خلاصه وضعيت صادرات صنعتي و معدني

 

   طي سال 80 جمعا" 2/15 ميليون تن كالاي غيرنفتي به ارزش 6876 ميليارد ريال معادل 3918  ميليون دلار بخارج صادرگرديده است، كه ازلحاظ وزن3/12 درصد و از لحاظ ارزش4/12 درصد افزايش را نشان ميدهد.

   درمدت يادشده ارزش كل صادرات كالاهاي صنعتي و معدني رقم 7/2509 ميليون دلار ( با احتساب صادرات صنايع دستي به 2528 ميليون دلار رسيده است) كه نسبت به مدت مشابه سال قبل از نظر وزني 8/13 درصد و از نظر ارزشي 8/22 درصد افزايش را نشان ميدهد. درسال 1380 صادرات تجارت چمداني و بازارچه هاي مرزي بترتيب 64 و 173 ميليون دلار بوده و با توجه به تركيب كالاهاي مذكور كه غالب آنها را كالاهاي صنعتي تشكيل ميدهد، چنانچه 70 درصد مبالغ مذكور را كالاي صنعتي تلقي نمائيم، مجموع صادرات صنعتي و معدني به 2676 ميليون دلار افزايش خواهد يافت. از مبلغ مذكور 958 ميليون دلار مربوط به محصولات پتروشيمي ، گازها و محصولات پايه نفتي ميباشد.

با توجه به اهداف كمي برنامه سوم توسعه در بخش صادرات صنعتي و معدني و        پيش بيني 2420 ميليون دلار صادرات كالاهاي صنعتي و معدني براي سال 1380، بدون احتساب صادرات چمداني و بازارچه هاي مرزي حدود 7/3 درصد و در صورت احتساب ارقام مذكور 5/10 درصد بيش از اهداف در نظر گرفته شده براي سال 80 تحقق يافته است. در اين مدت نسبت صادرات صنعتي و معدني به صادرات غير نفتي 1/64 درصد بوده است.

 

اهم فعاليتهاي مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

نقش حياتي استانداردها به عنوان بنيادي فني براي نظامهاي توليدي و خدماتي و توجه به منافع جامعه و روان نمودن مبادلات تجاري محرز و انكارناپذيراست.

   استانداردها به عنوان پلي براي انجام مبادلات بويژه در مقوله تجارت جهاني شناخته شده و طي دهه اخير كه سرعت رشد تجارت از نرخ رشد توليد ناخالص داخلي كشورهاي جهان بيشتر بوده، نقش، اهميت و ضرورت توسعه قابليت هاي اين پل ارتباطي بيشتر شده است.

موسسه استاندارد در نظر دارد طي  برنامه سوم توسعه در جهت تحقق اهداف كلي  منافع جامعه، حفظ حقوق مصرف كنندگان و تسهيل و توسعه تجارت بويژه صادرات براي انجام وظايف اصلي خودبه شرح زير اهتمام ورزد :

-   مطالعات و پژوهش هاي كاربردي براي تدوين، بازنگري و اجراي استانداردهاي ملي

-   تدوين، نشر و ترويج استانداردهاي ملي

-    نظارت براجراي استانداردهاي اجباري

-   كنترل كيفيت كالاهاي وارداتي و صادراتي مشمول مقررات اجراي اجباري استاندارد(كه از نظر ايمني، بهداشت عمومي و اقتصادي ضروري باشد).

-     نظارت براجراي استانداردها و آزمايش ادواري اوزان و مقياسها و وسايل سنجش عمومي 

   هم اكنون با تهيه و تنظيم استانداردها ، تعداد استانداردهاي تدوين و تجديد نظر شده درسال 80  به 699  فقره رسيده است. بدين ترتيب ازابتدا تاكنون جمع استاندارد ملي تدوين و تجديدنظرشده به 7508  فقره ميرسد. كه در مجموع 6166 استاندارد ملي تدوين شده است.

درطي اين دوره ، تعداد 774 پروانه كاربرد علامت استاندارد صادره گرديده كه جمعا" از ابتدا تا پايان اين دوره 5653 پروانه صادره گرديده است.

همچنين 34 آزمايشگاه در طي سال80 به عنوان آزمايشگاه همكار به تاييد موسسه رسيده است كه از سال 69 تاكنون 254 آزمايشگاه همكارموفق به اكرديته موسسه شده اند.

 

توسعه شهركهاي صنعتي

   كشورهاي علاقمند به صنعتي شدن ناچارند از لحاظ آمايش سرزمين و تقسيم كار در مناطق مختلف كشور ، قطب ها و مكانهايي را براي تجمع واحدهاي صنعتي بصورت شهركها يا مجتمع انتخاب و سازماندهي كنند.

   لزوم اين سازماندهي ، ناشي از رشد جمعيت ، مسئله اشتغال ، محدوديت زمين ، حفاظت و توسعه محيط زيست و بالاخره تعيين كاربري زمينهاي انتخابي است تا رشد متعادل صنعت درمناطق مختلف فراهم گردد.

   تاپايان سال 80 ، تعداد340 شهرك به تصويب رسيده است كه در 259 شهرك امكان واگذاري زمين بوجود آمده است . متراژزمين هاي صنعتي واگذارشده دراين شهركها از 616 هكتار در ابتداي برنامه اول به10347 هكتار در پايان اسفندماه 80 رسيده است.

 

             مقايسه برخي از شاخصهاي توسعه شهركهاي صنعتي

* شركت شهركهاي صنعتي ايران در سال 63 به تصويب هيأت دولت رسيده و ازسال 64 فعاليت خودرا شروع نموده است.

درسال 80، 4725 هكتار آماده سازي زمين،55 كيلومترخط انتقال آب، 14411 مترمكعب منبع زميني آب، 801 مترمكعب منبع هوايي آب، 106 كيلومتر شبكه توزيع آب،268 كيلومتر خط انتقال برق 20 كيلو ولت، شبكه توزيع 20 كيلوولت و شبكه روشنايي احداث گرديده است.

همچنين در طي اين دوره، 474943  اصله نهال كاري، 742 خط مركزتلفن،50 كيلومتركابل كشي تلفن، 54955  مترمربع ساختمانهاي جنبي و 217 كيلومترشبكه  گازرساني ايجاد شده است.

تعاريف:

اعلاميه تاسيس=  مجوز اوليه جهت احداث واحد صنعتي ميباشد كه از تيرماه سال 80 جايگزين جواز تاسيس گرديده است.

طرحهاي در دست احداث = جوازهاي تاسيس واعلاميه هاي تاسيس با پيشرفت فيزيكي 20 تا 98 درصد كه هنوز مجوز ديگري (پروانه بهره برداري) دريافت ننموده اند.

طرحهاي راه اندازي شده = طرحهاي با پيشرفت فيزيكي 99 تا 100 درصد كه مشغول به توليد شده اند ولي هنوز موفق به دريافت پروانه بهره برداري نگرديده اند.

پروانه تاسيس = به منظور توليد آزمايشي صادر مي گرديد و از سال 1372 از مراحل احداث واحد صنعتي حذف گرديده است.

پروانه بهره برداري = واحدتوليدي پس از موفقيت در توليد موفق به اخذ اين پروانه شده و رسما" مشغول بكار ميگردد.

پروانه بهره برداري مستقيم از طرح = پروانه بهره برداريهائي هستند كه مستقيما از مرحله طرح (جوازتاسيس يا اعلاميه تاسيس) به بهره برداري رسيده اند. بديهي است سايرپروانه هاي بهره برداري كه داراي سابقه پروانه تاسيس، كارت شناسائي و گواهي صنعتي مي باشند شامل اين تعريف نمي شود.

توضيح : بر اساس دستور العمل شماره 4011 مورخ 18/9/79 كليه سازمانهاي صنايع و معادن استانها مي بايست نسبت به تبديل پروانه هاي تاسيس، كارتهاي شناسائي و گواهي هاي فعاليت صنعتي صادره به پروانه بهره برداري اقدام نمايند.

- در مورد محدوده هاي 120 كيلومتري تهران و 50 كيلومتري اصفهان كارتهاي شناسائي و گواهي هاي فعاليت صنعتي صادره كماكان بقوت خود باقي خواهند بود.

كارت شناسائي = واحدهاي توليدي فعال مستقر در محدوده 120 كيلومتري تهران و 50 كيلومتري اصفهان كه فاقد پروانه يا مجوز صنعتي باشند بشرط آنكه زمان شروع بهره برداري آنها قبل از تاريخ 30/6/64 باشد.

گواهي فعاليت صنعتي = واحدهاي توليدي مستقر در محدوده 120 كيلومتري تهران و 50 كيلومتري اصفهان كه فعال بوده وتداوم انبوه يك يا چند محصول را اثبات نمايند، حائز شرايط اخذ گواهي فعاليت صنعتي مي باشند. در محدوده تهران فقط براي واحدهاي طراحي و مهندسي، طراحي و مونتاژ ماشين آلات مكانيكي والكترونيكي، واحدهاي تحقيقاتي آزمايشگاهي، صنايع الكترونيكي، غذائي و تبديلي كشاورزي و  دامي ، مواد اوليه دارويي، اپتيك، فيلمهاي عكاسي وراديولوژي، قالبسازي و قطعه سازي بتون آماده و ساير قطعات بتوني، بازيافت ضايعات و زباله هاي شهري اين نوع گواهي صادر ميشود.

واحد هاي فعال =  واحدي كه داراي يكي از مجوزهاي پروانه بهره برداري، گواهي فعاليت صنعتي، كارت شناسائي و يا پروانه تاسيس بوده و درحال توليد مي باشد.

پروانه اكتشاف =  مجوزي است كه براي انجام عمليات اكتشافي مواد معدني در محدوده مشخص از طرف وزارت صنايع و معادن صادر مي شود.

گواهي كشف  = تاييديه اي است كه توسط وزارت صنايع و معادن پس از اتمام عمليات اكتشافي و كشف كانه به نام دارنده پروانه اكتشاف صادر مي شود.

پروانه بهره برداري معدن = مجوزي است كه توسط وزارت صنايع و معادن براي انجام عمليات بهره بردراي به منظور استخراج و كانه آرايي و بدست آوردن مواد معدني قابل فروش صادر مي گردد.

اجازه برداشت =  مجوزي است كه از طرف وزارت صنايع و معادن برا ي تامين مصالح ساختماني مورد نياز طرحهاي عمراني و برداشت واريزه ها و ذخاير محدود و جزيي و نيز عمليات آزمايشگاهي صادر ميشود.

تدوين استانداردملي =  عبارت است از فرآيندي به منظور تعيين و تدوين ويژگيها و مشخصات يك محصول و قاعده منطقي انجام يك كار براساس نتايج علمي، فني و تجربي با توجه به جنبه هاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي با همكاري و اجماع نظر كليه كسانيكه در آن محصول و يا خدمت سهيم و ذينفع مي باشند.

تجديد نظر استاندارد ملي =  عبارت است از تغييراتي كه بنا به مقتضيات علمي، فني و تجربي و با توجه به نيازها به منظور اعتبار بخشيدن و روزآمد شدن استانداردانجام مي گردد.

پروانه كاربردعلامت استاندارد= عبارت است از مجوزي كه به يك واحد توليدي يا خدماتي پس از انجام بررسيهاي لازم در طي مراحل مختلف براي يك محصول يا خدمات كه منطبق با ويژگي هاي مندرج در استاندارد ملي مربوط مي باشد، داده ميشود.

تعداد شهركهاي صنعتي مصوب =  تعداد شهركهاي صنعتي كه به تصويب هيات وزيران رسيده باشد.

تعداد شهركهاي صنعتي در حال واگذاري = تعداد شهركهاي صنعتي مصوب كه خدمات زيربنايي فراهم شده در آنها در حدي است كه صاحبان صنايع قادر به احداث واحد خود هستند.

وسعت شهركهاي صنعتي در حال واگذاري = وسعت آندسته از شهركهاي صنعتي مصوب كه در حال واگذاري زمين هستند.

تعداد قراردادهاي واگذاري زمين در شهركهاي صنعتي = مجموع قراردادهاي منعقده واگذاري زمين در شهركهاي صنعتي به اشخاص حقيقي يا حقوقي كه مجموع واحدهاي صنعتي،  خدماتي و كارگاهي را در برمي گيرد ( با حذف قراردادهاي ابطال شده).

وسعت زمين واگذاري در شهركهاي صنعتي = مجموع متراژزمين واگذار شده به طرفهاي قرارداد در شهركهاي صنعتي است (با حذف قراردادهاي ابطال شده).

صدور خدمات فني و مهندسي

   باتاكيد و توجه وزارت صنايع و معادن به امر توسعه فناوري در كشور و صدور خدمات فني و مهندسي، شركتهاي بزرگ صنعتي توانسته اند نسبت به اجراي امورپيمانكاري در كشورهاي منطقه قدمهاي موثر بردارند. 

ليست مناقصات و قراردادهاي صدور خدمات فني و مهندسي به اتمام رسيده  تا پايان 1380