آئين نامه اجرايي آن و قانون امور گمركي

 

3- دامنه كاربرد:

 

-                              انطباق مشخصات كالاهاي مشمول اجراي اجباري استاندارد با الزامات استانداردهاي ملي يا استانداردهاي مورد قبول موسسه هنگام ورود بايستي  براساس يكي از روشهاي مندرج در اين روش اجرايي احراز گردد.

-                              طبق ماده 6 آئين نامه  اجرايي قانون مقررات صادرات و واردات و مطابق ماده 131 آئين نامه  اجرايي قانون امور گمركي و تبصره 2 ماده 6 قانون اصلاح قوانين موسسه ، ارائه گواهينامه  انطباق موسسه براي ترخيص قطعي كالاهاي مشمول اجراي اجباري استاندارد الزامي است.

-                              روش هاي دريافت گواهينامه  انطباق با توجه به نوع كالا، اطلاعات مربوط به سوابق عملكردي توليد كننده يا واردكننده و سطح فعلي انطباق آن كالا با استانداردهاي مورد قبول موسسه يا الزامات اساسي آنها تعيين مي شود. واردكنندگان مي توانند مناسب ترين روش را با توجه به نوع كالا و استمرار يا عدم استمرار ورود آن انتخاب نمايند.

 

تعاريف:

 

1-  موسسه :‌ موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

2-كالاهاي مشمول اجراي اجباري استاندارد براي واردات:

كالاهايي است كه براساس مصوبات شورايعالي استاندارد اجراي استاندارد آن ها براي واردات اجباري اعلام شده است.

فهرست كالاهاي مذكور در شبكه اطلاعاتي موسسه به آدرس WWW.ISIRI.ORG و هم چنين در ادارات استاندارد استانها و كليه گمركات كشور موجود است. تغييرات در فهرست پس از تصويب شورايعالي استاندارد، از طريق آگهي در روزنامه هاي كثيرالانتشار و روزنامه رسمي كشور و با تعيين فرصت هاي قانوني به اطلاع واردكنندگان مي رسد.

3-                        كالاهاي تجاري :‌

ملاك تجاري بودن كالا در ماده 10 آئين نامه اجرايي قانون مقررات صادرات و واردات مشخص شده است.

كالاهاي مشمول اجراي اجباري استاندارد كه در مقياس تجاري و با قصد عرضه و فروش به كشور وارد مي شوند، در هنگام ورود بايستي بر طبق يكي از روشهاي مندرج در اين روش اجرايي گواهينامه انطباق دريافت نمايند.

 

استثنائات:

 

3-1 كالاي همراه مسافر:

طبق ماده 31 آئين نامه اجرايي قانون مقررات صادرات و واردات

3-2 هديه و سوغات:

طبق تبصره ذيل بند 20 ماده 37 قانون امور گمركي به شرط تجاري نبودن

3-3                   كالاي وارده از طريق پست

طبق ماده 39 آئين نامه اجرايي قانون مقررات صادرات و واردات

3-4                    كالاهاي ورود موقت:

آن قسمت از كالاهايي  كه مطابق ماده 12 آئين نامه اجرايي قانون مقررات صادرات و واردات بطور موقت به كشور وارد و پس از تكميل ، آماده سازي و بسته بندي صادر مي شوند، از شمول اجراي مقررات استاندارد معاف هستند، ولي آن قسمت از كالا كه در داخل كشور مصرف يا توزيع شود مشمول اجراي مقررات استاندارد مي باشد.

3-5                   كالاهاي خاص مورد مصرف طرح هاي عمراني يا كارخانه ها و طرح هاي توليدي تجهيزات و لوازم ويژه اي كه براي مصرف و استفاده خاص در طرحهاي عمراني و تاسيسات زيربنايي و كارخانه هاي صنعتي( غير از مواد اوليه و حد واسط توليد) به كشور وارد مي شود.

3-5-1             چنانچه نوع مصرف كالا به گونه اي است كه با ايمني و بهداشت عموم مردم ارتباط دارد صدور گواهينامه انطباق ، موكول به انجام يكي از روشهاي مندرج در اين روش اجرايي است.

3-5-2           چنانچه كالا بر مبناي ويژگي هاي خاص براي مصارف اختصاصي وارد شده باشد و نوع مصرف آن طبق بند 3-5-1 نباشد، با تعهد بالاترين مقام دستگاه ذيربط (مديرعامل) مبني بر انطباق با ويژگي هاي  مورد نظر آن دستگاه، پس از پرداخت كارمزد خدمات واردات بالامانع بودن ترخيص قطعي كالا از نظر مقررات استاندارد به گمرك ابلاغ مي شود.

 

4- استانداردهاي مورد قبول موسسه :‌

 

استانداردهاي مورد قبول موسسه براي كالاهاي وارداتي عبارتند از:‌

4-1                      استانداردهاي ملي ايران ( فهرست در شبكه اطلاعاتي موسسه يا ادارات استاندارد استانها موجود است)

4-2                     استانداردهاي بين المللي كالا مانند CODEX, ITU,IEC,ISO  با توجه به نوع كالا

4-3                    استانداردهاي اتحاديه اروپايي (EN)  با هر پيشوند مانند DINEN,BSEN و ... يا استاندارد كشورهاي عضو اتحاديه

4-4                     استانداردهاي كشورهاي امريكاي شمالي شامل API,UL,ASTM,ASME,ANSI  و AGI

4-5                    استانداردهاي كشور ژاپن (ـJIS)

4-6                    استانداردهاي ملي كشورتوليد كننده (مبدا)

 

5-                        الزامات فني اساسي :‌

 

الزامات فني اساسي براي كالاهاي وارداتي كه استاندارد ملي آنها تدوين نشده است اما رعايت الزامات مذكور براي واردات ضروري است ،‌مطابق پيوست الف.

الزامات اساسي كالاها در شبكه اطلاعات موسسه WWWISIRI.ORG  نيز قابل دستيابي است.

 

6-                        آزمايشگاههاي مورد قبول موسسه

 

آزمايشگاههاي مورد قبول موسسه عبارتند از:

6-1 آزمايشگاههاي مركزي موسسه و آزمايشگاههاي استاندارد استانها

6-2 آزمايشگاههاي تاييد صلاحيت شده توسط موسسه استاندارد

6-3 آزمايشگاههاي  تاييد صلاحيت شده بوسيله سازمانهاي تاييد صلاحيت كننده مورد قبول نظام تاييد صلاحيت كشورهاي ديگر

6-4                    آزمايشگاههاي كشورهايي كه دولت متبوع آن كشور مسئوليت كامل آنها را پذيرفته است.

 

7-                       شركتهاي بازرسي تاييد صلاحيت شده 

 

شركتهايي كه صلاحيت آنها در زمينه هاي مختلف بازرسي به تاييد موسسه رسيده است و فهرست آنها از طريق پايگاه اطلاعاتي موسسه و يا ادارات استاندارد استانها قابل دستيابي است.

 

8-                       اظهارنامه عرضه كننده يا توليدكننده (SUPPLIERS DECLARATION) (SD)

(MANUFACTURERS DECLARATION) (MD)

 

سند كتبي كه عرضه كننده يا توليد كننده براساس آن ، انطباق كالا با استانداردهاي مربوط يا الزامات اساسي آن را اعلام مي كند.

 

9-تاييد يه انطباق (VERIFICATION OF CONFORMITY) (VOC)

 

سندي كه براساس آن يكي از شركتهاي بازرسي (بند7)  يا مسئول كنترل كيفيت واحد توليدي و يا مديرعامل واحد توليدي ،‌اظهارنامه عرضه كننده را تاييد مي نمايد.

 

10-                       گواهي نامه انطباق (CERTIFICATE OF CONFORMITY) (COC)

 

سندي كه ادارات استاندارد استانها براساس مقررات اين روش اجرايي صادر مي نمايند و اين اطمينان را فراهم مي نمايد كه كالاي وارد شده با استاندارد مربوط يا الزامات اساسي آن انطباق دارد.

 

11- گواهي نامه بازرسي   (CERTIFICATE OF INSPECTION)

(SURVEILLANCE CERTIFICATE)

 

سندي كه نشان دهنده ارزيابي انطباق كالا بوسيله بازديد و قضاوت هم چنين ارزيابي برگه نتايج آزمون باشد.

 

12- برگه نتايج آزمون(TEST REPORT)

 

سندي كه نتايج آزمون يك كالا را بر طبق استاندارد مربوط يا الزامات اساسي نشان مي دهد.

 

13- گواهي نامه ثبت كالا (STATEMENT FOR REGISTRATION)

 

سندي كه نشان دهنده ثبت يك كالا در موسسه استاندارد است،‌مطابق پيوست ب

 

روشهاي دريافت گواهينامه انطباق

 

روش اول – بررسي انطباق و انجام آزمون قبل از حمل

 

واردكنندگان مي توانند با رعايت موارد زير گواهينامه انطباق كالا را با سهولت و حتي قبل از رسيدن كالا به گمركات كشور دريافت نمايند.

 

1-  درج استانداردهاي مورد قبول موسسه در قرارداد خريد، پروفرما، اوراق ثبت سفارش و يا بروات وصولي يا اعتبارات اسنادي بمنظور الزام فروشنده به رعايت استانداردها و الزامات اساسي معين شده

2-ارائه اظهارنامه توليد كننده يا عرضه كننده (SD) يا (MD) مبني بر انطباق كالا با استاندارد مرتبط و يا الزامات اساسي مشخص شده براي هر محموله

3-                        ارائه برگه نتايج آزمون انجام شده در يكي از آزمايشگاههاي مورد قبول موسسه

4- دريافت و ارائه تاييديه انطباق (VOC) از يكي از شركتهاي بازرسي تاييد صلاحيت شده توسط موسسه

5-                        شركت هاي بازرسي پس از ملاحظه اسناد مندرج در بندهاي 1، و 2و3 بعد از انجام بازرسي هاي ظاهري و فيزيكي ،‌ شامل و نه محدود به علائم ايمني  ، برچسب و دستورالعمل هاي كاربرد كالا، تاييديه انطباق (VOC) را صادر مي نمايند.

تبصره – شركت بازرسي موظف است يك نسخه از برگه نتايج آزمون و اظهارنامه توليد كننده يا عرضه كننده را ضميمه (VOC) نمايد.

6-                        واردكنندگان با ارائه اسناد مندرج در بندهاي 1،2،3،4 به ادارات استاندارد استانها ميتوانند قبل يا بعد از رسيدن كالا به گمرك گواهي نامه انطباق (COC) موسسه استاندارد را براي ترخيص قطعي كالا از گمرك دريافت نمايند.

 

ملاحظات:

 

1-  مديريت استاندارد استانها پس از صدور گواهي نامه انطباق، بمنظور حصول اطمينان از صحت گواهينامه هاي صادر شده در مورد مواد غذايي ، از تمام محموله ها و در خصوص ساير كالاها از برخي محموله ها نمونه برداري نموده و نتايج آزمون را در سوابق عملكردي واردكنندگان و بازرسان ثبت مي نمايند.

2-براي صدور تاييديه انطباق (VOC) مواد غذايي، بازرس موظف است مطابق استاندارد تعيين شده براي نمونه برداري و انجام آزمون از تمام محموله ها نمونه برداري نموده و پس از بررسي نتايج آزمون كه دريكي از آزمايشگاههاي مورد قبول موسسه انجام شده است و بررسي اظهارنامه عرضه كننده (SD) انطباق يا عدم انطباق كالا با استاندارد مربوط يا الزامات اساسي آنرا اعلام نمايد.

3-                        مراجع صادركننده (SD) يا (MD) و (VOC) بايستي روي گواهينامه ها تاريخ انقضا درج نمايند.

4- گواهي نامه انطباق مواد غذايي قبل از انجام آزمون توسط مديريت استاندارد استانها فقط درصورتي صادر ميشود كه محموله قبل از تاريخ انقضا اظهارنامه عرضه كننده (SD) و تاييديه انطباق بازرس (VOC) به گمرك رسيده باشد.

 

روش دوم – حمل كالا به گمرك بدون گواهينامه (حمل مستقيم )

 

واردكنندگاني كه بدون دريافت گواهي نامه هاي مندرج در روش اول، كالاي خود را به گمركات ايران حمل نمايند، گواهي نامه انطباق موسسه را با ترتيب زير دريافت خواهند نمود:‌

-                              پس از اظهار كالا در گمرك، توسط مسئولين استاندارد يا مسئولين گمركات استانها نمونه برداري انجام خواهد شد. سپس نمونه برداشته شده به يكي از آزمايشگاه هاي مورد قبول موسسه براي انجام آزمون هاي لازم ارسال خواهد شد.

-                              درصورتي كه نتايج آزمون با استاندارد مربوط يا الزامات اساسي منطبق باشد، ادارات استاندارد استانها با ملاحظه نتايج آزمون و انجام بازرسي ظاهري و فيزيكي كالا گواهي نامه انطباق را صادر خواهند نمود.

 

ملاحظات:

 

1-  آزمون كالا بمنظور بررسي انطباق آن با استاندارد مورد قبول موسسه يا الزامات اساسي ، ممكن است مخرب يا غيرمخرب باشد.

2-واردكنندگان كالا طبق روش دوم لازمست به موارد زير توجه داشته باشند:

 

2-1 با توجه به طولاني بودن مدت آزمون برخي كالاها يا عدم امكان آزمون در داخل كشور صدور گواهينامه  انطباق براي ورود كالاهاي مندرج در پيوست ج مستلزم ارائه گواهينامه هاي مندرج در روش اول مي باشد.

2-2                    در صورت عدم  وجود آزمايشگاه مورد قبول موسسه در داخل كشور، نمونه كالا براي انجام آزمون با هزينه واردكننده به آزمايشگاه مورد قبول موسسه در خارج از كشور ارسال خواهد شد.

2-3                     ورود مواد غذايي مشمول اجراي اجباري استاندارد (غلات ، گندم و...) مستلزم ارائه مدارك مندرج در روش اول مي باشد.

 

 

روش سوم – ثبت كالا در موسسه و بازرسي قبل از حمل

 

REGISTRATION AND PRESHIPMENT INSPECTION

 

واردكنندگاني كه بطور مستمر كالاهايي را به كشور وارد مي نمايند، با بهره گيري از اين روش مي توانند كالاهاي وارده را با سرعت از گمرك ترخيص نمايند.

اين روش شامل ارائه اظهارنامه انطباق توليد كننده يا عرضه كننده (MD) يا (SD) با استاندارد مورد قبول موسسه و اثبات اظهار مذكور مي باشد. ثبت كالا در موسسه ، اطلاعاتي را فراهم مي نمايد كه براساس آن ارزيابي اوليه از سطح فعلي انطباق كالا با استاندارد مرتبط مشخص مي شود. پس از آن توليد كننده اقدامات لازم براي انطباق كامل در محموله هاي بعدي را انجام مي دهد.

در مراحل اوليه ثبت كالا، نواقص جزيي از قبيل بعضي انواع نشانه گذاري ، برچسب و دستورالعمل كاربرد كالا پذيرفته مي شود، اگر چه اين موارد در سوابق توليد كننده ثبت مي گردد و از طريق بازرسي هاي قبل از حمل بهبود سطح انطباق ارزيابي مي شود.

از توليد كنندگاني كه كالاي خود را در موسسه ثبت  مي نمايند، انتظار مي رود كه بطور مستمر سطح انطباق كالاي خود را بهبود بخشند.

در مواردي كه نمونه ارائه شده سطح قابل قبولي از انطباق رانشان دهد گواهي نامه ثبت كالا (STATEMENT FOR REGISTRATION ) با درج تاريخ اعتبار به واردكننده داده مي شود.

براي ثبت كالا در موسسه ،‌واردكننده بايستي يك نمونه از كالا را به همراه برگ نتايج آزمون انجام شده دريكي از آزمايشگاههاي مورد قبول موسسه و اظهارنامه انطباق توليدكننده (MD)‌ و فرم تقاضانامه براي ثبت (RFR ) پيوست د به موسسه ارائه نمايد.

مراحل دريافت گواهينامه انطباق براي كالاهايي كه داراي گواهي نامه معتبر ثبت كالا از موسسه هستند:

1- توليد كننده اظهارنامه انطباق كالا با استانداردهاي مرتبط يا الزامات اساسي براي آن محموله را صادر مي نمايد.

2- توسط يكي از بازرسان مورد تاييد موسسه از محموله بازرسي قبل از حمل شامل بازرسي فيزيكي و ظاهري و تطبيق اسناد بعمل مي آيد و پس از اطمينان از معتبر بودن اسناد و گواهي نامه بازرسي (SUR VEILLANCE CERTIFICATE)  صادر مي شود.

3-        واردكنندگان اين قبيل محموله ها قبل  و يا پس از ورود محموله به گمرك با ارائه اسناد مذكور در بندهاي 1 و2 فوق و گواهينامه ثبت كالا مي توانند گواهي نامه انطباق موسسه براي ترخيص كالا را دريافت نمايند.

 

ملاحظات:

 

1-          پس از صدور گواهي نامه انطباق، براي اطمينان از بهبود مستمر انطباق كالا با استانداردهاي مربوط يا الزامات اساسي از برخي محمو له ها نمونه برداري شده و براي آزمون به آزمايشگاه مورد قبول موسسه ارسال مي شود.

 

روش چهارم – مجوز تاييد نمونه (TYPE APPROVAL LICENSING )

 

هدف نهايي از صدور مجوز تاييد نمونه شناسايي كالاهاي خاصي است كه با استانداردهاي مورد قبول موسسه انطباق كامل دارند و پيش بيني مي شود كه استمرار انطباق داشته باشند تا اين قبيل كالاها با حداقل دخالت و در كوتاه ترين زمان اجازه ورود دريافت نمايد.    

دو گروه از توليد كنندگان يا واردكنندگان مي توانند از موسسه مجوز تاييد نمونه درخواست نمايند.

گروه اول – توليد كنندگان يا واردكنندگاني كه طي دو سال گذشته اقدام به ثبت كالا در موسسه نموده اند و هر سال حداقل 3 محموله از كالاهاي وارداتي آنها‌، انطباق كامل يا بهبود مستمر كيفيت با استانداردهاي مرتبط يا الزامات اساسي را نشان داده باشد.

 

گروه دوم – توليد كنندگاني كه كالاي خود را در موسسه ثبت ننموده اند، اما داراي يكي از شرايط زير هستند:

 

1-          داراي سهم بيش از 10 درصد بازار آن كالا در جهان

2-        داراي بيش از 50 سال سابقه توليد آن كالا

3-        داشتن علامت CE يا ساير گواهينامه هاي كيفيت كالا كه توسط سازمانهاي معتبر تاييد شده باشد.

 

توليد كنندگان يا واردكنندگان كالاهاي ثبت نشده كه مايلند مستقيما براي دريافت مجوز تاييد نمونه اقدام نمايند لازمست نمونه كالا را براي ارزيابي اوليه ارائه نمايند تا ميزان انطباق آن با استانداردهاي مرتبط مشخص شود. در هر حال تمام الزامات مربوط به ثبت كالا بايد رعايت شود.

علاوه بر انطباق كامل، يك عامل مهم و تعيين كننده ديگر، استقرار و استمرار نظام كنترل كيفيت و مديريت كيفيت توسط توليد كننده است.

 

عوامل ارزيابي انطباق

 

اظهارنامه انطباق توليد كننده، علائم كيفيت يا گواهينامه هاي مراجع تاييد شده جهاني براي تاييد انطباق و نتايج آزمون نمونه در آزمايشگاههاي  مورد قبول موسسه به همراه گواهينامه هاي صادره توسط شخص سوم از عواملي هستند كه براساس آنها مي توان رعايت الزامات ثبت كالا و ضوابط تاييد نمونه را ارزيابي نمود.

 

تقاضا نامه براي دريافت مجوز تاييد نمونه

 

توليد كننده (عرضه كننده) براي هر يك از كالاهايي كه مي خواهد مجوز تاييد نمونه دريافت كند،‌ بايد يك تقاضانامه تكميل نمايد و به مديريت بازرسي كالا و امور صادرات و واردات در موسسه تحويل نمايد.

 

تقاضا نامه بايستي همراه اطلاعات زير باشد:‌

 

1-          مشخصات فني كالاهاي مندرج در تقاضانامه

2-        معرفي آزمايشگاهي كه از بين آزمايشگاههاي مورد قبول موسسه براي بررسي انطباق و آزمون نمونه انتخاب شده است.

3-        معرفي هر گونه فعاليت بازرسي و مميزي در كارخانه اي كه محصول را توليد نموده است

 

آزمون، ارزيابي نمونه ، بررسي انطباق و تاييد نمونه

 

پس از آنكه اطلاعات لازم ارائه شد ، عرضه كننده جهت انجام آزمون و ارزيابي نمونه مي تواند به آزمايشگاهي كه در تقاضا نامه قيد شده و موسسه آنرا پذيرفته است مراجعه نمايد.

آزمايشگاه بايد در نتيجه گيري آزمون، يك گزارش در مورد ارزيابي  از سطح انطباق نمونه صادر نمايد. آنگاه نتايج آزمون و گزارش ارزيابي به دفتر مديريت بازرسي كالا و امور صادرات  و واردات در موسسه ارائه ميشود  و ارزيابي نسبت به انطباق  با استاندارد مورد قبول موسسه انجام مي شود. اگر نمونه تاييد شود مراحل بازرسي آغاز مي گردد. مجوز تاييد نمونه فقط در صورتي كه نتيجه مميزي واحدي كه كالا را توليد نموده است رضايت بخش باشد، صادر مي گردد.

 

بازرسي اوليه كارخانه

 

صدور مجوز تاييد نمونه مستلزم بازرسي اوليه از تمام قسمت هاي مرتبط با توليد آن كالا است. در مواردي كه تقاضا كننده ، توليد كننده كالا نباشد بايستي موافقت توليد كننده براي انجام مميزي كسب شود.

 

بازرسي

 

براي اطمينان از استمرار انطباق كالابا استانداردها، سازمانهاي گواهي كننده بايستي واحد توليدي را بازرسي نمايند. براساس مقررات اين روش اجرايي براي صدور مجوز تاييد نمونه بعد از انجام بازرسي اوليه به منظور اطمينان از استمرار انطباق كامل،‌بازرسي هاي ادواري و بطور محدودي آزمون مجدد نمونه انجام مي شود.

هم چنين در خصوص برخي كالا ها مانند سيگار ،‌ محصولات غذايي ،‌سيمان ، جواهرات و عطريات و لوازم آرايش و كالاهايي كه طي يك فرآيند طولاني توليد مي شوند به ويژه وقتي كه  از مواد اوليه طبيعي براي توليد استفاده مي شود و نياز به كنترل دقيق تري دارند از بعضي محموله ها نمونه برداري مي شود. از اين قبيل كالاها براي اطمينان از نظام كيفيت ، بازرسي ، نمونه برداري و آزمون در دفعات بيشتر انجام مي شود.