نتيجه گيري و پيشنهادات

 

بر اساس آمار و اطلاعات موجود طي سال 1380 مجموعا 15194056 تن انواع كالاهاي غيرنفتي به ارزش 91/3917 ميليون دلار به خارج از كشور صادر شده است كه در مقايسه با صادرات مدت مشابه سال 1379 از نظر وزني و ارزشي به ترتيب با 68/9, 37/12 درصد افزايش روبرو بوده است. در بين گروههاي كالايي فقط فرش و صنايع دستي كاهش در قيمتهاي جهاني داشته است و ساير گروهها با افزايش همراه بوده اند. در مجموع قيمتهاي صادراتي معادل 45/2 درصد نسبت به سال گذشته افزايش نشان داده اند.

از لحاظ ارزشي به ترتيب گروه مواد معدني, كالاهاي صنعتي و كالاهاي كشاورزي نسبت به مدت مشابه سال قبل از بيشترين افزايش برخوردار بوده اند.

در گروه مواد معدني بيشترين افزايش ارزش در مقايسه با دوره مشابه سال قبل به ترتيب مربوط به كائولن, سنگ موليبدن, سنگ سرب و كربنات كلسيم مي باشد. در گروه كالاهاي صنعتي اين افزايش ارزشي به ترتيب شامل پلي اتيلن, وسائط نقليه غيرسواري, چيني مظروف, وسائط نقليه سواري و انواع گازها مي باشد. و در بين كالاهاي كشاورزي به ترتيب خاكشير, نخود, بادام و مغز بادام, سيرتازه و خشك, انواع تخمه, گلاب و ساير عرقيات و پرندگان از بيشترين افزايش ارزشي نسبت به دوره مشابه سال قبل برخوردار بوده اند.

از نظر قيمتهاي صادراتي نيز بيشترين افزايش در قيمتها به ترتيب مربوط به سه گروه فوق بوده كه بيشترين افزايش قيمتها نسبت به مدت مشابه سال قبل به ترتيب مربوط به كالاهاي زير مي باشد. گروه مواد معدني: ذغال سنگ و خرده كك, سنگ موليبدن, سنگ روي.

گروه كالاهاي صنعتي: پارچه هاي پشمي, انواع الكل, سنگ ساختماني كارشده, انواع آبگرمكن. گروه كالاهاي كشاورزي: گلاب و ساير عرقيات, پرندگان, توتون و تنباكو, خربزه و طالبي, گياهان دارويي.

در برنامه سوم توسعه براي صادرات سال 1380 رقمي معادل 4273 ميليون دلار در نظر گرفته شده بود كه 7/91 درصد اين ميزان تحقق پيدا كرده است. با توجه به اينكه در برنامه سوم توسعه محور سياستهاي دولت بر پايه توسعه صادرات غيرنفتي شكل گرفته است, در همين راستا و بمنظور تسهيل و هموار سازي مراحل صادرات طي سالهاي اخير تلاشهايي از جمله پرداخت خسارت به صادركنندگان, اتخاذ سياستهاي تشويقي, حذف پيمان سپاري ارزي براي بسياري از كالاها و معافيت كالاها و خدمات از پرداخت عوارض, اضافه شدن اقلامي به ليست كالاهاي صادراتي و غيره صورت گرفته است. بدين جهت براي دستيابي به سطحي مطلوب از صادرات با توجه به منابع غني موجود دركشور لازم است اين چنين اقدامات تسهيل كننده صادرات تداوم پيدا كند. لازم به ذكر است اين اقدامات باعث شده اند تا عملكرد صادرات طي سالهاي برنامه سوم توسعه به اهداف پيش بيني شده نزديكتر باشد. اما اين تلاشها هنگامي موثرتر واقع مي شوند و گره از مشكلات صادرات و صادركنندگان باز خواهد كرد كه با برنامه ريزي دقيق به مرحله اجرا درآيد.

از سوي ديگر صادركنندگان و توليد كنندگان نيز بايد دولت را در ادامه اين مهم ياري دهند. آنها بايد از تك روي دوري جويند و بيشتر به سطح كيفي توليدات خود بينديشند. همانطور كه بر همگان روشن است در دنياي كنوني مشتري هم كيفيت و مرغوبيت كالا و هم قيمت را مدنظر قرار مي دهد. از اين رو براي وارد شدن به بازارهاي جهاني لازم است كه كالاهاي توليدي ايران توان رقابت را از نظر كيفيت و قيمت تمام شده در مقايسه با كالاهاي مشابه خارجي داشته باشند. در اين راستا نبايد به صادرات تنها از منظر فروش بيشتر و كسب درآمدهاي ارزي نگريسته شود. آنچه كه در حال حاضر بايد مدنظر قرار گيرد, پايداري و ماندگاري در بازارهاي جهاني است. و اين ميسر نمي شود مگر اينكه صادرات بعنوان يك اصل براي پيشرفت جامعه و نفي اقتصاد تك محصولي پذيرفته شود. لذا چنانچه كيفيت كالاهاي توليدي به گونه اي تغيير يابد كه مورد قبول بازارهاي خارجي باشد و موانع نيز از سر راه صادرات و واحدهاي توليدي برداشته شود, صادرات كشور با رشد سريعتري به فعاليت خود ادامه خواهد داد.

آمار واردات انواع كالاها در طول سال 1380 كه توسط گمرك منتشر شده است, نشان مي دهد كه در سال جاري مجموعا 4/26441933 تن انواع كالاها به ارزش 2/17938 ميليون دلار وارد كشور گرديده است كه در مقايسه با مدت مشابه سال 1379 از لحاظ وزني و ارزشي به ترتيب معادل 11/13 و 47/25 درصد افزايش نشان داده است. در مجموع اين ميزان 96 درصد از رقم پيش بيني شده در برنامه را پوشش داده است.

عمده ترين كالاهاي وارداتي در طول سال 1380 به لحاظ ارزش دلاري به ترتيب عبارتند از: لوازم و ماشين آلات صنعتي مكانيكي, آهن آلات, لوازم صنعتي برقي, گندم, مواد شيميايي و مواد اوليه پلاستيك. ليكن نسبت به مدت مشابه سال قبل به ترتيب ماشين آلات راه سازي جرثقيل و ماشين آلات كشاورزي و ذرت از بيشترين افزايش ارزشي برخوردار بوده اند.

 

پيشنهادات لازم براي توسعه صادرات غيرنفتي كشور

1-           صادرات كالاها و خدمات غيرنفتي نبايد به چند مورد از اقلام با ارز آوري بالا محدود باشد بلكه بايد ضمن تقويت اين بخشها, صادرات غيرنفتي را به سوي تنوع و نوآوري در كالاها سوق داد.

2-         توليد و صادرات بايد به سمت مدرنيزه شدن و هماهنگ با تكنولوژي پيشرفته حركت كند و از شيوه هاي سنتي فاصله گيرد تا بتواند با كيفيت مطلوب در بازارهاي بين المللي حضور پيدا كند.

3-         ايجاد و توسعه صنايع كوچك و تبديلي بدين جهت كه صنايع مزبور ضمن ايجاد اشتغال و تبديل و فرآوري مواد اوليه به صورت كالاهاي نهايي, به سرمايه كمتري براي فعاليت نسبت به صنايع بزرگ نياز دارند.

4-          ايجاد فضاي مطمئن براي جلب سرمايه گذاري دربخشهاي مختلف اقتصادي كه منجر به ايجاد اشتغال, رقابت سالم, توليد انبوه و با كيفيت جهت صادرات خواهد شد.

5-         ايجاد و راه اندازي يك سيستم اطلاع رساني تجاري قوي و شفاف براي آگاهي مديران و فعالان در امر اقتصاد به اطلاعات و اخبار تجاري به روز و دقيق.

6-         هماهنگي و ايجاد وحدت رويه بين صادركنندگان و جلوگيري از رقابتهاي ناسالم.

7-        از ميان برداشتن مشكلات بر سر راه توليد و جهت دار كردن توليد به سمت صادرات.

8-        استفاده از بسته بنديهاي مناسب بطوريكه كيفيت محصولات حفظ شود ضمن اينكه نيازي مشتري را برآورد. قابل ذكر است كه اغلب محصولات ايران با مشكل عدم بسته بنديهاي استاندارد مواجه هستند.

9-         استفاده و بهره گيري از تجربيات كشورهاي موفق در امر صادرات.