صادرات فرش و صنايع دستي

 

جدول شماره (4) نشاندهنده آمار صادرات فرش و صنايع دستي كشور طي سال 1380 مي باشد. در اين مدت مجموعا 2/31702 تن فرش و صنايع دستي به ارزش 31/540 ميليون دلار از طريق گمركات به خارج از كشور صادر گرديده است. همانطور كه در جدول ملاحظه مي شود صادرات فرش و صنايع دستي در اين مدت نسبت به دوره مشابه سال قبل از نظر وزني, قيمتهاي صادراتي و ارزشي به ترتيب با كاهشي برابر 57/7, 35/3 و 66/10 درصد همراه بوده است.

بطوريكه در جدول مشاهده مي شود به لحاظ قيمتهاي صادراتي گليم و زيلو و پارچه قلمكار نسبت به مدت مشابه سال قبل با كاهش همراه بوده اند و در مقابل به ترتيب فيروزه و سنگهاي قيمتي, انواع خاتم و قاب و فرش دستباف داراي افزايش بوده اند.

از نظر ارزشي در اين گروه بجز انواع خاتم و قاب كه با افزايش همراه بوده است, ساير كالاها نسبت به مدت مشابه سال قبل كاهش نشان داده اند. كاهش در ارزش كالاهاي اين گروه عمدتا ناشي از كاهش در وزن اين كالاها بوده است.

در ميان اين گروه فرش دستباف به تنهايي بيش از 96 درصد ارزش صادراتي را به خود اختصاص داده است.

همانطور كه ملاحظه مي گردد صادرات صنايع دستي عليرغم برخورداري از مزيتهاي همچون اشتغالزايي در مناطق و استانهاي دور افتاده اي كه داراي بسترهاي لازم و مناسب در اين بخش هستند, در مدت سال 1380 از سه جهت وزني, ارزشي و قيمتي كاهش داشته اند و در بين ساير گروهها تنها بخشي است كه با اين مشكل مواجه بوده است. اين امر ناشي از دلايل متفاوت و عديده اي است كه سامان بخشيدن به آنها نيازمند همت و عزم جدي مسئولان و برنامه ريزان و حركت آنها در يك مسير واحد و هماهنگ شده در راستاي رسيدن به نقطه مطلوبي از توليد و صادرات مي باشد.

فرش دستباف يكي از كالاهاي مهم اين گروه است كه دركل صادرات غيرنفتي نيز حائز اهميت مي باشد. اما بطوريكه مشاهده مي شود صادرات آن طي سالهاي اخير به دليل مشكلات و موانع خاصي همواره با نوسان و بعضا با كاهش توام بوده است. يكي از مشكلاتي كه بر سر راه صادرات فرش وجود دارد نبود كارگاههاي متمركزي است كه قابليت سفارش پذيري براي صادرات را داشته باشند. در حاليكه كشورهاي رقيب فرش ايران مانند هند, چين و پاكستان با ايجاد چنين مراكزي توانسته اند به موفقيتهاي زيادي دست يابند و بازار جهاني فرش را تصاحب كنند. اما در كشور ما به دليل وجود مشكلاتي همانند بيمه و ماليات اين مراكز از رونق چشمگيري برخوردار نبوده اند و در نتيجه صادركنندگان براي سفارشات خود دچار سردرگمي خواهند شد. همچنين تاسيس و ايجاد كارخانه هاي رنگرزي جهت توليد رنگهاي طبيعي و مرغوب براي جلوگيري از استفاده رنگهاي نامرغوب از جمله نيازهايي است كه به چشم مي خورد.(1) زيرا فرش ايران طي سالهاي

 

 

متمادي از حيث بكارگيري رنگهاي غير استاندارد و الياف پلاستيكي و مصنوعي بجاي رنگهاي ثابت و نخهاي طبيعي و مرغوب كه در مورد بسياري از طريق نمايشگاههاي فرش نيز عرضه شده است, لطمات زيادي خورده و چهره فرش ايران خدشه دار گرديده است. از موانع ديگري كه بر سر راه صادرات اين بخش وجود دارد مي توان به دستمزد پايين كارگران, تكراري شدن نقشه ها و يا فروش آنها به رقبا و به عبارتي وجود رقابتهاي ناسالم و همچنين را يافتن افراد غير متخصص و سودجو به بازار فرش اشاره كرد. در پي بروز اين مسائل مصوبه شماره 358 مورخ 9/1/80 هيات وزيران به تصويب رسيد كه بر طبق آن در زمينه هاي توليد, آموزش و توسعه صادرات فرش دستباف مقرراتي از جمله استاندارد شدن مواد مصرفي در فرشها, آموزش شيوه هاي رنگرزي, جلوگيري از صدور فرشهاي نامرغوب و فاقد شناسنامه و .... وضع گرديد.

مسئله ديگري كه خصوصا هم اكنون بايد مورد توجه قرار گيرد, بازاريابي و تبليغات در سطح بازاريابي بين المللي مي باشد كه متاسفانه تاكنون به اين مقوله كمتر بها داده شده است. و اين امر احتياج به برنامه ريزي, زمانبندي و شناخت بازارهاي هدف دارد. لازم به ذكر است كه سابقه طولاني ايران در بافت فرشهاي نفيس كه درتمام دنيا و حتي موزه هاي خارج از كشور شناخته شده است, مي تواند تبليغات در اين زمينه را ياري دهد.

بطور اجمالي بايد گفت كه مهمترين و اثر گذارترين مشكل بر روي صادرات صنايع دستي خصوصا فرش و هم خانواده هاي آن, نبود يك دستگاه نظارت كننده و تامين كننده مايحتاج اين بخش از صادرات غيرنفتي است كه همواره از وجود تعدد مراكز تصميم گيري رنج برده است. بطوريكه بوجود آمدن ضعفها و دگرگونيهايي كه توليد و صادرات فرش را طي سالهاي اخير به سمت انحلال و بي ثباتي در بازارهاي جهاني كشانده است, نياز بيش از پيش اي بخش به يك مركز واحد براي تصميم گيري توام با مديريتي صحيح را نمايانتر مي كند.

 

جدول شماره (4):

صادرات فرش و صنايع دستي طي سال 1380 و مقايسه آن با سال قبل

 

 

ادامه جدول بالا